ಅತ್ರ ಕ್ಷಮಾಗ್ಲಾನತ್ವಹೇತುರೂಪವಾಸಃ, ಬಾಲವೃದ್ಧತ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನಂ ಶರೀರಮುಪಧಿಃ, ತತೋ ಬಾಲವೃದ್ಧ- ಶ್ರಾನ್ತಗ್ಲಾನಾ ಏವ ತ್ವಾಕೃಷ್ಯನ್ತೇ . ಅಥ ದೇಶಕಾಲಜ್ಞಸ್ಯಾಪಿ ಬಾಲವೃದ್ಧಶ್ರಾನ್ತಗ್ಲಾನತ್ವಾನುರೋಧೇನಾಹಾರ- ವಿಹಾರಯೋಃ ಪ್ರವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ಮೃದ್ವಾಚರಣಪ್ರವೃತ್ತತ್ವಾದಲ್ಪೋ ಲೇಪೋ ಭವತ್ಯೇವ, ತದ್ವರಮುತ್ಸರ್ಗಃ . ದೇಶಕಾಲಜ್ಞಸ್ಯಾಪಿ ಬಾಲವೃದ್ಧಶ್ರಾನ್ತಗ್ಲಾನತ್ವಾನುರೋಧೇನಾಹಾರವಿಹಾರಯೋಃ ಪ್ರವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ಮೃದ್ವಾಚರಣಪ್ರವೃತ್ತತ್ವಾದಲ್ಪ ಏವ ಲೇಪೋ ಭವತಿ, ತದ್ವರಮಪವಾದಃ . ದೇಶಕಾಲಜ್ಞಸ್ಯಾಪಿ ಬಾಲವೃದ್ಧಶ್ರಾನ್ತಗ್ಲಾನತ್ವಾನುರೋಧೇನಾಹಾರವಿಹಾರಯೋರಲ್ಪಲೇಪ- ನಿಷೇಧಯಂಶ್ಚಾರಿತ್ರರಕ್ಷಣಾಯ ವ್ಯತಿರೇಕದ್ವಾರೇಣ ತಮೇವಾರ್ಥಂ ದ್ರಢಯತಿ – ವಟ್ಟದಿ ವರ್ತತೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ . ಸ ಕಃ ಕರ್ತಾ . ಸಮಣೋ ಶತ್ರುಮಿತ್ರಾದಿಸಮಚಿತ್ತಃ ಶ್ರಮಣಃ . ಯದಿ ಕಿಮ್ . ಜದಿ ಅಪ್ಪಲೇವೀ ಸೋ ಯದಿ ಚೇದಲ್ಪಲೇಪೀ ಸ್ತೋಕಸಾವದ್ಯೋ ಭವತಿ . ಕಯೋರ್ವಿಷಯಯೋರ್ವರ್ತತೇ . ಆಹಾರೇ ವ ವಿಹಾರೇ ತಪೋಧನಯೋಗ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಯೋಃ . ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಪೂರ್ವಂ . ಜಾಣಿತ್ತಾ ಜ್ಞಾತ್ವಾ . ಕಾನ್ . ತೇ ತಾನ್ ಕರ್ಮತಾಪನ್ನಾನ್; ದೇಸಂ ಕಾಲಂ ಸಮಂ ಖಮಂ ಉವಧಿಂ ದೇಶಂ, ಕಾಲಂ, ಮಾರ್ಗಾದಿಶ್ರಮಂ, ಕ್ಷಮಾಂ ಕ್ಷಮತಾಮುಪವಾಸಾದಿವಿಷಯೇ ಶಕ್ತಿಂ , ಉಪಧಿಂ ಬಾಲವೃದ್ಧಶ್ರಾನ್ತಗ್ಲಾನಸಂಬನ್ಧಿನಂ ಶರೀರಮಾತ್ರೋಪಧಿಂ ಪರಿಗ್ರಹಮಿತಿ ಪಞ್ಚ ದೇಶಾದೀನ್ ತಪೋಧನಾಚರಣಸಹಕಾರಿಭೂತಾನಿತಿ . ತಥಾಹಿ — ಪೂರ್ವಕಥಿತಕ್ರಮೇಣ ತಾವದ್ದುರ್ಧರಾನುಷ್ಠಾನರೂಪೋತ್ಸರ್ಗೇ ವರ್ತತೇ; ತತ್ರ ಚ ಪ್ರಾಸುಕಾಹಾರಾದಿಗ್ರಹಣನಿಮಿತ್ತಮಲ್ಪಲೇಪಂ ದ್ರಷ್ಟವಾ ಯದಿ ನ ಪ್ರವರ್ತತೇ ತದಾ ಆರ್ತಧ್ಯಾನಸಂಕ್ಲೇಶೇನ ಶರೀರತ್ಯಾಗಂ
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಯದಿ ] ಯದಿ [ಶ್ರಮಣಃ ] ಶ್ರಮಣ [ಆಹಾರೇ ವಾ ವಿಹಾರೇ ] ಆಹಾರ ಅಥವಾ ವಿಹಾರಮೇಂ [ದೇಶಂ ] ದೇಶ, [ಕಾಲಂ ] ಕಾಲ, [ಶ್ರಮಂ ] ಶ್ರಮ, [ಕ್ಷಮಾಂ ] ೧ಕ್ಷಮತಾ ತಥಾ [ಉಪಧಿಂ ] ಉಪಧಿ, [ತಾನ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ] ಇನಕೋ ಜಾನಕರ [ವರ್ತತೇ ] ಪ್ರವರ್ತೇ [ಸಃ ಅಲ್ಪಲೇಪೀ ] ತೋ ವಹ ಅಲ್ಪಲೇಪೀ ಹೋತಾ ಹೈ ..೨೩೧..
ಟೀಕಾ : — ಕ್ಷಮತಾ ತಥಾ ಗ್ಲಾನತಾಕಾ ಹೇತು ಉಪವಾಸ ಹೈ ಔರ ಬಾಲ ತಥಾ ವೃದ್ಧತ್ವಕಾ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಉಪಧಿ – ಶರೀರ ಹೈ, ಇಸಲಿಯೇ ಯಹಾಂ (ಟೀಕಾಮೇಂ) ಬಾಲ – ವೃದ್ಧ – ಶ್ರಾಂತ – ಗ್ಲಾನ ಹೀ ಲಿಯೇ ಗಯೇ ಹೈಂ . (ಅರ್ಥಾತ್ ಮೂಲ ಗಾಥಾಮೇಂ ಜೋ ಕ್ಷಮಾ, ಉಪಧಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದ ಹೈಂ ಉನಕಾ ಆಶಯ ಖೀಂಚಕರ ಟೀಕಾಮೇಂ ‘ಬಾಲ, ವೃದ್ಧ, ಶ್ರಾಂತ, ಗ್ಲಾನ’ ಶಬ್ದ ಹೀ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕಿಯೇ ಗಯೇ ಹೈಂ) .
೨ದೇಶಕಾಲಜ್ಞಕೋ ಭೀ, ಯದಿ ವಹ ಬಾಲ – ವೃದ್ಧ – ಶ್ರಾಂತ – ಗ್ಲಾನತ್ವಕೇ ಅನುರೋಧಸೇ (ಅರ್ಥಾತ್ ಬಾಲತ್ವ, ವೃದ್ಧತ್ವ, ಶ್ರಾಂತತ್ವ ಅಥವಾ ಗ್ಲಾನತ್ವಕಾ ಅನುಸರಣ ಕರಕೇ) ಆಹಾರ – ವಿಹಾರಮೇಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕರೇ ತೋ ಮೃದು ಆಚರಣಮೇಂ ಪ್ರವೃತ್ತ ಹೋನೇಸೇ ಅಲ್ಪ ಲೇಪ ಹೋತಾ ಹೀ ಹೈ, (-ಲೇಪಕಾ ಸರ್ವಥಾ ಅಭಾವ ನಹೀಂ ಹೋತಾ), ಇಸಲಿಯೇ ಉತ್ಸರ್ಗ ಅಚ್ಛಾ ಹೈ .
ದೇಶಕಾಲಜ್ಞಕೋ ಭೀ, ಯದಿ ವಹ ಬಾಲ – ವೃದ್ಧ – ಶ್ರಾಂತ – ಗ್ಲಾನತ್ವಕೇ ಅನುರೋಧಸೇ ಆಹಾರ – ವಿಹಾರಮೇಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕರೇ ತೋ ಮೃದು ಆಚರಣಮೇಂ ಪ್ರವೃತ್ತ ಹೋನೇಸೇ ಅಲ್ಪ ಹೀ ಲೇಪ ಹೋತಾ ಹೈ . (-ವಿಶೇಷ ಲೇಪ ನಹೀಂ ಹೋತಾ), ಇಸಲಿಯೇ ಅಪವಾದ ಅಚ್ಛಾ ಹೈ .
೧. ಕ್ಷಮತಾ = ಶಕ್ತಿ; ಸಹನಶಕ್ತಿ; ಧೀರಜ. ೨. ದೇಶಕಾಲಜ್ಞ = ದೇಶ – ಕಾಲಕೋ ಜಾನನೇವಾಲಾ .