asya khalu bhagavataḥ samastāvaraṇakṣayakṣaṇ ev sāṁsārikaparicchittiniṣpattibalādhān- hetubhūtāni pratiniyataviṣayagrāhīṇyakṣāṇi tairatītasya, sparśarasagandhavarṇaśabdaparicchedarūpaiḥ samarasatayā samantataḥ sarvairevendriyaguṇaiḥ samr̥ddhasya, svayamev sāmastyen svaparaprakāśanakṣamamanaśvaraṁ lokottarajñānaṁ jātasya, akramasamākrāntasamastadravyakṣetrakālabhāvatayā na kiṁcanāpi parokṣamev syāt ..22.. pratyakṣaṁ bhavatītyanvayarūpeṇ pūrvasūtre bhaṇitamidānīṁ tu parokṣaṁ kimapi nāstīti tamevārthaṁ vyatirekeṇ dr̥ḍhayati — ṇatthi parokkhaṁ kiṁci vi asya bhagavataḥ parokṣaṁ kimapi nāsti . kiṁviśiṣṭasya . samaṁt savvakkhaguṇasamiddhassa samantataḥ sarvātmapradeśaiḥ sāmastyen vā sparśarasagandhavarṇaśabdaparicchittirūp- sarvendriyaguṇasamr̥ddhasya . tarhi kimakṣasahitasya . naivam . akkhātīdassa akṣātītasyendriyavyāpārarahitasya, athavā dvitīyavyākhyānam — akṣṇoti jñānen vyāpnotītyakṣa ātmā tadguṇasamr̥ddhasya . sadā sarvadā sarvakālam . punarapi kiṁrūpasya . sayamev hi ṇāṇajādassa svayamev hi sphu ṭaṁ kevalajñānarūpeṇ jātasya pariṇatasyeti . tadyathā – atīndriyasvabhāvaparamātmano viparītāni kramapravr̥ttihetubhūtānīndriyāṇyatikrāntasya jagattrayakālatrayavartisamastapadārthayugapatpratyakṣapratītisamarthamavinaśvaramakhaṇḍaikapratibhāsamayaṁ kevalajñānaṁ pariṇatasyāsya bhagavataḥ parokṣaṁ kimapi nāstīti bhāvārthaḥ ..22.. evaṁ kevalināṁ samastaṁ pratyakṣaṁ bhavatīti kathanarūpeṇ prathamasthale gāthādvayaṁ gatam . athātmā jñānapramāṇo bhavatīti jñānaṁ ca
ṭīkā : — samasta āvaraṇake kṣayake kṣaṇ hī jo (bhagavān) sāṁsārik jñānako utpanna karaneke balako kāryarūp denemeṁ hetubhūt aisī apane apane niścit viṣayoṁko grahaṇ karanevālī indriyoṁse atīt hue haiṁ, jo sparśa, ras, gaṁdh, varṇa aur śabdake jñānarūp sarva indriy – guṇoṁke dvārā sarva orase samarasarūpase samr̥ddha haiṁ (arthāt jo bhagavān sparśa, ras, gaṁdh, varṇa tathā śabdako sarva ātmapradeśoṁse samānarūpase jānate haiṁ) aur jo svayamev samastarūpase svaparakā prakāśan karanemeṁ samartha avināśī lokottar jñānarūp hue haiṁ, aise in (kevalī) bhagavānako samasta dravya- kṣetra -kāl -bhāvakā akramik grahaṇ honese kuch bhī parokṣa nahīṁ hai .
bhāvārtha : — indriyakā guṇ to sparśādik ek -ek guṇako hī jānanā hai jaise cakṣuindriyakā guṇ rūpako hī jānanā hai arthāt rūpako hī jānanemeṁ nimitta honā hai . aur indriyajñān kramik hai . kevalībhagavān indriyoṁke nimittake binā samasta ātmapradeśoṁse sparśādi sarva viṣayoṁko jānate haiṁ, aur jo samastarūpase sva -par prakāśak hai aise lokottar jñānarūp ( – laukikajñānase bhinna kevalajñānarūp) svayamev pariṇamit huā karate haiṁ; isaliye samasta dravya -kṣetra -kāl aur bhāvako avagrahādi kram rahit jānate haiṁ isaliye kevalī bhagavānake kuch bhī parokṣa nahīṁ hai ..22..