ath kramakr̥tapravr̥ttyā jñānasya sarvagatatvaṁ na siddhayatīti niścinoti — upajjadi jadi ṇāṇaṁ kamaso aṭṭhe paḍucca ṇāṇissa .
jñeyabhūtānāṁ paricchedakā grāhakāḥ . akhaṇḍaikapratibhāsamayaṁ yanmahāsāmānyaṁ tatsvabhāvamātmānaṁ yo‘sau pratyakṣaṁ na jānāti sa puruṣaḥ pratibhāsamayen mahāsāmānyen ye vyāptā anantajñānaviśeṣāsteṣāṁ viṣayabhūtāḥ ye‘nantadravyaparyāyāstān kathaṁ jānāti, na kathamapi . ath etadāyātam — yaḥ ātmānaṁ na jānāti sa sarvaṁ na jānātīti . tathā coktam --‘‘eko bhāvaḥ sarvabhāvasvabhāvaḥ sarve bhāvā ekabhāvasvabhāvāḥ . eko bhāvastattvato yen buddhaḥ sarve bhāvāstattvatasten buddhāḥ ..’’ atrāh śiṣya : – ātmaparijñāne sati sarvaparijñānaṁ bhavatītyatra vyākhyātaṁ, tatra tu pūrvasūtre bhaṇitaṁ sarvaparijñāne satyātmaparijñānaṁ bhavatīti . yadyevaṁ tarhi chadmasthānāṁ sarvaparijñānaṁ nāstyātmaparijñānaṁ kathaṁ bhaviṣyati, ātmaparijñānābhāve cātmabhāvanā kathaṁ, tadabhāve kevalajñānotpattirnāstīti . parihāramāh — parokṣapramāṇabhūtaśrutajñānen sarvapadārthā jñāyante . kathamiti cet --lokālokādiparijñānaṁ vyāptijñānarūpeṇ chadmasthānāmapi vidyate, tacca vyāptijñānaṁ parokṣākāreṇ kevalajñānaviṣayagrāhakaṁ kathaṁcidātmaiv bhaṇyate .
bhāvārtha : — 48 aur 49vīṁ gāthāmeṁ aisā batāyā gayā hai ki sabako nahīṁ jānatā vah apaneko nahīṁ jānatā, aur jo apaneko nahīṁ jānatā vah sabako nahīṁ jānatā . apanā jñān aur sabakā jñān ek sāth hī hotā hai . svayaṁ aur sarva — in domeṁse ekakā jñān ho aur dūsarekā na ho yah asambhav hai .
yah kathan ekadeś jñānakī apekṣāse nahīṁ kintu pūrṇajñānakī (kevalajñānakī) apekṣāse hai ..49..
anvayārtha : — [yadi ] yadi [jñāninaḥ jñānaṁ ] ātmākā jñān [kramaśaḥ ] kramaśaḥ [arthān pratītya ] padārthoṁkā avalamban lekar [utpadyate ] utpanna hotā ho [tat ] to vah (jñān) [ na ev nityaṁ bhavati ] nitya nahīṁ hai, [na kṣāyikaṁ ] kṣāyik nahīṁ hai, [na ev sarvagatam ] aur sarvagat nahīṁ hai ..50..
jo jñān ‘jñānī’nu ūpaje kramaśaḥ arath avalaṁbīne, to nitya nahi, kṣāyik nahi ne sarvagat nahi jñān e .50.