ಜ್ಞೇಯಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವತಥಾಪ್ರತೀತಿಲಕ್ಷಣೇನ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಪರ್ಯಾಯೇಣ, ಜ್ಞೇಯಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವತಥಾನುಭೂತಿಲಕ್ಷಣೇನ ಜ್ಞಾನಪರ್ಯಾಯೇಣ, ಜ್ಞೇಯಜ್ಞಾತೃಕ್ರಿಯಾನ್ತರನಿವೃತ್ತಿಸೂತ್ರ್ಯಮಾಣದ್ರಷ್ಟೃಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣೇನ ಚಾರಿತ್ರಪರ್ಯಾಯೇಣ ಚ, ತ್ರಿಭಿರಪಿ ಯೌಗಪದ್ಯೇನ ಭಾವ್ಯಭಾವಕಭಾವವಿಜೃಮ್ಭಿತಾತಿನಿರ್ಭರ್ರೇತರೇತರಸಂವಲನಬಲಾದಂಗಾಂಗಿಭಾವೇನ ಪರಿಣತಸ್ಯಾತ್ಮನೋ ಯದಾತ್ಮನಿಷ್ಠತ್ವೇ ಸತಿ ಸಂಯತತ್ವಂ ತತ್ಪಾನಕವದನೇಕಾತ್ಮಕಸ್ಯೈಕಸ್ಯಾನುಭೂಯಮಾನ- ತಾಯಾಮಪಿ ಸಮಸ್ತಪರದ್ರವ್ಯಪರಾವರ್ತತ್ವಾದಭಿವ್ಯಕ್ತೈಕಾಗ್ರಯಲಕ್ಷಣಶ್ರಾಮಣ್ಯಾಪರನಾಮಾ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ಏವಾವ- ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗೋ ಭಣ್ಯತ ಇತಿ ಪ್ರರೂಪಯತಿ — ದಂಸಣಣಾಣಚರಿತ್ತೇಸು ತೀಸು ಜುಗವಂ ಸಮುಟ್ಠಿದೋ ಜೋ ದು ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಚಾರಿತ್ರೇಷು ತ್ರಿಷು ಯುಗಪತ್ಸಮ್ಯಗುಪಸ್ಥಿತ ಉದ್ಯತೋ ಯಸ್ತು ಕರ್ತಾ, ಏಯಗ್ಗಗದೋ ತ್ತಿ ಮದೋ ಸ ಐಕಾಗ್ರಯಗತ ಇತಿ ಮತಃ ಸಂಮತಃ, ಸಾಮಣ್ಣಂ ತಸ್ಸ ಪಡಿಪುಣ್ಣಂ ಶ್ರಾಮಣ್ಯಂ ಚಾರಿತ್ರಂ ಯತಿತ್ವಂ ತಸ್ಯ ಪರಿಪೂರ್ಣಮಿತಿ . ತಥಾಹಿ — ಭಾವಕರ್ಮದ್ರವ್ಯ- ಕರ್ಮನೋಕರ್ಮಭ್ಯಃ ಶೇಷಪುದ್ಗಲಾದಿಪಞ್ಚದ್ರವ್ಯೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಭಿನ್ನಂ ಸಹಜಶುದ್ಧನಿತ್ಯಾನನ್ದೈಕಸ್ವಭಾವಂ ಮಮ ಸಂಬನ್ಧಿ ಯದಾತ್ಮ- ದ್ರವ್ಯಂ ತದೇವ ಮಮೋಪಾದೇಯಮಿತಿರುಚಿರೂಪಂ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಮ್, ತತ್ರೈವ ಪರಿಚ್ಛಿತ್ತಿರೂಪಂ ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನಂ, ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಸ್ವರೂಪೇ ನಿಶ್ಚಲಾನುಭೂತಿಲಕ್ಷಣಂ ಚಾರಿತ್ರಂ ಚೇತ್ಯುಕ್ತಸ್ವರೂಪಂ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಜ್ಞಾನಚಾರಿತ್ರತ್ರಯಂ ಪಾನಕವದನೇಕಮಪ್ಯಭೇದನಯೇನೈಕಂ ಯತ್ ತತ್ಸವಿಕಲ್ಪಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ವ್ಯವಹಾರೇಣೈಕಾಗ್ರಯಂ ಭಣ್ಯತೇ .. ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಸಮಾಧಿಕಾಲೇ ತು ನಿಶ್ಚಯೇನೇತಿ .. ತದೇವ ಚ
ಟೀಕಾ : — ಜ್ಞೇಯತತ್ತ್ವ ಔರ ಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವಕೀ ತಥಾಪ್ರಕಾರ (ಜೈಸೀ ಹೈ ವೈಸೀ ಹೀ, ಯಥಾರ್ಥ) ಪ್ರತೀತಿ ಜಿಸಕಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ ವಹ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಪರ್ಯಾಯ ಹೈ; ಜ್ಞೇಯತತ್ತ್ವ ಔರ ಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವಕೀ ತಥಾಪ್ರಕಾರ ಅನುಭೂತಿ ಜಿಸಕಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ ವಹ ಜ್ಞಾನಪರ್ಯಾಯ ಹೈ; ಜ್ಞೇಯ ಔರ ಜ್ಞಾತಾಕೀ ೧ಕ್ರಿಯಾನ್ತರಸೇ ನಿವೃತ್ತಿಕೇ ದ್ವಾರಾ ರಚಿತ ದೃಷ್ಟಿಜ್ಞಾತೃತತ್ತ್ವಮೇಂ ಪರಿಣತಿ ಜಿಸಕಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ ವಹ ಚಾರಿತ್ರಪರ್ಯಾಯ ಹೈ . ಇನ ಪರ್ಯಾಯೋಂಕೇ ಔರ ಆತ್ಮಾಕೇ ಯುಗಪತ್ ಅಂಗ – ಅಂಗೀಭಾವಸೇ ಪರಿಣತ ಆತ್ಮಾಕೇ, ಆತ್ಮನಿಷ್ಠತಾ ಹೋನೇ ಪರ ಜೋ ಸಂಯತತ್ತ್ವ ಹೋತಾ ಹೈ ವಹ ಸಂಯತಪನಾ ಏಕಾಗ್ರತಾಲಕ್ಷಣವಾಲಾ ಶ್ರಾಮಣ್ಯ ಜಿಸಕಾ ದೂಸರಾ ನಾಮ ಹೈ ಐಸಾ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ಹೀ ಹೈ — ಐಸಾ ಜಾನನಾ ಚಾಹಿಯೇ, ಕ್ಯೋಂಕಿ ವಹಾಂ (ಸಂಯತಪನೇಮೇಂ) ೩ಪೇಯಕೀ ಭಾಂತಿ ೪ಅನೇಕಾತ್ಮಕ ಏಕಕಾ ಅನುಭವ ಹೋನೇ
೪೫೦ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-
೨ಭಾವ್ಯಭಾವಕತಾಕೇ ದ್ವಾರಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಅತಿ ಗಾಢ ಇತರೇತರ ಮಿಲನಕೇ ಬಲಕೇ ಕಾರಣ ಇನ ತೀನೋಂ ಪರ್ಯಾಯರೂಪ
೧. ಕ್ರಿಯಾಂತರ = ಅನ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ; [ಜ್ಞೇಯ ಔರ ಜ್ಞಾತಾ ಅನ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಸೇ ನಿವೃತ್ತ ಹೋ ಉಸಕೇ ಕಾರಣ ಹೋನೇವಾಲೀ ಜೋ ದ್ರಷ್ಟಾ – ಜ್ಞಾತಾ ಆತ್ಮತತ್ತ್ವಮೇಂ ಪರಿಣತಿ ವಹ ಚಾರಿತ್ರಪರ್ಯಾಯಕಾ ಲಕ್ಷಣ ಹೈ .]]
೨. ಭಾವಕ ಅರ್ಥಾತ್ ಹೋನೇವಾಲಾ, ಔರ ಭಾವಕ ಜಿಸರೂಪ ಹೋ ಸೋ ಭಾವ್ಯ ಹೈ . ಆತ್ಮಾ ಭಾವಕ ಹೈ ಔರ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಾದಿ ಪರ್ಯಾಯೇಂ ಭಾವ್ಯಕ ಹೈಂ . ಭಾವಕ ಔರ ಭಾವ್ಯಕಾ ಪರಸ್ಪರ ಅತಿ ಗಾಢ ಮಿಲನ (ಏಕಮೇಕತಾ) ಹೋತಾ ಹೈ . ಭಾವಕ ಆತ್ಮಾ ಅಂಗೀ ಹೈ ಔರ ಭಾವ್ಯರೂಪ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಾದಿ ಪರ್ಯಾಯೇಂ ಉಸಕಾ ಅಂಗ ಹೈ .
೩. ಪೇಯ = ಪೀನೇಕೀ ವಸ್ತು, ಜೈಸೇ ಠಂಡಾಈ . [ಠಂಡಾಈಕಾ ಸ್ವಾದ ಅನೇಕಾತ್ಮಕ ಏಕ ಹೋತಾ ಹೈ; ಕ್ಯೋಂಕಿ ಅಭೇದಸೇ ಉಸಮೇಂ
ಏಕ ಠಂಡಾಈಕಾ ಹೀ ಸ್ವಾದ ಆತಾ ಹೈ, ಔರ ಭೇದಸೇ ಉಸಮೇಂ ದೂಧ, ಶಕ್ಕರ, ಸೋಂಫ , ಕಾಲೀಮಿರ್ಚ ತಥಾ ಬಾದಾಮ ಆದಿ
ಅನೇಕ ವಸ್ತುಓಂಕಾ ಸ್ವಾದ ಆತಾ ಹೈ . ]
೪. ಯಹಾಂ ಅನೇಕಾತ್ಮಕ ಏಕಕೇ ಅನುಭವಮೇಂ ಜೋ ಅನೇಕಾತ್ಮಕತಾ ಹೈ ವಹ ಪರದ್ರವ್ಯಮಯ ನಹೀಂ ಹೈ ವಹಾಂ ಪರದ್ರವ್ಯೋಂಸೇ ತೋ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೀ ಹೈ; ಮಾತ್ರ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನ – ಜ್ಞಾನ – ಚಾರಿತ್ರರೂಪ ಸ್ವ – ಅಂಶೋಂಕೇ ಕಾರಣ ಹೀ ಅನೇಕಾತ್ಮಕತಾ ಹೈ . ಇಸಲಿಯೇ ವಹಾಂ, ಅನೇಕಾತ್ಮಕತಾ ಹೋನೇ ಪರ ಭೀ ಏಕಾಗ್ರತಾ (ಏಕ – ಅಗ್ರತಾ) ಪ್ರಗಟ ಹೈ .