pariṇamadi ṇeyamaṭṭhaṁ ṇādā jadi ṇev khāigaṁ tassa .
paricchettā hi yatparicchedyamarthaṁ pariṇamati tanna tasya sakalakarmakakṣakṣayapravr̥ttasvābhāvik- paricchedanidānamathavā jñānamev nāsti tasya; yataḥ pratyarthapariṇatidvāreṇ mr̥gatr̥ṣṇāmbhobhār- saṁbhāvanākaraṇamānasaḥ suduḥsahaṁ karmabhāramevopabhuṁjānaḥ sa jinendrairudgītaḥ ..42.. bauddhamatanirākaraṇamukhyatven gāthātrayaṁ, tadanantaramindriyajñānen sarvajño na bhavatyatīndriyajñānen bhavatīti naiyāyikamatānusāriśiṣyasaṁbodhanārthaṁ ca gāthādvayamiti samudāyen pañcamasthale gāthāpañcakaṁ gatam .. ath rāgadveṣamohāḥ bandhakāraṇaṁ, na ca jñānamityādikathanarūpeṇ gāthāpañcakaparyantaṁ vyākhyānaṁ karoti . tadyathā --yasyeṣṭāniṣṭavikalparūpeṇ karmabandhakāraṇabhūten jñeyaviṣaye pariṇamanamasti tasya kṣāyikajñānaṁ nāstītyāvedayati ---pariṇamadi ṇeyamaṭṭhaṁ ṇādā jadi nīlamidaṁ pītamidamityādivikalparūpeṇ yadi jñeyārthaṁ pariṇamati jñātātmā ṇev khāigaṁ tassa ṇāṇaṁ ti tasyātmanaḥ kṣāyikajñānaṁ naivāsti . athavā jñānamev nāsti . kasmānnāsti . taṁ jiṇiṁdā khavayaṁtaṁ kammamevuttā taṁ puruṣaṁ karmatāpannaṁ jinendrāḥ kartāraḥ uktavaṁtaḥ .
ab, aisī śraddhā vyakta karate haiṁ ki jñey padārtharūp pariṇaman jisakā lakṣaṇ hai aisī (jñeyārthapariṇamanasvarūp) kriyā jñānameṁse utpanna nahīṁ hotī : —
anvayārtha : — [jñātā ] jñātā [yadi ] yadi [jñeyaṁ arthaṁ ] jñey padārtharūp [pariṇamati ] pariṇamit hotā ho to [tasya ] usake [kṣāyikaṁ jñānaṁ ] kṣāyik jñān [na ev iti ] hotā hī nahīṁ . [jinendrā:] jinendradevoṁne [taṁ ] use [karma ev ] karmako hī [kṣapayantaṁ ] anubhav karanevālā [uktavantaḥ ] kahā hai ..42..
ṭīkā : – yadi jñātā jñey padārtharūp pariṇamit hotā ho , to use sakal karmavanake kṣayase pravartamān svābhāvik jānapanekā kāraṇ (kṣāyik jñān) nahīṁ hai; athavā use jñān hī nahīṁ hai; kyoṁki pratyek padārtharūpase pariṇatike dvārā mr̥gatr̥ṣṇāmeṁ jalasamūhakī kalpanā karanekī bhāvanāvālā vah (ātmā) atyanta duḥsah karmabhārako hī bhogatā hai aisā jinendroṁne kahā hai .
jo jñey arthe pariṇame jñātā, na kṣāyik jñān che; te karmane ja anubhave che em jinadevo kahe .42.