ಅಥಾಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಗಮಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವಾರ್ಥಶ್ರದ್ಧಾನಸಂಯತತ್ವಯೌಗಪದ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಯೌಗಪದ್ಯಸಂಯತಸ್ಯ ಕೀದೃಗ್ಲಕ್ಷಣ- ಮಿತ್ಯನುಶಾಸ್ತಿ —
ಸಂಯಮಃ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಪುರಃಸರಂ ಚಾರಿತ್ರಂ, ಚಾರಿತ್ರಂ ಧರ್ಮಃ, ಧರ್ಮಃ ಸಾಮ್ಯಂ, ಸಾಮ್ಯಂ ಮೋಹಕ್ಷೋಭ- ವಿಹೀನಃ ಆತ್ಮಪರಿಣಾಮಃ . ತತಃ ಸಂಯತಸ್ಯ ಸಾಮ್ಯಂ ಲಕ್ಷಣಮ್ . ತತ್ರ ಶತ್ರುಬನ್ಧುವರ್ಗಯೋಃ ಸುಖದುಃಖಯೋಃ ಪ್ರಶಂಸಾನಿನ್ದಯೋಃ ಲೋಷ್ಟಕಾಂಚನಯೋರ್ಜೀವಿತಮರಣಯೋಶ್ಚ ಸಮಮ್ ಅಯಂ ಮಮ ಪರೋಽಯಂ ಸ್ವಃ, ಅಯಂ ಮಹ್ಲಾದೋಽಯಂ ಪರಿತಾಪಃ, ಇದಂ ಮಮೋತ್ಕರ್ಷಣಮಿದಮಪಕರ್ಷಣಮಯಂ ಮಮಾಕಿಂಚಿತ್ಕರ ಇದಮುಪಕಾರಕಮಿದಂ ಮಮಾತ್ಮಧಾರಣಮಯ- ಕ್ವಾಪಿ ಕ್ವಾಪಿ ಯಥಾಸಂಭವಮಿತಿಶಬ್ದಸ್ಯಾರ್ಥೋ ಜ್ಞಾತವ್ಯಃ — ಸ ಶ್ರಮಣಃ ಸಂಯತಸ್ತಪೋಧನೋ ಭವತಿ . ಯಃ ಕಿಂವಿಶಿಷ್ಟಃ . ಶತ್ರುಬನ್ಧುಸುಖದುಃಖನಿನ್ದಾಪ್ರಶಂಸಾಲೋಷ್ಟಕಾಞ್ಚನಜೀವಿತಮರಣೇಷು ಸಮಃ ಸಮಚಿತ್ತಃ ಇತಿ . ತತಃ ಏತದಾಯಾತಿ — ಶತ್ರು- ಬನ್ಧುಸುಖದುಃಖನಿನ್ದಾಪ್ರಶಂಸಾಲೋಷ್ಟಕಾಞ್ಚನಜೀವಿತಮರಣಸಮತಾಭಾವನಾಪರಿಣತನಿಜಶುದ್ಧಾತ್ಮತತ್ತ್ವಸಮ್ಯಕ್ಶ್ರದ್ಧಾನ-
ಅಬ, ಆಗಮಜ್ಞಾನ – ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಶ್ರದ್ಧಾನ – ಸಂಯತತ್ತ್ವಕೇ ಯುಗಪತ್ಪನೇಕಾ ತಥಾ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಕಾ ಯುಗಪತ್ಪನಾ ಜಿಸೇ ಸಿದ್ಧ ಹುಆ ಹೈ ಐಸೇ ಇಸ ಸಂಯತಕಾ ಕ್ಯಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ ಸೋ ಕಹತೇ ಹೈಂ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಸಮಶತ್ರುಬನ್ಧುವರ್ಗಃ ] ಜಿಸೇ ಶತ್ರು ಔರ ಬನ್ಧು ವರ್ಗ ಸಮಾನ ಹೈ, [ಸಮಸುಖದುಃಖಃ ] ಸುಖ ಔರ ದುಃಖ ಸಮಾನ ಹೈ, [ಪ್ರಶಂಸಾನಿನ್ದಾಸಮಃ ] ಪ್ರಶಂಸಾ ಔರ ನಿನ್ದಾಕೇ ಪ್ರತಿ ಜಿಸಕೋ ಸಮತಾ ಹೈ, [ಸಮಲೋಷ್ಟಕಾಞ್ಚನಃ ] ಜಿಸೇ ಲೋಷ್ಟ (ಮಿಟ್ಟೀಕಾ ಢೇಲಾ) ಔರ ಸುವರ್ಣ ಸಮಾನ ಹೈ, [ಪುನಃ ] ತಥಾ [ಜೀವಿತಮರಣೇ ಸಮಃ ] ಜೀವನ – ಮರಣಕೇ ಪ್ರತಿ ಜಿಸಕೋ ಸಮತಾ ಹೈ, ವಹ [ಶ್ರಮಣಃ ] ಶ್ರಮಣ ಹೈ ..೨೪೧..
ಟೀಕಾ : — ಸಂಯಮ, ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕ ಚಾರಿತ್ರ ಹೈ; ಚಾರಿತ್ರ ಧರ್ಮ ಹೈ; ಧರ್ಮ ಸಾಮ್ಯ ಹೈ; ಸಾಮ್ಯ ಮೋಹಕ್ಷೋಭ ರಹಿತ ಆತ್ಮಪರಿಣಾಮ ಹೈ . ಇಸಲಿಯೇ ಸಂಯತಕಾ, ಸಾಮ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ .
ವಹಾಂ, (೧) ಶತ್ರು – ಬಂಧುವರ್ಗಮೇಂ, (೨) ಸುಖ – ದುಃಖಮೇಂ, (೩) ಪ್ರಶಂಸಾ – ನಿನ್ದಾಮೇಂ, (೪) ಮಿಟ್ಟೀಕೇ ಢೇಲೇ ಔರ ಸೋನೇಮೇಂ, (೫) ಜೀವಿತ – ಮರಣಮೇಂ ಏಕ ಹೀ ಸಾಥ, (೧) ‘ಯಹ ಮೇರಾ ಪರ (-ಶತ್ರು) ಹೈ, ಯಹ ಸ್ವ (-ಸ್ವಜನ) ಹೈ;’ (೨) ‘ಯಹ ಆಹ್ಲಾದ ಹೈ, ಯಹ ಪರಿತಾಪ ಹೈ,’ (೩) ‘ಯಹ ಮೇರಾ ಉತ್ಕರ್ಷಣ (-ಕೀರ್ತಿ) ಹೈ, ಯಹ ಅಪಕರ್ಷಣ (-ಅಕೀರ್ತಿ) ಹೈ,’ (೪) ‘ಯಹ ಮುಝೇ ಅಕಿಂಚಿತ್ಕರ ಹೈ, ಯಹ ಉಪಕಾರಕ (-ಉಪಯೋಗೀ) ಹೈ,’ (೫) ‘ಯಹ ಮೇರಾ ಸ್ಥಾಯಿತ್ವ ಹೈ, ಯಹ ಅತ್ಯನ್ತ ವಿನಾಶ ಹೈ’ ಇಸಪ್ರಕಾರ ಮೋಹಕೇ ನಿಂದಾ – ಪ್ರಶಂಸಾ, ದುಃಖ – ಸುಖ, ಅರಿ – ಬಂಧುಮಾಂ ಜ್ಯಾಂ ಸಾಮ್ಯ ಛೇ,
೪೪೮ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-