yathaikeṣāmapi bījānāṁ bhūmivaiparītyānniṣpattivaiparītyaṁ, tathaikasyāpi praśastarāgalakṣaṇasya śubhopayogasya pātravaiparītyātphalavaiparītyaṁ, kāraṇaviśeṣātkāryaviśeṣasyāvaśyaṁbhāvitvāt .255. gatam . it ūrdhvaṁ gāthāṣaṭakaparyantaṁ pātrāpātraparīkṣāmukhyatven vyākhyānaṁ karoti . ath śubhopayogasya pātrabhūtavastuviśeṣātphalaviśeṣaṁ darśayati — phaladi phalati, phalaṁ dadāti . sa kaḥ . rāgo rāgaḥ . kathaṁbhūtaḥ . pasatthabhūdo praśastabhūto dānapūjādirūpaḥ . kiṁ phalati . vivarīdaṁ viparītamanyādr̥śaṁ bhinna- bhinnaphalam . ken karaṇabhūten . vatthuviseseṇ jaghanyamadhyamotkr̥ṣṭabhedabhinnapātrabhūtavastuviśeṣeṇ . atrārthe hai aur samyagdr̥ṣṭi gr̥hasthake muniyogya śuddhātmapariṇatiko prāpta na ho sakanese aśubhavaṁcanārtha śubhopayog mukhya hai . samyagdr̥ṣṭi gr̥hasthake aśubhase ( – viśeṣ aśuddha pariṇatise) chūṭaneke liye pravartamān jo yah śubhopayogakā puruṣārtha vah bhī śuddhikā hī mandapuruṣārtha hai, kyoṁki śuddhātmadravyake maṁd ālambanase aśubh pariṇati badalakar śubh pariṇati hotī hai aur śuddhātmadravyake ugra ālambanase śubhapariṇati bhī badalakar śubhapariṇati ho jātī hai ..254..
ab, aisā siddha karate haiṁ ki śubhopayogako kāraṇakī viparītatāse phalakī viparītatā hotī hai : —
anvayārtha : — [ih nānābhūmigatāni bījāni ev ] jaise is jagatameṁ anek prakārakī bhūmiyoṁmeṁ paṛe hue bīj [sasyakāle ] dhānyakālameṁ viparītarūpase phalate haiṁ, usīprakār [praśastabhūtaḥ rāgaḥ ] praśastabhūt rāg [vastuviśeṣeṇ ] vastu – bhedase ( – pātra bhedase) [viparītaṁ phalati ] viparītarūpase phalatā hai ..255..
ṭīkā : — jaise bīj jyoṁ ke tyoṁ hone par bhī bhūmikī viparītatāse niṣpattikī viparītatā hotī hai, (arthāt acchī bhūmimeṁ usī bījakā acchā anna utpanna hotā hai aur kharāb bhūmimeṁ vahī kharāb ho jātā hai yā utpanna hī nahīṁ hotā), usīprakār praśastarāgasvarūp śubhopayog jyoṁkā tyoṁ hone par bhī pātrakī viparītatāse phalakī viparītatā hotī hai, kyoṁki kāraṇake bhedase kāryakā bhed avaśyambhāvī (anivārya) hai ..255..
niṣpatti viparīt hoy bhūmiviśeṣathī jyam bījane. 255.