Pravachansar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 35.

< Previous Page   Next Page >


Page 59 of 513
PDF/HTML Page 92 of 546

 

kahānajainaśāstramālā ]
jñānatattva -prajñāpan
59

athātmajñānayoḥ kartr̥karaṇatākr̥taṁ bhedamapanudati jo jāṇadi so ṇāṇaṁ ṇa havadi ṇāṇeṇ jāṇago ādā .

ṇāṇaṁ pariṇamadi sayaṁ aṭṭhā ṇāṇaṭṭhiyā savve ..35..
yo jānāti sa jñānaṁ na bhavati jñānen jñāyak ātmā .
jñānaṁ pariṇamate svayamarthā jñānasthitāḥ sarve ..35..

apr̥thagbhūtakartr̥karaṇatvaśaktipāramaiśvaryayogitvādātmano ya ev svayamev jānāti sa ev jñānamantarlīnasādhakatamoṣṇatvaśakteḥ svataṁtrasya jātavedaso dahanakriyāprasiddheruṣṇa- jñānī na bhavatītyupadiśatijo jāṇadi so ṇāṇaṁ yaḥ kartā jānāti sa jñānaṁ bhavatīti . tathā hi yathā saṁjñālakṣaṇaprayojanādibhede‘pi sati paścādabhedanayen dahanakriyāsamarthoṣṇaguṇen pariṇato- ‘gnirapyuṣṇo bhaṇyate, tathārthakriyāparicchittisamarthajñānaguṇen pariṇat ātmāpi jñānaṁ bhaṇyate . tathā coktam‘jānātīti jñānamātmā’ . ṇa havadi ṇāṇeṇ jāṇago ādā sarvathaiv bhinnajñānenātmā jñāyako na

ab, ātmā aur jñānakā karttr̥tva -karaṇatvakr̥t bhed dūr karate haiṁ (arthāt paramārthataḥ abhed ātmāmeṁ, ‘ātmā jñātr̥kriyākā kartā hai aur jñān karaṇ hai’ aisā vyavahārase bhed kiyā jātā hai, tathāpi ātmā aur jñān bhinna nahīṁ haiṁ isaliye abhedanayase ‘ātmā hī jñān hai’ aisā samajhāte haiṁ) :

anvayārtha :[yaḥ jānāti ] jo jānatā hai [saḥ jñānaṁ ] so jñān hai (arthāt jo jñāyak hai vahī jñān hai), [jñānen ] jñānake dvārā [ātmā ] ātmā [jñāyakaḥ bhavati ] jñāyak hai [na ] aisā nahīṁ hai . [svayaṁ ] svayaṁ hī [jñānaṁ pariṇamate ] jñānarūp pariṇamit hotā hai [sarve arthāḥ ] aur sarva padārtha [jñānasthitāḥ ] jñānasthit haiṁ ..35..

ṭīkā :ātmā apr̥thagbhūt kartr̥tva aur karaṇatvakī śaktirūp 1pāramaiśvaryavān honese jo svayamev jānatā hai (arthāt jo jñāyak hai) vahī jñān hai; jaisejisameṁ 2sādhakatam uṣṇatvaśakti antarlīn hai, aisī 3svataṁtra agnike 4dahanakriyākī prasiddhi honese uṣṇatā kahī jātī hai . parantu aisā nahīṁ hai ki jaise pr̥thagvartī han̐siyese devadatta kāṭanevālā kahalātā hai usīprakār

je jāṇato te jñān, nahi jīv jñānathī jñāyak bane; pote praṇamato jñānarūp, ne jñānasthit sau artha che. 35.

1. pāramaiśvarya = param sāmarthya; parameśvaratā . 2.sādhakatam = utkr̥ṣṭa sādhan vah karaṇ .

3. jo svataṁtra rūpase kare vah kartā .

4. agni jalānekī kriyā karatī hai, isaliye use uṣṇatā kahā jātā hai .