mabhilaShyet vA mohasamvalanAvilayanAt kriyAyA . kriyA hi tAvachchetanasya pUrvottaradashA- vishiShTachaitanyapariNAmAtmikA . sA punaraNoraNvantarasangatasya pariNatirivAtmano mohasamvalitasya dvayaNukakAryasyev manuShyAdikAryasya niShpAdakatvAtsaphalaiv . saiv mohasamvalanavilayane pun- chaturvinshatigAthAbhiraShTabhi sthalai sAmAnyagneyavyAkhyAnamadhye sAmAnyadravyaprarUpaNan samAptam . ata paran tatraiv sAmAnyadravyanirNayamadhye sAmAnyabhedabhAvanAmukhyatvenaikAdashagAthAparyantan vyAkhyAnan karoti . tatra krameN panychasthalAni bhavanti . prathamatastAvadvArtikavyAkhyAnAbhiprAyeN sAnkhyaikAntanirAkaraNan, athavA shuddhanishchayanayen jainamatameveti vyAkhyAnamukhyatayA ‘eso tti Natthi koI’ ityAdi sUtragAthaikA . tadanantaran manuShyAdiparyAyA nishchayanayen karmaphalan bhavati, na cha shuddhAtmasvarUpamiti tasyaivAdhikArasUtrasya vivaraNArthan ‘kamman NAmasamakkhan’ ityAdipAThakrameN gAthAchatuShTayan, tata paran rAgAdipariNAm ev dravyakarmakAraNatvAdbhAvakarma bhaNyat iti pariNAmamukhyatven ‘AdA kammamalimaso’ ityAdisUtradvayan, tadanantaran ka rmaphalachetanA ka rmachetanA gnAnachetaneti trividhachetanApratipAdanarUpeN ‘pariNamadi chedaNAe’ ityAdisUtratrayan, tadanantaran shuddhAtmabhedabhAvanAphalan kathayan san ‘kattAkaraNan’ ityAdyekasUtreNopasanharati . evan bhedabhAvanAdhikAre sthalapanychaken samudAyapAtanikA . tadyathA — ath naranArakAdiparyAyA karmAdhInatven vinashvaratvAditi shuddhanishchayanayen jIvasvarUpan na bhavatIti bhedabhAvanAn kathayati — eso tti Natthi koI TangkotkIrNagnAyakaikasvabhAvaparamAtmadravyavatsansAre manuShyAdiparyAyeShu madhye sarvadaivaiSh ekarUp ev nitya kopi nAsti . tarhi manuShyAdiparyAyanirvartikA sansArakriyA sApi na bhaviShyati . Na Natthi kiriyA na nAsti kriyA mithyAtvarAgAdipariNatissansAra karmeti yAvat iti paryAyanAmachatuShTayarUpA kriyAstyev . sA cha kathambhUtA . sabhAvaNivvattA shuddhAtmasvabhAvAdviparItApi naranArakAdivibhAvaparyAyasvabhAven nirvRuttA . tarhi kin niShphalA bhaviShyati . kiriyA hi Natthi aphalA kriyA hi nAstyaphalA sA mithyAtvarAgAdipariNatirUpA kriyA yadyapyanantasukhAdiguNAtmakamokShakAryan prati niShphalA tathApi nAnAdukhadAyakasvakIyakAryabhUtamanuShyAdiparyAyanirvartakatvAtsaphaleti manuShyAdi- paryAyaniShpattirevAsyA phalam . kathan gnAyat iti chet . dhammo jadi Nipphalo paramo dharmo yadi niShphala na huA honese mAnanA chAhiye; kyonki — pratham to, kriyA chetanakI pUrvottaradashAse 1vishiShTa chaitanyapariNAmasvarUp hai; aur vah (kriyA) — jaise dUsare aNuke sAth yukta (kisI) aNukI pariNati 2dviaNukakAryakI niShpAdak hai, usI prakAr — mohake sAth milit AtmAke sambandhamen,
230pravachanasAr[ bhagavAnashrIkundakund-
1. vishiShTa -bhedayukta . (pUrvakI aur pashchAtkI avasthAke bhedase bhedayukta aise chaitanyapariNAm vah AtmAkI kriyA hai .)
2. dviaNukakAryakI niShpAdak = do aNuonse bane huye skandharUp kAryakI utpAdak .