yadā hi samadhigataśuddhātmavr̥tteḥ śramaṇasya tatpracyāvanahetoḥ kasyāpyupasargasyopanipātaḥ syāt, sa śubhopayoginaḥ svaśaktyā praticikīrṣā pravr̥ttikālaḥ . itarastu svayaṁ śuddhātmavr̥tteḥ samadhigamanāy kevalaṁ nivr̥ttikāl ev ..252..
ath lokasambhāṣaṇapravr̥ttiṁ sanimittavibhāgaṁ darśayati —
tvācchramaṇastaṁ śramaṇam . diṭṭhā dr̥ṣṭavā . kathaṁbhūtam . rūḍhaṁ rūḍhaṁ vyāptaṁ pīḍitaṁ kadarthitam . ken . rogeṇ vā anākulatvalakṣaṇaparamātmano vilakṣaṇenākulatvotpādaken rogeṇ vyādhiviśeṣeṇ vā, chudhāe kṣudhayā, taṇhāe vā tr̥ṣṇayā vā, sameṇ vā mārgopavāsādiśrameṇ vā . atredaṁ tātparyam — svasthabhāvanāvighātak- rogādiprastāve vaiyāvr̥ttyaṁ karoti, śeṣakāle svakīyānuṣṭhānaṁ karotīti ..252.. ath śubhopayogināṁ tapodhanavaiyāvr̥ttyanimittaṁ laukikasaṁbhāṣaṇaviṣaye niṣedho nāstītyupadiśati — ṇa ṇiṁdidā śubhopayogi-
anvayārtha : — [rogeṇ vā ] rogase, [kṣudhayā ] kṣudhāse, [tr̥ṣṇayā vā ] tr̥ṣāse [śrameṇ vā ] athavā śramase [rūḍham ] ākrāṁt [śramaṇaṁ ] śramaṇako [dr̥ṣṭvā ] dekhakar [sādhuḥ ] sādhu [ātmaśaktyā ] apanī śaktike anusār [pratipadyatām ] vaiyāvr̥tyādi karo ..252..
ṭīkā : — jab śuddhātmapariṇatiko prāpta śramaṇako, usase cyut kare aisā kāraṇ — koī bhī upasarga — ā jāy, tab vah kāl, śubhopayogīko apanī śaktike anusār 1pratikār karanekī icchārūp pravr̥ttikā kāl hai; aur usake atiriktakā kāl apanī śuddhātmapariṇatikī prāptike liye keval nivr̥ttikā kāl hai .
bhāvārtha : — jab śuddhātmapariṇatiko prāpta śramaṇake svastha bhāvakā nāś karanevālā rogādik ā jāy tab us samay śubhopayogī sādhuko unakī sevākī icchārūp pravr̥tti hotī hai, aur śeṣ kālameṁ śuddhātmapariṇatiko prāpta karaneke liye nij anuṣṭhān hotā hai ..252..
ab logoṁke sāth bātacītakaranekī pravr̥tti usake nimittake vibhāg sahit batalāte haiṁ (arthāt śubhopayogī śramaṇako logoṁke sāth bātacītakī pravr̥tti kis nimittase karanā yogya hai aur kis nimittase nahīṁ, so kahate haiṁ ) : — sevānimitte rogī – bāḷak – vr̥ddha – guru śramaṇo taṇī,
464pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-
1. pratikār = upāy; sahāy .