Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 443 of 513
PDF/HTML Page 476 of 546

 

kahānajainaśāstramālā ]
caraṇānuyogasūcak cūlikā
443

yadajñānī karma kramaparipāṭayā bālatapovaicitryopakrameṇ ca pacyamānamupāttarāgadveṣatayā sukhaduḥkhādivikārabhāvapariṇataḥ punarāropitasantānaṁ bhavaśatasahasrakoṭībhiḥ kathaṁcan nistarati, tadev jñānī syātkāraketanāgamajñānatattvārthaśraddhānasaṁyatatvayaugapadyātiśayaprasādāsāditaśuddha- jñānamayātmatattvānubhūtilakṣaṇajñānitvasadbhāvātkāyavāṅmanaḥkarmoparamapravr̥ttatriguptatvāt pracaṇḍop- na bhavati . mokṣāvasthā śuddhā phalabhūtā, sā cāgre tiṣṭhati . etābhyāṁ dvābhyāṁ bhinnā yāntarātmāvasthā sā mithyātvarāgādirahitatven śuddhā . yathā sūkṣmanigotajñāne śeṣāvaraṇe satyapi kṣayopaśamajñānāvaraṇaṁ nāsti tathātrāpi kevalajñānāvaraṇe satyapyekadeśakṣayopaśamajñānāpekṣayā nāstyāvaraṇam . yāvatāṁśen nirāvaraṇā rāgādirahitatven śuddhā ca tāvatāṁśen mokṣakāraṇaṁ bhavati . tatra śuddhapāriṇāmikabhāvarūpaṁ paramātmadravyaṁ dhyeyaṁ bhavati, tacca tasmādantarātmadhyānāvasthāviśeṣātkathaṁcidbhinnam . yadaikāntenābhinnaṁ bhavati tadā mokṣe‘pi dhyānaṁ prāpnoti, athavāsya dhyānaparyāyasya vināśe sati tasya pāriṇāmik- bhāvasyāpi vināśaḥ prāpnoti . evaṁ bahirātmāntarātmaparamātmakathanarūpeṇ mokṣamārgo jñātavyaḥ . ath paramāgamajñānatattvārthaśraddhānasaṁyatatvānāṁ bhedaratnatrayarūpāṇāṁ melāpake‘pi, yadabhedaratnatrayātmakaṁ nirvikalpa- samādhilakṣaṇamātmajñānaṁ, niścayen tadev muktikāraṇamiti pratipādayatijaṁ aṇṇāṇī kammaṁ khavedi nirvikalpasamādhirūpaniścayaratnatrayātmakaviśiṣṭabhedajñānābhāvādajñānī jīvo yatkarma kṣapayati . kābhiḥ karaṇabhūtābhiḥ . bhavasayasahassakoḍīhiṁ bhavaśatasahasrakoṭibhiḥ . taṁ ṇāṇī tihiṁ gutto tatkarma jñānī jīvastri- guptiguptaḥ san khavedi ussāsametteṇ kṣapayatyucchvāsamātreṇeti . tadyathābahirviṣaye paramāgamābhyāsabalen yatsamyakparijñānaṁ tathaiv śraddhānaṁ vratādyanuṣṭhānaṁ ceti trayaṁ, tattrayādhāreṇotpannaṁ siddhajīvaviṣaye samyak- parijñānaṁ śraddhānaṁ tadguṇasmaraṇānukūlamanuṣṭhānaṁ ceti trayaṁ, tattrayādhāreṇotpannaṁ viśadākhaṇḍaikajñānākāre svaśuddhātmani paricchittirūpaṁ savikalpajñānaṁ svaśuddhātmopādeyabhūtarucivikalparūpaṁ samyagdarśanaṁ tatraivātmani rāgādivikalpanivr̥ttirūpaṁ savikalpacāritramiti trayam . tattrayaprasādenotpannaṁ yannirvikalpasamādhirūpaṁ niścayaratnatrayalakṣaṇaṁ viśiṣṭasvasaṁvedanajñānaṁ tadabhāvādajñānī jīvo bahubhavakoṭibhiryatkarma kṣapayati,

ṭīkā :jo karma (ajñānīko) kramaparipāṭīse tathā anek prakārake bālatapādirūp udyamase pakate hue, rāgadveṣako grahaṇ kiyā honese sukhaduḥkhādi vikārabhāvarūp pariṇamit honese punaḥ saṁtānako āropit karatā jāy isaprakār, lakṣakoṭibhavoṁ dvārā cāhe jisaprakār (-mahā kaṣṭase) ajñānī pār kar jātā hai, vahī karma, (jñānīko syātkāraketan āgamajñān, tattvārthaśraddhān aur saṁyatattvake yugapatpaneke atiśayaprasādase prāpta kī huī śuddhajñānamay ātmatattvakī anubhūti jisakā lakṣaṇ hai aise jñānīpanake sadbhāvake kāraṇ kāyvacanmanake karmoṁke 1uparamase triguptitā pravartamān honese pracaṇḍa udyam se pakatā huā, rāgadveṣake choṛanese samasta sukhaduḥkhādi vikār atyanta nirasta huā honese punaḥsaṁtānako āropit na karatā jāy

1. uparam = virām, aṭak jānā vah, ruk jānā vah; [jñānīke jñānīpanake kāraṇ kāyvacanman saṁbaṁdhī kārya ruk jānese triguptatā pravartatī hai .]]