athāsya siddhāgamajñānatattvārthaśraddhānasaṁyatatvayaugapadyātmajñānayaugapadyasaṁyatasya kīdr̥glakṣaṇ- mityanuśāsti —
saṁyamaḥ samyagdarśanajñānapuraḥsaraṁ cāritraṁ, cāritraṁ dharmaḥ, dharmaḥ sāmyaṁ, sāmyaṁ mohakṣobh- vihīnaḥ ātmapariṇāmaḥ . tataḥ saṁyatasya sāmyaṁ lakṣaṇam . tatra śatrubandhuvargayoḥ sukhaduḥkhayoḥ praśaṁsānindayoḥ loṣṭakāṁcanayorjīvitamaraṇayośca samam ayaṁ mam paro‘yaṁ svaḥ, ayaṁ mahlādo‘yaṁ paritāpaḥ, idaṁ mamotkarṣaṇamidamapakarṣaṇamayaṁ mamākiṁcitkar idamupakārakamidaṁ mamātmadhāraṇamay- kvāpi kvāpi yathāsaṁbhavamitiśabdasyārtho jñātavyaḥ — sa śramaṇaḥ saṁyatastapodhano bhavati . yaḥ kiṁviśiṣṭaḥ . śatrubandhusukhaduḥkhanindāpraśaṁsāloṣṭakāñcanajīvitamaraṇeṣu samaḥ samacittaḥ iti . tataḥ etadāyāti — śatru- bandhusukhaduḥkhanindāpraśaṁsāloṣṭakāñcanajīvitamaraṇasamatābhāvanāpariṇatanijaśuddhātmatattvasamyakśraddhān-
ab, āgamajñān – tattvārthaśraddhān – saṁyatattvake yugapatpanekā tathā ātmajñānakā yugapatpanā jise siddha huā hai aise is saṁyatakā kyā lakṣaṇ hai so kahate haiṁ : —
anvayārtha : — [samaśatrubandhuvargaḥ ] jise śatru aur bandhu varga samān hai, [samasukhaduḥkhaḥ ] sukh aur duḥkh samān hai, [praśaṁsānindāsamaḥ ] praśaṁsā aur nindāke prati jisako samatā hai, [samaloṣṭakāñcanaḥ ] jise loṣṭa (miṭṭīkā ḍhelā) aur suvarṇa samān hai, [punaḥ ] tathā [jīvitamaraṇe samaḥ ] jīvan – maraṇake prati jisako samatā hai, vah [śramaṇaḥ ] śramaṇ hai ..241..
ṭīkā : — saṁyam, samyagdarśanajñānapūrvak cāritra hai; cāritra dharma hai; dharma sāmya hai; sāmya mohakṣobh rahit ātmapariṇām hai . isaliye saṁyatakā, sāmya lakṣaṇ hai .
vahān̐, (1) śatru – baṁdhuvargameṁ, (2) sukh – duḥkhameṁ, (3) praśaṁsā – nindāmeṁ, (4) miṭṭīke ḍhele aur sonemeṁ, (5) jīvit – maraṇameṁ ek hī sāth, (1) ‘yah merā par (-śatru) hai, yah sva (-svajan) hai;’ (2) ‘yah āhlād hai, yah paritāp hai,’ (3) ‘yah merā utkarṣaṇ (-kīrti) hai, yah apakarṣaṇ (-akīrti) hai,’ (4) ‘yah mujhe akiṁcitkar hai, yah upakārak (-upayogī) hai,’ (5) ‘yah merā sthāyitva hai, yah atyanta vināś hai’ isaprakār mohake niṁdā – praśaṁsā, duḥkh – sukh, ari – baṁdhumāṁ jyāṁ sāmya che,
448pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-