Pravachansar (Hindi). Gatha: 203.

< Previous Page   Next Page >


Page 379 of 513
PDF/HTML Page 412 of 546

 

कहानजैनशास्त्रमाला ]
चरणानुयोगसूचक चूलिका
३७९
अथातः कीदृशो भवतीत्युपदिशति —

समणं गणिं गुणड्ढं कुलरूववयोविसिट्ठमिट्ठदरं ।

समणेहिं तं पि पणदो पडिच्छ मं चेदि अणुगहिदो ।।२०३।।
श्रमणं गणिनं गुणाढयं कुलरूपवयोविशिष्टमिष्टतरम् ।
श्रमणैस्तमपि प्रणतः प्रतीच्छ मां चेत्यनुगृहीतः ।।२०३।।

ततो हि श्रामण्यार्थी प्रणतोऽनुगृहीतश्च भवति । तथा हि — आचरिताचारितसमस्त- विरतिप्रवृत्तिसमानात्मरूपश्रामण्यत्वात् श्रमणं, एवंविधश्रामण्याचरणाचारणप्रवीणत्वात् गुणाढयं, भण्यते । अन्तरङ्गशुद्धात्मानुभूतिज्ञापकं निर्ग्रन्थनिर्विकारं रूपमुच्यते । शुद्धात्मसंवित्तिविनाशकारिवृद्ध- बालयौवनोद्रेकजनितबुद्धिवैकल्यरहितं वयश्चेति । तैः कुलरूपवयोभिर्विशिष्टत्वात् कुलरूपवयो- विशिष्टम् । इट्ठदरं इष्टतरं सम्मतम् । कैः । समणेहिं निजपरमात्मतत्त्वभावनासहितसमचित्तश्रमणैर- न्याचार्यैः । गणिं एवंविधगुणविशिष्टं परमात्मभावनासाधकदीक्षादायकमाचार्यम् । तं पि पणदो न केवलं तमाचार्यमाश्रितो भवति, प्रणतोऽपि भवति । केन रूपेण । पडिच्छ मं हे भगवन्, अनन्तज्ञानादि- जिनगुणसंपत्तिकारणभूताया अनादिकालेऽत्यन्तदुर्लभाया भावसहितजिनदीक्षायाः प्रदानेन प्रसादेन मां

पश्चात् वह कैसा होता है इसका उपदेश करते हैं : —

अन्वयार्थ : — [श्रमणं ] जो श्रमण है, [गुणाढयं ] गुणाढय है, [कुलरूपवयो विशिष्टं ] कुल, रूप तथा वयसे विशिष्ट है, और [श्रमणैः इष्टतरं ] श्रमणोंको अति इष्ट है [तम् अपि गणिनं ] ऐसे गणीको [माम् प्रतीच्छ इति ] ‘मुझे स्वीकार करो’ ऐसा कहकर [प्रणतः ] प्रणत होता है (-प्रणाम करता है ) [च ] और [अनुग्रहीतः ] अनुगृहीत होता है ।।२०३।।

टीका : — पश्चात् श्रामण्यार्थी प्रणत और अनुगृहीत होता है । वह इसप्रकार है कि — आचरण करनेमें और आचरण करानेमें आनेवाली समस्त विरतिकी प्रवृत्तिके १समान आत्मरूप — ऐसे श्रामण्यपनेके कारण जो ‘श्रमण’ है; ऐसे श्रामण्यका आचरण करनेमें और आचरण करानेमें प्रवीण होनेसे जो ‘गुणाढय’ है; सर्व लौकिकजनोंके द्वारा निःशंकतया सेवा करने योग्य होनेसे और कुलक्रमागत (कुलक्रमसे उतर आनेवाले) क्रूरतादि दोषोंसे रहित होनेसे जो ‘मुजने ग्रहो’ कही, प्रणत थई, अनुगृहीत थाय गणी वडे,

— वयरूपकुलविशिष्ट, योगी, गुणाढय ने मुनि – इष्ट जे. २०३.

१. समान = तुल्य, बराबर, एकसा, मिलता हुआ । [विरतिकी प्रवृत्तिके तुल्य आत्माका रूप अर्थात् विरतिकी प्रवृत्तिसे मिलती हुई – समान आत्मदशा सो श्रामण्य है ।]