yadi karatalāmalakīkr̥tasakalāgamasāratayā bhūtabhavadbhāvi ca svocitaparyāyaviśiṣṭam- śeṣadravyajātaṁ jānantamātmānaṁ jānan śraddadhānaḥ saṁyamayaṁścāgamajñānatattvārthaśraddhānasaṁyatatvānāṁ yaugapadye‘pi manāṅmohamalopaliptatvāt yadā śarīrādimūrcchoparaktatayā niruparāgopayogapariṇataṁ kr̥tvā jñānātmānamātmānaṁ nānubhavati tadā tāvanmātramohamalakalaṁk kīlikākīlitaiḥ karma- bhiravimucyamāno na siddhayati . at ātmajñānaśūnyamāgamajñānatattvārthaśraddhānasaṁyatatvayaug- padyamapyakiṁcitkaramev ..239.. saṁyatatvānāṁ yaugapadyamapyakiṁcitkaramityupadiśati — paramāṇupamāṇaṁ vā mucchā dehādiesu jassa puṇo vijjadi jadi paramāṇumātraṁ vā mūrcchā dehādikeṣu viṣayesu yasya puruṣasya punarvidyate yadi cet, so siddhiṁ ṇa lahadi sa siddhiṁ muktiṁ na labhate . kathaṁbhūtaḥ . savvāgamadharo vi sarvāgamadharo‘pīti . ayamatrārthaḥ — sarvāgamajñān- tattvārthaśraddhānasaṁyatatvānāṁ yaugapadye sati yasya dehādiviṣaye stokamapi mamatvaṁ vidyate tasya pūrvasūtroktaṁ nirvikalpasamādhilakṣaṇaṁ niścayaratnatrayātmakaṁ svasaṁvedanajñānaṁ nāstīti ..239.. ath dravyabhāv- saṁyamasvarūpaṁ kathayati —
anvayārtha : — [punaḥ ] aur [yadi ] yadi [yasya ] jisake [dehādikeṣu ] śarīrādike prati [paramāṇupramāṇaṁ vā ] paramāṇumātra bhī [mūrcchā ] mūrcchā [vidyate ] vartatī ho to [saḥ ] vah [sarvāgamadharaḥ api ] bhale hī sarvāgamakā dhārī ho tathāpi [siddhiṁ na labhate ] siddhiko prāpta nahīṁ hotā ..239..
ṭīkā : — sakal āgamake sārako hastāmalakavat karanese (-hathelīmeṁ rakkhe hue āṁvaleke samān spaṣṭa jñān honese) jo puruṣ bhūt – vartamān – bhāvī 1svocit paryāyoṁke sāth aśeṣ dravyasamūhako jānanevāle ātmāko jānatā hai, śraddhān karatā hai aur saṁyamit rakhatā hai, us puruṣake āgamajñān – tattvārthaśraddhān – saṁyatattvakā yugapatpanā hone par bhī, yadi vah kiṁcitmātra bhī mohamalase lipta honese śarīrādike prati (tatsaṁbaṁdhī) mūrcchāse 2uparakta rahanese, utane (kuch) mohamalakalaṁkarūp kīleke sāth ban̐dhe hue karmoṁse na chūṭatā huā siddha nahīṁ hotā .
isaliye ātmajñānaśūnya āgamajñān – tattvārthaśraddhān – saṁyatattvakā yugapatpanā bhī .
3niruparāg upayogameṁ pariṇat karake jñānātmak ātmākā anubhav nahīṁ karatā, to vah puruṣ mātra
1. svocit = apaneko ucit, apane – apane yogya . [ātmākā svabhāv trikālakī svocit paryāyoṁ sahit samasta dravyoṁko jānanā hai .]]
2. uparakta = malin; vikārī . 3. niruparāg = uparāg rahit; nirmal; nirvikār; śuddha .