Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 241.

< Previous Page   Next Page >


Page 448 of 513
PDF/HTML Page 481 of 546

 

athāsya siddhāgamajñānatattvārthaśraddhānasaṁyatatvayaugapadyātmajñānayaugapadyasaṁyatasya kīdr̥glakṣaṇ- mityanuśāsti

samasattubaṁdhuvaggo samasuhadukkho pasaṁsaṇiṁdasamo .
samaloṭṭhukaṁ caṇo puṇ jīvidamaraṇe samo samaṇo ..241..
samaśatrubandhuvargaḥ samasukhaduḥkhaḥ praśaṁsānindāsamaḥ .
samaloṣṭakāñcanaḥ punarjīvitamaraṇe samaḥ śramaṇaḥ ..241..

saṁyamaḥ samyagdarśanajñānapuraḥsaraṁ cāritraṁ, cāritraṁ dharmaḥ, dharmaḥ sāmyaṁ, sāmyaṁ mohakṣobh- vihīnaḥ ātmapariṇāmaḥ . tataḥ saṁyatasya sāmyaṁ lakṣaṇam . tatra śatrubandhuvargayoḥ sukhaduḥkhayoḥ praśaṁsānindayoḥ loṣṭakāṁcanayorjīvitamaraṇayośca samam ayaṁ mam paro‘yaṁ svaḥ, ayaṁ mahlādo‘yaṁ paritāpaḥ, idaṁ mamotkarṣaṇamidamapakarṣaṇamayaṁ mamākiṁcitkar idamupakārakamidaṁ mamātmadhāraṇamay- kvāpi kvāpi yathāsaṁbhavamitiśabdasyārtho jñātavyaḥsa śramaṇaḥ saṁyatastapodhano bhavati . yaḥ kiṁviśiṣṭaḥ . śatrubandhusukhaduḥkhanindāpraśaṁsāloṣṭakāñcanajīvitamaraṇeṣu samaḥ samacittaḥ iti . tataḥ etadāyātiśatru- bandhusukhaduḥkhanindāpraśaṁsāloṣṭakāñcanajīvitamaraṇasamatābhāvanāpariṇatanijaśuddhātmatattvasamyakśraddhān-

ab, āgamajñāntattvārthaśraddhānsaṁyatattvake yugapatpanekā tathā ātmajñānakā yugapatpanā jise siddha huā hai aise is saṁyatakā kyā lakṣaṇ hai so kahate haiṁ :

anvayārtha :[samaśatrubandhuvargaḥ ] jise śatru aur bandhu varga samān hai, [samasukhaduḥkhaḥ ] sukh aur duḥkh samān hai, [praśaṁsānindāsamaḥ ] praśaṁsā aur nindāke prati jisako samatā hai, [samaloṣṭakāñcanaḥ ] jise loṣṭa (miṭṭīkā ḍhelā) aur suvarṇa samān hai, [punaḥ ] tathā [jīvitamaraṇe samaḥ ] jīvanmaraṇake prati jisako samatā hai, vah [śramaṇaḥ ] śramaṇ hai ..241..

ṭīkā :saṁyam, samyagdarśanajñānapūrvak cāritra hai; cāritra dharma hai; dharma sāmya hai; sāmya mohakṣobh rahit ātmapariṇām hai . isaliye saṁyatakā, sāmya lakṣaṇ hai .

vahān̐, (1) śatrubaṁdhuvargameṁ, (2) sukhduḥkhameṁ, (3) praśaṁsānindāmeṁ, (4) miṭṭīke ḍhele aur sonemeṁ, (5) jīvitmaraṇameṁ ek hī sāth, (1) ‘yah merā par (-śatru) hai, yah sva (-svajan) hai;’ (2) ‘yah āhlād hai, yah paritāp hai,’ (3) ‘yah merā utkarṣaṇ (-kīrti) hai, yah apakarṣaṇ (-akīrti) hai,’ (4) ‘yah mujhe akiṁcitkar hai, yah upakārak (-upayogī) hai,’ (5) ‘yah merā sthāyitva hai, yah atyanta vināś hai’ isaprakār mohake niṁdāpraśaṁsā, duḥkhsukh, aribaṁdhumāṁ jyāṁ sāmya che,

vaḷī loṣṭakanake, jīvitmaraṇe sāmya che, te śramaṇ che. 241.

448pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-