Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 43.

< Previous Page   Next Page >


Page 72 of 513
PDF/HTML Page 105 of 546

 

ath kutastarhi jñeyārthapariṇamanalakṣaṇā kriyā tatphalaṁ ca bhavatīti vivecayati

udayagadā kammaṁsā jiṇavaravasahehiṁ ṇiyadiṇā bhaṇiyā .

tesu vimūḍho ratto duṭṭho vā baṁdhamaṇubhavadi ..43..
udayagatāḥ karmāṁśā jinavaravr̥ṣabhaiḥ niyatyā bhaṇitāḥ .
teṣu vimūḍho rakto duṣṭo vā bandhamanubhavati ..43..

saṁsāriṇo hi niyamen tāvadudayagatāḥ pudgalakarmāṁśāḥ santyev . ath sa satsu teṣu kiṁ kurvantam . kṣapayantamanubhavantam . kimev . karmaiv . nirvikārasahajānandaikasukhasvabhāvānubhavanaśūnyaḥ sannudayāgataṁ svakīyakarmaiv sa anubhavannāste na ca jñānamityarthaḥ . athavā dvitīyavyākhyānamyadi jñātā pratyarthaṁ pariṇamya paścādarthaṁ jānāti tadā arthānāmānantyātsarvapadārthaparijñānaṁ nāsti . athavā tr̥tīyavyākhyānambahiraṅgajñeyapadārthān yadā chadmasthāvasthāyāṁ cintayati tadā rāgādivikalparahitaṁ svasaṁvedanajñānaṁ nāsti, tadabhāve kṣāyikajñānamev notpadyate ityabhiprāyaḥ ..42.. athānantapadārtha- paricchittipariṇamane‘pi jñānaṁ bandhakāraṇaṁ na bhavati, na ca rāgādirahitakarmodayo‘pīti niścinoti udayagadā kammaṁsā jiṇavaravasahehiṁ ṇiyadiṇā bhaṇiyā udayagatā udayaṁ prāptāḥ karmāṁśā

bhāvārtha :jñey padārtharūpase pariṇaman karanā arthāt ‘yah harā hai, yah pīlā hai’ ityādi vikalparūpase jñey padārthoṁmeṁ pariṇaman karanā vah karmakā bhoganā hai, jñānakā nahīṁ . nirvikār sahaj ānandameṁ līn rahakar sahajarūpase jānate rahanā vahī jñānakā svarūp hai; jñey padārthoṁmeṁ rukanāunake sanmukh vr̥tti honā, vah jñānakā svarūp nahīṁ hai ..42..

(yadi aisā hai ) to phi ra jñey padārtharūp pariṇaman jisakā lakṣaṇ hai aisī (jñeyārthapariṇamanasvarūp) kriyā aur usakā phal kahān̐se (kis kāraṇase) utpanna hotā hai, aisā ab vivecan karate haiṁ :

anvayārtha :[udayagatāḥ karmāṁśāḥ ] (saṁsārī jīvake) udayaprāpta karmāṁś (jñānāvaraṇīy ādi pudgalakarmake bhed) [niyatyā ] niyamase [jinavaravr̥ṣabhaiḥ ] jinavar vr̥ṣabhoṁne [bhaṇitāḥ] kahe haiṁ . [teṣu ] jīv un karmāṁśoṁke hone par [vimūḍhaḥ raktaḥ duṣṭaḥ vā ] mohī, rāgī athavā dveṣī hotā huā [bandhaṁ anubhavati ] bandhakā anubhav karatā hai ..43..

ṭīkā :pratham to, saṁsārīke niyamase udayagat pudgal karmāṁś hote hī haiṁ . ab

bhākhyāṁ jine karmo udayagat niyamathī saṁsārīne, te karma hotāṁ mohī -rāgī -dveṣī baṁdh anubhave .43.

72pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-