jñeyajñātr̥tattvatathāpratītilakṣaṇen samyagdarśanaparyāyeṇ, jñeyajñātr̥tattvatathānubhūtilakṣaṇen jñānaparyāyeṇ, jñeyajñātr̥kriyāntaranivr̥ttisūtryamāṇadraṣṭr̥jñātr̥tattvavr̥ttilakṣaṇen cāritraparyāyeṇ ca, tribhirapi yaugapadyen bhāvyabhāvakabhāvavijr̥mbhitātinirbharretaretarasaṁvalanabalādaṁgāṁgibhāven pariṇatasyātmano yadātmaniṣṭhatve sati saṁyatatvaṁ tatpānakavadanekātmakasyaikasyānubhūyamān- tāyāmapi samastaparadravyaparāvartatvādabhivyaktaikāgrayalakṣaṇaśrāmaṇyāparanāmā mokṣamārga evāv- mokṣamārgo bhaṇyat iti prarūpayati — daṁsaṇaṇāṇacarittesu tīsu jugavaṁ samuṭṭhido jo du darśanajñānacāritreṣu triṣu yugapatsamyagupasthit udyato yastu kartā, eyaggagado tti mado sa aikāgrayagat iti mataḥ saṁmataḥ, sāmaṇṇaṁ tassa paḍipuṇṇaṁ śrāmaṇyaṁ cāritraṁ yatitvaṁ tasya paripūrṇamiti . tathāhi — bhāvakarmadravya- karmanokarmabhyaḥ śeṣapudgalādipañcadravyebhyo‘pi bhinnaṁ sahajaśuddhanityānandaikasvabhāvaṁ mam saṁbandhi yadātma- dravyaṁ tadev mamopādeyamitirucirūpaṁ samyagdarśanam, tatraiv paricchittirūpaṁ samyagjñānaṁ, tasminnev svarūpe niścalānubhūtilakṣaṇaṁ cāritraṁ cetyuktasvarūpaṁ samyagdarśanajñānacāritratrayaṁ pānakavadanekamapyabhedanayenaikaṁ yat tatsavikalpāvasthāyāṁ vyavahāreṇaikāgrayaṁ bhaṇyate .. nirvikalpasamādhikāle tu niścayeneti .. tadev ca
ṭīkā : — jñeyatattva aur jñātr̥tattvakī tathāprakār (jaisī hai vaisī hī, yathārtha) pratīti jisakā lakṣaṇ hai vah samyagdarśanaparyāy hai; jñeyatattva aur jñātr̥tattvakī tathāprakār anubhūti jisakā lakṣaṇ hai vah jñānaparyāy hai; jñey aur jñātākī 1kriyāntarase nivr̥ttike dvārā racit dr̥ṣṭijñātr̥tattvameṁ pariṇati jisakā lakṣaṇ hai vah cāritraparyāy hai . in paryāyoṁke aur ātmāke yugapat aṁg – aṁgībhāvase pariṇat ātmāke, ātmaniṣṭhatā hone par jo saṁyatattva hotā hai vah saṁyatapanā ekāgratālakṣaṇavālā śrāmaṇya jisakā dūsarā nām hai aisā mokṣamārga hī hai — aisā jānanā cāhiye, kyoṁki vahān̐ (saṁyatapanemeṁ) 3peyakī bhān̐ti 4anekātmak ekakā anubhav hone
450pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
2bhāvyabhāvakatāke dvārā utpanna ati gārḥ itaretar milanake balake kāraṇ in tīnoṁ paryāyarūp
1. kriyāṁtar = anya kriyā; [jñey aur jñātā anya kriyāse nivr̥tta ho usake kāraṇ honevālī jo draṣṭā – jñātā ātmatattvameṁ pariṇati vah cāritraparyāyakā lakṣaṇ hai .]]
2. bhāvak arthāt honevālā, aur bhāvak jisarūp ho so bhāvya hai . ātmā bhāvak hai aur samyagdarśanādi paryāyeṁ bhāvyak haiṁ . bhāvak aur bhāvyakā paraspar ati gārḥ milan (ekamekatā) hotā hai . bhāvak ātmā aṁgī hai aur bhāvyarūp samyagdarśanādi paryāyeṁ usakā aṁg hai .
3. pey = pīnekī vastu, jaise ṭhaṁḍāī . [ṭhaṁḍāīkā svād anekātmak ek hotā hai; kyoṁki abhedase usameṁ
ek ṭhaṁḍāīkā hī svād ātā hai, aur bhedase usameṁ dūdh, śakkar, soṁph , kālīmirca tathā bādām ādi
anek vastuoṁkā svād ātā hai . ]
4. yahān̐ anekātmak ekake anubhavameṁ jo anekātmakatā hai vah paradravyamay nahīṁ hai vahān̐ paradravyoṁse to nivr̥tti hī hai; mātra samyagdarśan – jñān – cāritrarūp sva – aṁśoṁke kāraṇ hī anekātmakatā hai . isaliye vahān̐, anekātmakatā hone par bhī ekāgratā (ek – agratā) pragaṭ hai .