Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 229.

< Previous Page   Next Page >


Page 421 of 513
PDF/HTML Page 454 of 546

 

kahānajainaśāstramālā ]
caraṇānuyogasūcak cūlikā
421
ath yuktāhārasvarūpaṁ vistareṇopadiśati
ekkaṁ khalu taṁ bhattaṁ appaḍipuṇṇodaraṁ jahāladdhaṁ .
caraṇaṁ bhikkheṇ divā ṇa rasāvekkhaṁ ṇa madhumaṁsaṁ ..229..
ekaḥ khalu sa bhaktaḥ apratipūrṇodaro yathālabdhaḥ .
bhaikṣācaraṇen divā na rasāpekṣo na madhumāṁsaḥ ..229..

ekakāl evāhāro yuktāhāraḥ, tāvataiv śrāmaṇyaparyāyasahakārikāraṇaśarīrasya dhāraṇ- tvāt . anekakālastu śarīrānurāgasevyamānatven prasahya hiṁsāyatanīkriyamāṇo na yuktaḥ, dehe‘pi mamatvarahitastathaiv taṁ dehaṁ tapasā yojayati sa niyamen yuktāhāravihāro bhavatīti ..228.. ath yuktāhāratvaṁ vistareṇākhyātiekkaṁ khalu taṁ bhattaṁ ekakāl ev khalu hi sphu ṭaṁ sa bhakta āhāro yuktāhāraḥ . kasmāt . ekabhaktenaiv nirvikalpasamādhisahakārikāraṇabhūtaśarīrasthitisaṁbhavāt . sa ca kathaṁbhūtaḥ . appaḍipuṇṇodaraṁ yathāśaktyā nyūnodaraḥ . jahāladdhaṁ yathālabdho, na ca svecchālabdhaḥ . caraṇaṁ bhikkheṇ

bhāvārtha :śramaṇ do prakārase yuktāhārī siddha hotā hai; (1) śarīr par mamatva na honese usake ucit hī āhār hotā hai, isaliye vah yuktāhārī arthāt ucit āhāravālā hai. aur (2) ‘āhāragrahaṇ ātmākā svabhāv nahīṁ hai’ aisā pariṇāmasvarūp yog śramaṇake vartatā honese vah śramaṇ yukta arthāt yogī hai aur isaliye usakā āhār yuktāhār arthāt yogīkā āhār hai ..228..

ab yuktāhārakā svarūp vistārase upadeś karate haiṁ :

anvayārtha :[khalu ] vāstavameṁ [saḥ bhaktaḥ ] vah āhār (-yuktāhār) [ekaḥ ] ek bār [apratipūrṇodaraḥ ] ū nodar [yathālabdhaḥ ] yathālabdha (-jaisā prāpta ho vaisā), [bhaikṣācaraṇen ] bhikṣācaraṇase, [divā ] dinameṁ [na rasāpekṣaḥ ] rasakī apekṣāse rahit aur [na madhumāṁsaḥ ] madhumāṁs rahit hotā hai ..229..

ṭīkā :ekabār āhār hī yuktāhār hai, kyoṁki utanese hī śrāmaṇya paryāyakā sahakārī kāraṇabhūt śarīr ṭikā rahatā hai . [ekase adhik bār āhār lenā yuktāhār nahīṁ hai, aisā nimnānusār do prakārase siddha hotā hai : ] (1) śarīrake anurāgase hī anekabār āhārakā sevan kiyā jātā hai, isaliye atyantarūpase 1hiṁsāyatan kiyā jānese kāraṇ yukta

āhār te ek ja, uṇodar ne yathāupalabdha che,
bhikṣā vaḍe, divase, rasecchāhīn, vaṇmadhumāṁs che. 229.

1. hiṁsāyatan = hiṁsākā sthān [ekase adhikabār āhār karanemeṁ śarīrakā anurāg hotā hai, isaliye vah āhār ātyaṁtik hiṁsākā sthān hotā hai, kyoṁki śarīrakā anurāg hī svahiṁsā hai .]]