yadi nojjhati kathamanyo nAm syAt, yen prakaTitatrikoTisattAka sa ev na syAt ..112..
anyo bhinna kathan bhavati . kintu dravyAnvayashaktirUpeN sadbhAvanibaddhotpAda sa eveti dravyAdabhinna iti bhAvArtha ..112.. ath dravyasyAsadutpAdan pUrvaparyAyAdanyatven nishchinoti — maNuvo Na havadi devo AkulatvotpAdakamanujadevAdivibhAvaparyAyavilakShaNamanAkulatvarUpasvabhAvapariNatilakShaNan paramAtmadravyan yadyapi nishchayen manuShyaparyAye devaparyAye cha samAnan tathApi manujo devo na bhavati . kasmAt . yadi nahIn chhoDatA to vah anya kaise ho sakatA hai ki jisane trikoTi sattA (-tIn prakArakI sattA) jisake pragaT hai aisA vah (jIv), vahI na ho ?
bhAvArtha : — jIv manuShya -devAdik paryAyarUp pariNamit hotA huA bhI anya nahIn ho jAtA, ananya rahatA hai, vahakA vahI rahatA hai; kyonki ‘vahI yah devakA jIv hai, jo pUrvabhavamen manuShya thA aur amuk bhavamen tiryanch thA’ aisA gnAn ho sakatA hai . isaprakAr jIvakI bhAnti pratyek dravya apanI sarva paryAyommen vahakA vahI rahatA hai, anya nahIn ho jAtA, — ✽ananya rahatA hai . isaprakAr dravyakA ananyapanA honese dravyakA sat -utpAd nishchit hotA hai ..112..
ab, asat -utpAdako anyatvake dvArA nishchit karate hain : —
anvayArtha : — [manuja ] manuShya [deva na bhavati ] dev nahIn hai, [vA ] athavA [deva ] dev [mAnuSha vA siddha vA ] manuShya yA siddha nahIn hai; [evan abhavan ] aisA na hotA huA [ananya bhAvan kathan labhate ] ananyabhAvako kaise prApta ho sakatA hai ? ..113.. mAnav nathI sur, sur paN nahi manuj ke nahi siddha chhe;
✽(arthAt utpAd -vyay -dhrauvyAtmak jIv, manuShyAdi paryAyonrUp pariNamit hone par bhI, anvayashaktiko nahIn
chhoDatA honese ananya – vahakA vahI – hai .)