ಯತಃ ಸರ್ವ ಏವ ಸಾಮಾನ್ಯಚರಮಶರೀರಾಸ್ತೀರ್ಥಕರಾಃ ಅಚರಮಶರೀರಾ ಮುಮುಕ್ಷವಶ್ಚಾಮುನೈವ ಯಥೋದಿ- ತೇನ ಶುದ್ಧಾತ್ಮತತ್ತ್ವಪ್ರವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣೇನ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರವೃತ್ತಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಮಾರ್ಗಮಧಿಗಮ್ಯ ಸಿದ್ಧಾ ಬಭೂವುಃ, ನ ಪುನರನ್ಯಥಾಪಿ, ತತೋಽವಧಾರ್ಯತೇ ಕೇವಲಮಯಮೇಕ ಏವ ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಮಾರ್ಗೋ, ನ ದ್ವಿತೀಯ ಇತಿ . ಅಲಂ ಚ ಸಮಯಸಾರಬಲೇನಾತಿಕ್ರಾಮತಿ ವಿನಾಶಯತಿ ಯದಾ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕ್ಷಣೇ ಸಮಸ್ತಬಾಧಾರಹಿತಃ ಸನ್ನತೀನ್ದ್ರಿಯಮನನ್ತ- ಮಾತ್ಮೋತ್ಥಸುಖಂ ಧ್ಯಾಯತ್ಯನುಭವತಿ ಪರಿಣಮತಿ . ತತೋ ಜ್ಞಾಯತೇ ಕೇವಲಿನಾಮನ್ಯಚ್ಚಿನ್ತಾನಿರೋಧಲಕ್ಷಣಂ ಧ್ಯಾನಂ ನಾಸ್ತಿ, ಕಿಂತ್ವಿದಮೇವ ಪರಮಸುಖಾನುಭವನಂ ವಾ ಧ್ಯಾನಕಾರ್ಯಭೂತಾಂ ಕರ್ಮನಿರ್ಜರಾಂ ದೃಷ್ಟವಾ ಧ್ಯಾನಶಬ್ದೇನೋಪಚರ್ಯತೇ . ಯತ್ಪುನಃ ಸಯೋಗಿಕೇವಲಿನಸ್ತೃತೀಯಶುಕ್ಲಧ್ಯಾನಮಯೋಗಿಕೇವಲಿನಶ್ಚತುರ್ಥಶುಕ್ಲಧ್ಯಾನಂ ಭವತೀತ್ಯುಕ್ತಂ ತದುಪಚಾರೇಣ ಜ್ಞಾತವ್ಯಮಿತಿ ಸೂತ್ರಾಭಿಪ್ರಾಯಃ ..೧೯೮.. ಏವಂ ಕೇವಲೀ ಕಿಂ ಧ್ಯಾಯತೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ಪ್ರಥಮಗಾಥಾ . ಪರಮಸುಖಂ ಧ್ಯಾಯತ್ಯನುಭವತೀತಿ ಪರಿಹಾರಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ದ್ವಿತೀಯಾ ಚೇತಿ ಧ್ಯಾನವಿಷಯಪೂರ್ವಪಕ್ಷಪರಿಹಾರದ್ವಾರೇಣ ತೃತೀಯಸ್ಥಲೇ ಗಾಥಾದ್ವಯಂ ಗತಮ್ . ಅಥಾಯಮೇವ ನಿಜಶುದ್ಧಾತ್ಮೋಪಲಬ್ಧಿಲಕ್ಷಣಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗೋ, ನಾನ್ಯ ಇತಿ ವಿಶೇಷೇಣ ಸಮರ್ಥಯತಿ — ಜಾದಾ ಜಾತಾ ಉತ್ಪನ್ನಾಃ . ಕಥಂಭೂತಾಃ. ಸಿದ್ಧಾ ಸಿದ್ಧಾಃ ಸಿದ್ಧಪರಮೇಷ್ಠಿನೋ ಮುಕ್ತಾತ್ಮಾನ ಇತ್ಯರ್ಥಃ . ಕೇ ಕರ್ತಾರಃ . ಜಿಣಾ ಜಿನಾಃ ಅನಾಗಾರಕೇವಲಿನಃ . ಜಿಣಿಂದಾ ನ ಕೇವಲಂ ಜಿನಾ ಜಿನೇನ್ದ್ರಾಶ್ಚ ತೀರ್ಥಕರಪರಮದೇವಾಃ . ಕಥಂಭೂತಾಃ ಸನ್ತಃ ಏತೇ ಸಿದ್ಧಾ
ಅಬ, ಯಹ ನಿಶ್ಚಿತ ಕರತೇ ಹೈಂ ಕಿ – ‘ಯಹೀ (ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಹೀ) ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮಾಕೀ ಉಪಲಬ್ಧಿ ಜಿಸಕಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ, ಐಸಾ ಮೋಕ್ಷಕಾ ಮಾರ್ಗ ಹೈ’ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಜಿನಾಃ ಜಿನೇನ್ದ್ರಾಃ ಶ್ರಮಣಾಃ ] ಜಿನ, ಜಿನೇನ್ದ್ರ ಔರ ಶ್ರಮಣ (ಅರ್ಥಾತ್ ಸಾಮಾನ್ಯಕೇವಲೀ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಔರ ಮುನಿ) [ಏವಂ ] ಇಸ (ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಹೀ) ಪ್ರಕಾರಸೇ [ಮಾರ್ಗ ಸಮುತ್ಥಿತಾಃ ] ಮಾರ್ಗಮೇಂ ಆರೂಢ ಹೋತೇ ಹುಏ [ಸಿದ್ಧಾಃ ಜಾತಾಃ ] ಸಿದ್ಧ ಹುಏ [ನಮೋಽಸ್ತು ] ನಮಸ್ಕಾರ ಹೋ [ತೇಭ್ಯಃ ] ಉನ್ಹೇಂ [ಚ ] ಔರ [ತಸ್ಮೈ ನಿರ್ವಾಣಮಾರ್ಗಾಯ ] ಉಸ ನಿರ್ವಾಣಮಾರ್ಗಕೋ ..೧೯೯..
ಟೀಕಾ : — ಸಭೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚರಮಶರೀರೀ, ತೀರ್ಥಂಕರ ಔರ ಅಚರಮಶರೀರೀ ಮುಮುಕ್ಷು ಇಸೀ ಯಥೋಕ್ತ ಶುದ್ಧಾತ್ಮತತ್ತ್ವಪ್ರವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣ (ಶುದ್ಧಾತ್ಮತತ್ತ್ವಮೇಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಜಿಸಕಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ ಐಸೀ) ವಿಧಿಸೇ ಪ್ರವರ್ತಮಾನ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಕೋ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕರಕೇ ಸಿದ್ಧ ಹುಏ; ಕಿನ್ತು ಐಸಾ ನಹೀಂ ಹೈ ಕಿ ಕಿಸೀ ದೂಸರೀ ವಿಧಿಸೇ ಭೀ ಸಿದ್ಧ ಹುಏ
ಸಿದ್ಧಿ ವರ್ಯಾ; ನಮುಂ ತೇಮನೇ, ನಿರ್ವಾಣನಾ ತೇ ಮಾರ್ಗನೇ. ೧೯೯.
೩೬೬ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-