yataḥ sarva ev sāmānyacaramaśarīrāstīrthakarāḥ acaramaśarīrā mumukṣavaścāmunaiv yathodi- ten śuddhātmatattvapravr̥ttilakṣaṇen vidhinā pravr̥ttamokṣasya mārgamadhigamya siddhā babhūvuḥ, na punaranyathāpi, tato‘vadhāryate kevalamayamek ev mokṣasya mārgo, na dvitīy iti . alaṁ ca samayasārabalenātikrāmati vināśayati yadā tasminnev kṣaṇe samastabādhārahitaḥ sannatīndriyamananta- mātmotthasukhaṁ dhyāyatyanubhavati pariṇamati . tato jñāyate kevalināmanyaccintānirodhalakṣaṇaṁ dhyānaṁ nāsti, kiṁtvidamev paramasukhānubhavanaṁ vā dhyānakāryabhūtāṁ karmanirjarāṁ dr̥ṣṭavā dhyānaśabdenopacaryate . yatpunaḥ sayogikevalinastr̥tīyaśukladhyānamayogikevalinaścaturthaśukladhyānaṁ bhavatītyuktaṁ tadupacāreṇ jñātavyamiti sūtrābhiprāyaḥ ..198.. evaṁ kevalī kiṁ dhyāyatīti praśnamukhyatven prathamagāthā . paramasukhaṁ dhyāyatyanubhavatīti parihāramukhyatven dvitīyā ceti dhyānaviṣayapūrvapakṣaparihāradvāreṇ tr̥tīyasthale gāthādvayaṁ gatam . athāyamev nijaśuddhātmopalabdhilakṣaṇamokṣamārgo, nānya iti viśeṣeṇ samarthayati — jādā jātā utpannāḥ . kathaṁbhūtāḥ. siddhā siddhāḥ siddhaparameṣṭhino muktātmān ityarthaḥ . ke kartāraḥ . jiṇā jināḥ anāgārakevalinaḥ . jiṇiṁdā na kevalaṁ jinā jinendrāśca tīrthakaraparamadevāḥ . kathaṁbhūtāḥ santaḥ ete siddhā
ab, yah niścit karate haiṁ ki – ‘yahī (pūrvokta hī) śuddha ātmākī upalabdhi jisakā lakṣaṇ hai, aisā mokṣakā mārga hai’ : —
anvayārtha : — [jināḥ jinendrāḥ śramaṇāḥ ] jin, jinendra aur śramaṇ (arthāt sāmānyakevalī, tīrthaṁkar aur muni) [evaṁ ] is (pūrvokta hī) prakārase [mārga samutthitāḥ ] mārgameṁ ārūrḥ hote hue [siddhāḥ jātāḥ ] siddha hue [namo‘stu ] namaskār ho [tebhyaḥ ] unheṁ [ca ] aur [tasmai nirvāṇamārgāy ] us nirvāṇamārgako ..199..
ṭīkā : — sabhī sāmānya caramaśarīrī, tīrthaṁkar aur acaramaśarīrī mumukṣu isī yathokta śuddhātmatattvapravr̥ttilakṣaṇ (śuddhātmatattvameṁ pravr̥tti jisakā lakṣaṇ hai aisī) vidhise pravartamān mokṣamārgako prāpta karake siddha hue; kintu aisā nahīṁ hai ki kisī dūsarī vidhise bhī siddha hue
siddhi varyā; namuṁ temane, nirvāṇanā te mārgane. 199.
366pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-