atra kṣhamāglānatvaheturūpavāsaḥ, bālavr̥uddhatvādhiṣhṭhānan sharīramupadhiḥ, tato bālavr̥uddha- shrāntaglānā ev tvākr̥uṣhyante . ath deshakālagnasyāpi bālavr̥uddhashrāntaglānatvānurodhenāhār- vihārayoḥ pravartamānasya mr̥udvācharaṇapravr̥uttatvādalpo lepo bhavatyev, tadvaramutsargaḥ . deshakālagnasyāpi bālavr̥uddhashrāntaglānatvānurodhenāhāravihārayoḥ pravartamānasya mr̥udvācharaṇapravr̥uttatvādalpa ev lepo bhavati, tadvaramapavādaḥ . deshakālagnasyāpi bālavr̥uddhashrāntaglānatvānurodhenāhāravihārayoralpalep- niṣhedhayanshchāritrarakṣhaṇāy vyatirekadvāreṇ tamevārthan draḍhayati – vaṭṭadi vartate pravartate . sa kaḥ kartā . samaṇo shatrumitrādisamachittaḥ shramaṇaḥ . yadi kim . jadi appalevī so yadi chedalpalepī stokasāvadyo bhavati . kayorviṣhayayorvartate . āhāre va vihāre tapodhanayogyāhāravihārayoḥ . kin kr̥utvā pūrvan . jāṇittā gnātvā . kān . te tān karmatāpannān; desan kālan saman khaman uvadhin deshan, kālan, mārgādishraman, kṣhamān kṣhamatāmupavāsādiviṣhaye shaktin , upadhin bālavr̥uddhashrāntaglānasambandhinan sharīramātropadhin parigrahamiti pañcha deshādīn tapodhanācharaṇasahakāribhūtāniti . tathāhi — pūrvakathitakrameṇ tāvaddurdharānuṣhṭhānarūpotsarge vartate; tatra cha prāsukāhārādigrahaṇanimittamalpalepan draṣhṭavā yadi na pravartate tadā ārtadhyānasaṅkleshen sharīratyāgan
anvayārtha : — [yadi ] yadi [shramaṇaḥ ] shramaṇ [āhāre vā vihāre ] āhār athavā vihāramen [deshan ] desh, [kālan ] kāl, [shraman ] shram, [kṣhamān ] 1kṣhamatā tathā [upadhin ] upadhi, [tān gnātvā ] inako jānakar [vartate ] pravarte [saḥ alpalepī ] to vah alpalepī hotā hai ..231..
ṭīkā : — kṣhamatā tathā glānatākā hetu upavās hai aur bāl tathā vr̥uddhatvakā adhiṣhṭhān upadhi – sharīr hai, isaliye yahān̐ (ṭīkāmen) bāl – vr̥uddha – shrānt – glān hī liye gaye hain . (arthāt mūl gāthāmen jo kṣhamā, upadhi ityādi shabda hain unakā āshay khīñchakar ṭīkāmen ‘bāl, vr̥uddha, shrānt, glān’ shabda hī prayukta kiye gaye hain) .
2deshakālagnako bhī, yadi vah bāl – vr̥uddha – shrānt – glānatvake anurodhase (arthāt bālatva, vr̥uddhatva, shrāntatva athavā glānatvakā anusaraṇ karake) āhār – vihāramen pravr̥utti kare to mr̥udu ācharaṇamen pravr̥utta honese alpa lep hotā hī hai, (-lepakā sarvathā abhāv nahīn hotā), isaliye utsarga achchhā hai .
deshakālagnako bhī, yadi vah bāl – vr̥uddha – shrānt – glānatvake anurodhase āhār – vihāramen pravr̥utti kare to mr̥udu ācharaṇamen pravr̥utta honese alpa hī lep hotā hai . (-visheṣh lep nahīn hotā), isaliye apavād achchhā hai .
1. kṣhamatā = shakti; sahanashakti; dhīraj. 2. deshakālagna = desh – kālako jānanevālā .