ಅಸಂಯತಸ್ಯ ಚ ಯಥೋದಿತಾತ್ಮತತ್ತ್ವಪ್ರತೀತಿರೂಪಂ ಶ್ರದ್ಧಾನಂ ಯಥೋದಿತಾತ್ಮತತ್ತ್ವಾನುಭೂತಿರೂಪಂ ಜ್ಞಾನಂ ವಾ ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್ . ತತಃ ಸಂಯಮಶೂನ್ಯಾತ್ ಶ್ರದ್ಧಾನಾತ್ ಜ್ಞಾನಾದ್ವಾ ನಾಸ್ತಿ ಸಿದ್ಧಿಃ . ಅತ ಆಗಮಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವಾರ್ಥ- ಶ್ರದ್ಧಾನಸಂಯತತ್ವಾನಾಮಯೌಗಪದ್ಯಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗತ್ವಂ ವಿಘಟೇತೈವ ..೨೩೭..
ಅಥಾಗಮಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವಾರ್ಥಶ್ರದ್ಧಾನಸಂಯತತ್ವಾನಾಂ ಯೌಗಪದ್ಯೇಽಪ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಸಾಧಕತಮತ್ವಂ ದ್ಯೋತಯತಿ —
ಶ್ರದ್ಧಾನಜ್ಞಾನಸಹಿತೋಽಪಿ ಪೌರುಷಸ್ಥಾನೀಯಚಾರಿತ್ರಬಲೇನ ರಾಗಾದಿವಿಕಲ್ಪರೂಪಾದಸಂಯಮಾದ್ಯದಿ ನ ನಿವರ್ತತೇ ತದಾ ತಸ್ಯ ಶ್ರದ್ಧಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ವಾ ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್, ನ ಕಿಮಪೀತಿ . ಅತಃ ಏತದಾಯಾತಿ – ಪರಮಾಗಮಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವಾರ್ಥಶ್ರದ್ಧಾನಸಂಯತತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ದ್ವಯೇನೈಕೇನ ವಾ ನಿರ್ವಾಣಂ ನಾಸ್ತಿ, ಕಿಂತು ತ್ರಯೇಣೇತಿ ..೨೩೭.. ಏವಂ ಭೇದಾಭೇದರತ್ನತ್ರಯಾತ್ಮಕಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ- ಸ್ಥಾಪನಮುಖ್ಯತ್ವೇನ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಥಲೇ ಗಾಥಾಚತುಷ್ಟಯಂ ಗತಮ್ . ಕಿಂಚ ಬಹಿರಾತ್ಮಾವಸ್ಥಾನ್ತರಾತ್ಮಾವಸ್ಥಾಪರಮಾತ್ಮಾವಸ್ಥಾ- ಮೋಕ್ಷಾವಸ್ಥಾತ್ರಯಂ ತಿಷ್ಠತಿ . ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯೇಽನುಗತಾಕಾರಂ ದ್ರವ್ಯಂ ತಿಷ್ಠತಿ . ಏವಂ ಪರಸ್ಪರಸಾಪೇಕ್ಷದ್ರವ್ಯಪರ್ಯಾಯಾತ್ಮಕೋ ಜೀವಪದಾರ್ಥಃ. ತತ್ರ ಮೋಕ್ಷಕಾರಣಂ ಚಿನ್ತ್ಯತೇ . ಮಿಥ್ಯಾತ್ವರಾಗಾದಿರೂಪಾ ಬಹಿರಾತ್ಮಾವಸ್ಥಾ ತಾವದಶುದ್ಧಾ, ಮುಕ್ತಿಕಾರಣಂ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕೀ ಪ್ರತೀತಿರೂಪ ಶ್ರದ್ಧಾನ ಯಾ ಯಥೋಕ್ತ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಕೀ ಅನುಭೂತಿರೂಪ ಜ್ಞಾನ ಕ್ಯಾ ಕರೇಗಾ ? ಇಸಲಿಯೇ ಸಂಯಮಶೂನ್ಯ ಶ್ರದ್ಧಾನಸೇ ಯಾ ಜ್ಞಾನಸೇ ಸಿದ್ಧಿ ನಹೀಂ ಹೋತೀ .
ಇಸಸೇ ಆಗಮಜ್ಞಾನ – ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಶ್ರದ್ಧಾನ – ಸಂಯತತ್ತ್ವಕೇ ಅಯುಗಪತ್ಪನೇಕೋ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಪನಾ ಘಟಿತ ನಹೀಂ ಹೋತಾ ..೨೩೭..
ಅಬ, ಆಗಮಜ್ಞಾನ – ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಶ್ರದ್ಧಾನ – ಸಂಯತತ್ತ್ವಕಾ ಯುಗಪತ್ಪನಾ ಹೋನೇ ಪರ ಭೀ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಕಾ ಸಾಧಕತಮ (ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಾಧಕ) ಹೈ ಐಸಾ ಸಮಝಾತೇ ಹೈಂ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಯತ್ ಕರ್ಮ ] ಜೋ ಕರ್ಮ [ಅಜ್ಞಾನೀ ] ಅಜ್ಞಾನೀ [ಭವಶತಸಹಸ್ರಕೋಟಿಭಿಃ ] ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ಭವೋಂಮೇಂ [ಕ್ಷಪಯತಿ ] ಖಪಾತಾ ಹೈ, [ತತ್ ] ವಹ ಕರ್ಮ [ಜ್ಞಾನೀ ] ಜ್ಞಾನೀ [ತ್ರಿಭಿಃ ಗುಪ್ತಃ ] ತೀನ ಪ್ರಕಾರ (ಮನ – ವಚನ – ಕಾಯ) ಸೇ ಗುಪ್ತ ಹೋನೇಸೇ [ಉಚ್ಛ್ವಾಸಮಾತ್ರೇಣ ] ಉಚ್ಛ್ವಾಸಮಾತ್ರಮೇಂ [ಕ್ಷಪಯತಿ ] ಖಪಾ ದೇತಾ ಹೈ ..೨೩೮..
ತೇ ಕರ್ಮ ಜ್ಞಾನೀ ತ್ರಿಗುಪ್ತ ಬಸ ಉಚ್ಛ್ವಾಸಮಾತ್ರಥೀ ಕ್ಷಯ ಕರೇ. ೨೩೮.
೪೪೨ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-