ನವಚ್ಛಿನ್ನವಿಷಯತ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚಾಭಿಲಷಿತಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಿತಂ ಸನ್ದಿಗ್ಧಂ ಚಾರ್ಥಂ ಧ್ಯಾಯನ್ ದೃಷ್ಟಃ, ಭಗವಾನ್ ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ತು ನಿಹತಘನಘಾತಿಕರ್ಮತಯಾ ಮೋಹಾಭಾವೇ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಪ್ರತಿಬನ್ಧಕಾಭಾವೇ ಚ ನಿರಸ್ತತೃಷ್ಣತ್ವಾತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಸರ್ವಭಾವ- ತತ್ತ್ವಜ್ಞೇಯಾನ್ತಗತತ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಚ ನಾಭಿಲಷತಿ, ನ ಜಿಜ್ಞಾಸತಿ, ನ ಸನ್ದಿಹ್ಯತಿ ಚ; ಕುತೋಽಭಿಲಷಿತೋ ಜಿಜ್ಞಾಸಿತಃ ಸನ್ದಿಗ್ಧಶ್ಚಾರ್ಥಃ . ಏವಂ ಸತಿ ಕಿಂ ಧ್ಯಾಯತಿ ..೧೯೭.. ತದನ್ಯತ್ರ ಕಥಿತಮಾಸ್ತೇ ..೧೯೬.. ಏವಮಾತ್ಮಪರಿಜ್ಞಾನಾದ್ದರ್ಶನಮೋಹಕ್ಷಪಣಂ ಭವತೀತಿ ಕಥನರೂಪೇಣ ಪ್ರಥಮಗಾಥಾ, ದರ್ಶನಮೋಹಕ್ಷಯಾಚ್ಚಾರಿತ್ರಮೋಹಕ್ಷಪಣಂ ಭವತೀತಿ ಕಥನೇನ ದ್ವಿತೀಯಾ, ತದುಭಯಕ್ಷಯೇಣ ಮೋಕ್ಷೋ ಭವತೀತಿ ಪ್ರತಿಪಾದನೇನ ತೃತೀಯಾ ಚೇತ್ಯಾತ್ಮೋಪಲಮ್ಭಫಲಕಥನರೂಪೇಣ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಥಲೇ ಗಾಥಾತ್ರಯಂ ಗತಮ್ . ಅಥೋಪಲಬ್ಧಶುದ್ಧಾತ್ಮತತ್ತ್ವಸಕಲಜ್ಞಾನೀ ಕಿಂ ಧ್ಯಾಯತೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಮಾಕ್ಷೇಪದ್ವಾರೇಣ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಂ ವಾ ಕರೋತಿ — ಣಿಹದಘಣಘಾದಿಕಮ್ಮೋ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರೋದಿತನಿಶ್ಚಲನಿಜ- ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಪರಿಣತಿರೂಪಶುದ್ಧಧ್ಯಾನೇನ ನಿಹತಘನಘಾತಿಕರ್ಮಾ . ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಸವ್ವಭಾವತಚ್ಚಣ್ಹೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಯಥಾ ಭವತಿ ತಥಾ ಸರ್ವಭಾವತತ್ತ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಪದಾರ್ಥಪರಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪಃ . ಣೇಯಂತಗದೋ ಜ್ಞೇಯಾನ್ತಗತಃ ಜ್ಞೇಯಭೂತಪದಾರ್ಥಾನಾಂ ಪರಿಚ್ಛಿತ್ತಿರೂಪೇಣ ಪಾರಂಗತಃ. ಏವಂವಿಶೇಷಣತ್ರಯವಿಶಿಷ್ಟಃ ಸಮಣೋ ಜೀವಿತಮರಣಾದಿಸಮಭಾವಪರಿಣತಾತ್ಮಸ್ವರೂಪಃ ಶ್ರಮಣೋ ಮಹಾಶ್ರಮಣಃ ಹೈ ಔರ ವಹ ವಿಷಯಕೋ ೧ಅವಚ್ಛೇದಪೂರ್ವಕ ನಹೀಂ ಜಾನತಾ, ಇಸಲಿಯೇ ವಹ (ಲೋಕ) ೨ಅಭಿಲಷಿತ, ನಾಶ ಕಿಯಾ ಜಾನೇಸೇ (೧) ಮೋಹಕಾ ಅಭಾವ ಹೋನೇಕೇ ಕಾರಣ ತಥಾ (೨) ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಕೇ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಕ ಕಾ ಅಭಾವ ಹೋನೇಸೇ, (೧) ತೃಷ್ಣಾ ನಷ್ಟ ಕೀ ಗಈ ಹೈ ತಥಾ (೨) ಸಮಸ್ತ ಪದಾರ್ಥೋಂಕಾ ಸ್ವರೂಪ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹೈ ತಥಾ ಜ್ಞೇಯೋಂಕಾ ಪಾರ ಪಾ ಲಿಯಾ ಹೈ, ಇಸಲಿಯೇ ಭಗವಾನ ಸರ್ವಜ್ಞದೇವ ಅಭಿಲಾಷಾ ನಹೀಂ ಕರತೇ, ಜಿಜ್ಞಾಸಾ ನಹೀಂ ಕರತೇ ಔರ ಸಂದೇಹ ನಹೀಂ ಕರತೇ; ತಬ ಫಿ ರ (ಉನಕೇ) ಅಭಿಲಷಿತ, ಜಿಜ್ಞಾಸಿತ ಔರ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪದಾರ್ಥ ಕಹಾಂಸೇ ಹೋ ಸಕತಾ ಹೈ ? ಐಸಾ ಹೈ ತಬ ಫಿ ರ ವೇ ಕ್ಯಾ ಧ್ಯಾತೇ ಹೈಂ ?
ಭಾವಾರ್ಥ : — ಲೋಕಕೇ (ಜಗತ್ಕೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವ ಸಮುದಾಯಕೇ) ಮೋಹಕರ್ಮಕಾ ಸದ್ಭಾವ ಹೋನೇಸೇ ವಹ ತೃಷ್ಣಾ ಸಹಿತ ಹೈ, ಇಸಲಿಯೇ ಉಸೇ ಇಷ್ಟ ಪದಾರ್ಥಕೀ ಅಭಿಲಾಷಾ ಹೋತೀ ಹೈ; ಔರ ಉಸಕೇ ಜ್ಞಾನಾವರಣೀಯ ಕರ್ಮಕಾ ಸದ್ಭಾವ ಹೋನೇಸೇ ವಹ ಬಹುತಸೇ ಪದಾರ್ಥೋಂಕೋ ತೋ ಜಾನತಾ ಹೀ ನಹೀಂ ಹೈ ತಥಾ ಜಿಸ ಪದಾರ್ಥಕೋ ಜಾನತಾ ಹೈ ಉಸೇ ಭೀ ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಪೂರ್ವಕ — ಸೂಕ್ಷ್ಮತಾಸೇ — ಸ್ಪಷ್ಟತಾಸೇ ನಹೀಂ ಜಾನತಾ ಇಸಲಿಯೇ ಉಸೇ ಅಜ್ಞಾತ ಪದಾರ್ಥಕೋ ಜಾನನೇಕೀ ಇಚ್ಛಾ (ಜಿಜ್ಞಾಸಾ) ಹೋತೀ ಹೈ, ಔರ ಅಸ್ಪಷ್ಟತಯಾ ಜಾನೇ ಹುಏ ಪದಾರ್ಥಕೇ ಸಂಬಂಧಮೇಂ ಸಂದೇಹ ಹೋತಾ ಹೈ . ಐಸಾ ಹೋನೇಸೇ ಉಸಕೇ ಅಭಿಲಷಿತ, ಜಿಜ್ಞಾಸಿತ ಔರ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪದಾರ್ಥಕಾ ಧ್ಯಾನ ಸಂಭವಿತ ಹೋತಾ ಹೈ . ಪರನ್ತು ಸರ್ವಜ್ಞ ಭಗವಾನಕೇ ತೋ ಮೋಹಕರ್ಮಕಾ ಅಭಾವ ಹೋನೇಸೇ ವೇ ತೃಷ್ಣಾರಹಿತ ಹೈಂ, ಇಸಲಿಯೇ ಉನಕೇ ಅಭಿಲಾಷಾ ನಹೀಂ ಹೈ; ಔರ ಉನಕೇ ಜ್ಞಾನಾವರಣೀಯ ಕರ್ಮಕಾ ಅಭಾವ ಹೋನೇಸೇ ವೇ ಸಮಸ್ತ ಪದಾರ್ಥೋಂಕೋ ಜಾನತೇ ಹೈಂ ತಥಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪದಾರ್ಥಕೋ ಅತ್ಯನ್ತ ಸ್ಪಷ್ಟತಾಪೂರ್ವಕ — ಪರಿಪೂರ್ಣತಯಾ ಜಾನತೇ ಹೈಂ ಇಸಲಿಯೇ ಉನ್ಹೇಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಾ ಯಾ ಸನ್ದೇಹ ನಹೀಂ ಹೈ . ಇಸಪ್ರಕಾರ ಉನ್ಹೇಂ ಕಿಸೀ ಪದಾರ್ಥಕೇ ಪ್ರತಿ ಅಭಿಲಾಷಾ, ಜಿಜ್ಞಾಸಾ ಯಾ ಸನ್ದೇಹ ನಹೀಂ ಹೋತಾ; ತಬ ಫಿ ರ ಉನ್ಹೇಂ ಕಿಸ ಪದಾರ್ಥಕಾ ಧ್ಯಾನ ಹೋತಾ ಹೈ ? ..೧೯೭..
೩ಜಿಜ್ಞಾಸಿತ ಔರ ೪ಸಂದಿಗ್ಧ ಪದಾರ್ಥಕಾ ಧ್ಯಾನ ಕರತಾ ಹುಆ ದಿಖಾಈ ದೇತಾ ಹೈ; ಪರನ್ತು ಘನಘಾತಿಕರ್ಮಕಾ
೧. ಅವಚ್ಛೇದಪೂರ್ವಕ = ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಕರಕೇ; ಸೂಕ್ಷ್ಮತಾಸೇ; ವಿಶೇಷತಾಸೇ; ಸ್ಪಷ್ಟತಾಸೇ . ೨. ಅಭಿಲಷಿತ = ಜಿಸಕೀ ಇಚ್ಛಾ – ಚಾಹ ಹೋ ವಹ . ೩. ಜಿಜ್ಞಾಸಿತ = ಜಿಸಕೀ ಜಿಜ್ಞಾಸಾ ಜಾನನೇಕೀ ಇಚ್ಛಾ ಹೋ ವಹ . ೪. ಸಂದಿಗ್ಧ = ಜಿನಮೇಂ ಸಂದೇಹ ಹೋ – ಸಂಶಯ ಹೋ .