ayamātmā yadaiv sahajasaukhyajñānabādhāyatanānāmasārvadikkāsakalapuruṣasaukhyajñānā- sarvajñaḥ jhādi kamaṭṭhaṁ dhyāyati kamarthamiti praśnaḥ . athavā kamarthaṁ dhyāyati, na kamapītyākṣepaḥ . kathaṁbhūtaḥ san . asaṁdeho asandehaḥ saṁśayādirahit iti . ayamatrārthaḥ – yathā ko‘pi devadatto viṣayasukhanimittaṁ vidyārādhanādhyānaṁ karoti, yadā vidyā siddhā bhavati tatphalabhūtaṁ viṣayasukhaṁ ca siddhaṁ bhavati tadārādhanādhyānaṁ na karoti, tathāyaṁ bhagavānapi kevalajñānavidyānimittaṁ tatphalabhūtānantasukhanimittaṁ ca pūrvaṁ chadmasthāvasthāyāṁ śuddhātmabhāvanārūpaṁ dhyānaṁ kr̥tavān, idānīṁ taddhayānen kevalajñānavidyā siddhā tatphalabhūtamanantasukhaṁ ca siddham; kimarthaṁ dhyānaṁ karotīti praśnaḥ ākṣepo vā; dvitīyaṁ ca kāraṇaṁ – parokṣe‘rthe dhyānaṁ bhavati, bhagavataḥ sarvaṁ pratyakṣaṁ, kathaṁ dhyānamiti pūrvapakṣadvāreṇ gāthā gatā ..197.. athātra pūrvapakṣe parihāraṁ dadāti — jhādi dhyāyati ekākārsamarasībhāven pariṇamatyanubhavati . sa kaḥ
ab, sūtra dvārā (uparokta gāthāke praśnakā) uttar dete haiṁ ki — jisane śuddhātmāko upalabdha kiyā hai vah sakalajñānī (sarvajña ātmā) is (param saukhya) kā dhyān karatā hai : —
anvayārtha : — [anakṣaḥ ] anindriy aur [akṣātītaḥ bhūtaḥ ] indriyātīt huā ātmā [sarvābādhaviyuktaḥ ] sarva bādhā rahit aur [samaṁtasarvākṣasaukhyajñānāḍhayaḥ ] sampūrṇa ātmāmeṁ samaṁt (sarvaprakārake, paripūrṇa) saukhya tathā jñānase samr̥ddha vartatā huā [paraṁ saukhyaṁ ] param saukhyakā [dhyāyati ] dhyān karatā hai ..198..
ṭīkā : — jab yah ātmā, jo sahaj sukh aur jñānakī bādhāke 1āyatan haiṁ (aisī) tathā jo 2asakal ātmāmeṁ 3asarvaprakārake sukh aur jñānake āyatan haiṁ aisī
indriy – atīt aniṁdri te dhyāve param ānaṁdane. 198.
364pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1 āyatan = nivās; sthān .
2 asakal ātmāmeṁ = ātmāke sarva pradeśoṁmeṁ nahīṁ kintu thoṛe hī pradeśoṁmeṁ .
3 asarvaprakārake = sabhī prakārake nahīṁ ki ntu amuk hī prakārake; apūrṇa [yah apūrṇa sukh paramārthataḥ sukhābhās hone par bhī, use ‘sukh’ kahanekī apāramārthik rūrḥi hai .]]