Pravachansar (Hindi). Gatha: 221.

< Previous Page   Next Page >


Page 405 of 513
PDF/HTML Page 438 of 546

 

कहानजैनशास्त्रमाला ]
चरणानुयोगसूचक चूलिका
४०५
योगरूपस्यान्तरंगच्छेदस्य प्रतिषेधं प्रयोजनमपेक्ष्योपधेर्विधीयमानः प्रतिषेधोऽन्तरंगच्छेदप्रतिषेध
एव स्यात्
।।२२०।।
अथैकान्तिकान्तरंगच्छेदत्वमुपधेर्विस्तरेणोपदिशति —

किध तम्हि णत्थि मुच्छा आरंभो वा असंजमो तस्स ।

तध परदव्वम्मि रदो कधमप्पाणं पसाधयदि ।।२२१।। पूर्वकपरिग्रहत्यागो भवति तदा चित्तशुद्धिर्भवत्येव, ख्यातिपूजालाभनिमित्तत्यागे तु न भवति ।।२२०।। अथ तमेव परिग्रहत्यागं द्रढयति —

गेण्हदि व चेलखंडं भायणमत्थि त्ति भणिदमिह सुत्ते ।
जदि सो चत्तालंबो हवदि कहं वा अणारंभो ।।“१७।।
वत्थक्खंडं दुद्दियभायणमण्णं च गेण्हदि णियदं ।
विज्जदि पाणारंभो विक्खेवो तस्स चित्तम्मि ।।“१८।।
गेण्हइ विधुणइ धोवइ सोसेइ जदं तु आदवे खित्ता ।
पत्तं व चेलखंडं बिभेदि परदो य पालयदि ।।“१९।।

गेण्हदि व चेलखंडं गृह्णाति वा चेलखण्डं वस्त्रखण्डं, भायणं भिक्षाभाजनं वा अत्थि त्ति भणिदं अस्तीति भणितमास्ते । क्व । इह सुत्ते इह विवक्षितागमसूत्रे जदि यदि चेत् । सो चत्तालंबो हवदि कहं निरालम्बनपरमात्मतत्त्वभावनाशून्यः सन् स पुरुषो बहिर्द्रव्यालम्बनरहितः कथं भवति, न कथमपि; वा अणारंभो निःक्रियनिरारम्भनिजात्मतत्त्वभावनारहितत्वेन निरारम्भो वा कथं भवति, किंतु सारम्भ एव; इति प्रथमगाथा । वत्थक्खंडं दुद्दियभायणं वस्त्रखण्डं दुग्धिकाभाजनं अण्णं च गेण्हदि अन्यच्च गृह्णाति कम्बलमृदुशयनादिकं यदि चेत् । तदा किं भवति । णियदं विज्जदि पाणारंभो निजशुद्धचैतन्य- अशुद्धोपयोगरूप अंतरंग छेदका त्याग नहीं होता और उसके सद्भावमें शुद्धोपयोगमूलक कैवल्य (मोक्ष) की उपलब्धि नहीं होती । (इससे ऐसा कहा गया है कि) अशुद्धोपयोगरूप अंतरंग छेदके निषेधरूप प्रयोजनकी उपेक्षा रखकर विहित (-आदेश) किया जानेवाला उपधिका निषेध वह अन्तरंग छेदका ही निषेध है ।।२२०।।

अब, ‘उपधि वह ऐकान्तिक अन्तरंग छेद है’ ऐसा विस्तारसे उपदेश करते हैं : —

आरंभ, अणसंयम अने मूर्छा न त्यां – ए कयम बने ?
परद्रव्यरत जे होय ते कई रीत साधे आत्मने ? २२१.