athAviparItaphalakAraNAviparItakAraNasamupAsanapravRuttin sAmAnyavisheShato vidheyatayA sUtradvaitenopadarshayati —
shramaNAnAmAtmavishuddhihetau prakRute vastuni tadanukUlakriyApravRuttyA guNAtishayAdhAnam- pratiShiddham ..261.. AchArya . kin kRutvA . diTThA dRuShTavA . kim . vatthun tapodhanabhUtan pAtran vastu . kimvishiShTam . pagadan prakRutan abhyantaraniruparAgashuddhAtmabhAvanAgnApakabahirangganirgranthanirvikArarUpam . kAbhi kRutvA vartatAm . abbhuTThANappadhANakiriyAhin abhyAgatayogyAchAravihitAbhirabhyutthAnAdikriyAbhi . tado guNAdo tato din-
ab, aviparIt phalakA kAraN aisA jo ‘aviparIt kAraN’ usakI upAsanArUp pravRutti sAmAnya aur visheSharUpase karane yogya hai aisA do sUtron dvArA batalAte hain —
anvayArtha : — [prakRutan vastu ] 1prakRut vastuko [dRuShTvA ] dekhakar (pratham to) [abhyutthAnapradhAnakriyAbhi ] 2abhyutthAn Adi kriyAonse [vartatAm ] (shramaN) varto; [tata ] phi ra [guNAt ] guNAnusAr [visheShitavya ] bhed karanA, — [iti upadesha ] aisA upadesh hai ..260..
TIkA : — shramaNonke AtmavishuddhikI hetubhUt prakRut vastu (-shramaN) ke prati usake yogya (shramaN yogya) kriyArUp pravRuttise guNAtishayatAkA AropaN karanekA niShedh nahIn hai .
bhAvArtha : — yadi koI shramaN anya shramaNako dekhe to pratham hI, mAno ve anya shramaN guNAtishayavAn hon isaprakAr unake prati (abhyutthAnAdi) vyavahAr karanA chAhiye . phi ra unakA parichay honeke bAd unake guNAnusAr bartAv karanA chAhiye ..261..
varto shramaN, pachhI vartanIy guNAnusAr visheShathI. 261.
1. prakRut vastu = avikRut vastu; aviparIt pAtra (abhyantar – niruparAg – shuddha AtmAkI bhAvanAko batAnevAlA jo bahirang – nirgranth – nirvikArarUp hai us rUpavAle shramaNako yahAn ‘prakRut – vastu’ kahA hai .)
2. abhyutthAn = sammAnArtha khaDe ho jAnA aur sammukh jAnA .