vyapadeśavat . na tu yathā pr̥thagvartinā dātreṇ lāvako bhavati devadattastathā jñānen jñāyako bhavatyātmā . tathā satyubhayoracetanatvamacetanayoḥ saṁyoge‘pi na paricchittiniṣpattiḥ . pr̥thaktva- vartinorapi paricchedābhyupagame parapariccheden parasya paricchittirbhūtiprabhr̥tīnāṁ ca paricchittiprasūti- ranaṁku śā syāt . kiṁc – svato‘vyatiriktasamastaparicchedyākārapariṇataṁ jñānaṁ svayaṁ pariṇam- mānasya kāryabhūtasamastajñeyākārakāraṇībhūtāḥ sarve‘rthā jñānavartin ev kathaṁcidbhavanti; kiṁ jñātr̥jñānavibhāgakleśakalpanayā ..35..
tamhā ṇāṇaṁ jīvo ṇeyaṁ davvaṁ tihā samakkhādaṁ .
davvaṁ ti puṇo ādā paraṁ ca pariṇāmasaṁbaddhaṁ ..36.. bhavatīti . ath matam --yathā bhinnadātreṇ lāvako bhavati devadattastathā bhinnajñānen jñāyako bhavatu ko doṣ iti . naivam . chedanakriyāviṣaye dātraṁ bahiraṅgopakaraṇaṁ tadbhinnaṁ bhavatu, abhyantaropakaraṇaṁ tu devadattasya chedanakriyāviṣaye śaktiviśeṣastaccābhinnamev bhavati; tathārthaparicchittiviṣaye jñānamevā- bhyantaropakaraṇaṁ tathābhinnamev bhavati, upādhyāyaprakāśādibahiraṅgopakaraṇaṁ tadbhinnamapi bhavatu doṣo nāsti . yadi ca bhinnajñānen jñānī bhavati tarhi parakīyajñānen sarve‘pi kumbhastambhādijaḍapadārthā jñānino (pr̥thagvartī) jñānase ātmā jānanevālā (-jñāyak) hai . yadi aisā ho to donoṁke acetanatā ā jāyegī aur acetanoṁkā saṁyog hone par bhī jñapti utpanna nahīṁ hogī . ātmā aur jñānake pr̥thagvartī hone par bhī yadi ātmāke jñaptikā honā mānā jāye to parajñānake dvārā parako jñapti ho jāyegī aur isaprakār rākh ityādike bhī jñaptikā udbhav niraṁkuś ho jāyegā . (‘ātmā aur jñān pr̥thak haiṁ kintu jñān ātmāke sāth yukta ho jātā hai isaliye ātmā jānanekā kārya karatā hai’ yadi aisā mānā jāye to jaise jñān ātmāke sāth yukta hotā hai, usīprakār rākh, ghaṛā, staṁbh ityādi samasta padārthoṁke sāth yukta ho jāye aur usase ve sab padārtha bhī jānanekā kārya karane lageṁ; kintu aisā to nahīṁ hotā, isaliye ātmā aur jñān pr̥thak nahīṁ haiṁ ) aur, apanese abhinna aise samasta jñeyākārarūp pariṇamit jo jñān hai usarūp svayaṁ pariṇamit honevāleko, kāryabhūt samasta jñeyākāroṁke kāraṇabhūt samasta padārtha jñānavarti hī kathaṁcit haiṁ . (isaliye) jñātā aur jñānake vibhāgakī kliṣṭa kalpanāse kyā prayojan hai ? ..35..
60pravacanasār[ bhagavānaśrīkuṁdakuṁd-