ಅಥಾನೈಕಾಗ್ಾ್ರಯಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗತ್ವಂ ವಿಘಟಯತಿ — ಮುಜ್ಝದಿ ವಾ ರಜ್ಜದಿ ವಾ ದುಸ್ಸದಿ ವಾ ದವ್ವಮಣ್ಣಮಾಸೇಜ್ಜ .
ಯೋ ಹಿ ನ ಖಲು ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮಾನಮೇಕಮಗ್ರಂ ಭಾವಯತಿ, ಸೋಽವಶ್ಯಂ ಜ್ಞೇಯಭೂತಂ ದ್ರವ್ಯಮನ್ಯದಾಸೀದತಿ . ತದಾಸಾದ್ಯ ಚ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಾತ್ಮಜ್ಞಾನಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಃ ಸ್ವಯಮಜ್ಞಾನೀಭೂತೋ ಮುಹ್ಯತಿ ವಾ, ರಜ್ಯತಿ ವಾ, ದ್ವೇಷ್ಟಿ ವಾ; ತಥಾಭೂತಶ್ಚ ಬಧ್ಯತ ಏವ, ನ ತು ವಿಮುಚ್ಯತೇ . ಅತ ಅನೈಕಾಗ್ಾ್ರಯಸ್ಯ ನ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗತ್ವಂ ಸಿದ್ಧಯೇತ್ ..೨೪೩.. ವಾ ದುಸ್ಸದಿ ವಾ ದವ್ವಮಣ್ಣಮಾಸೇಜ್ಜ ಜದಿ ಮುಹ್ಯತಿ ವಾ, ರಜ್ಯತಿ ವಾ, ದ್ವೇಷ್ಟಿ ವಾ, ಯದಿ ಚೇತ್ . ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ . ದ್ರವ್ಯಮನ್ಯದಾಸಾದ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ಯ . ಸ ಕಃ . ಸಮಣೋ ಶ್ರಮಣಸ್ತಪೋಧನಃ . ತದಾ ಕಾಲೇ ಅಣ್ಣಾಣೀ ಅಜ್ಞಾನೀ ಭವತಿ . ಅಜ್ಞಾನೀ ಸನ್ ಬಜ್ಝದಿ ಕಮ್ಮೇಹಿಂ ವಿವಿಹೇಹಿಂ ಬಧ್ಯತೇ ಕರ್ಮಭಿರ್ವಿವಿಧೈರಿತಿ . ತಥಾಹಿ — ಯೋ ನಿರ್ವಿಕಾರಸ್ವಸಂವೇದನಜ್ಞಾನೇನೈಕಾಗ್ರೋ ಭೂತ್ವಾ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ನ ಜಾನಾತಿ ತಸ್ಯ ಚಿತ್ತಂ ಬಹಿರ್ವಿಷಯೇಷು ಗಚ್ಛತಿ . ತತಶ್ಚಿದಾನನ್ದೈಕನಿಜಸ್ವಭಾವಾಚ್ಚ್ಯುತೋ ಭವತಿ . ತತಶ್ಚ ರಾಗದ್ವೇಷಮೋಹೈಃ ಪರಿಣಮತಿ . ತತ್ಪರಿಣಮನ್ ಬಹುವಿಧಕರ್ಮಣಾ ಬಧ್ಯತ ಇತಿ . ತತಃ ಕಾರಣಾನ್ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿಭಿ- ರೇಕಾಗ್ರತ್ವೇನ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಂ ಭಾವನೀಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ ..೨೪೩.. ಅಥ ನಿಜಶುದ್ಧಾತ್ಮನಿ ಯೋಽಸಾವೇಕಾಗ್ರಸ್ತಸ್ಯೈವ ಮೋಕ್ಷೋ
ಅಬ ಐಸಾ ದರಶಾತೇ ಹೈಂ ಕಿ — ಅನೇಕಾಗ್ರತಾಕೇ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಪನಾ ಘಟಿತ ನಹೀಂ ಹೋತಾ (ಅರ್ಥಾತ್ ಅನೇಕಾಗ್ರತಾ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ನಹೀಂ ಹೈ ) : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಯದಿ ] ಯದಿ [ಶ್ರಮಣಃ ] ಶ್ರಮಣ, [ಅನ್ಯತ್ ದ್ರವ್ಯಮ್ ಆಸಾದ್ಯ ] ಅನ್ಯ ದ್ರವ್ಯಕಾ ಆಶ್ರಯ ಕರಕೇ [ಅಜ್ಞಾನೀ ] ಅಜ್ಞಾನೀ ಹೋತಾ ಹುಆ, [ಮುಹ್ಯತಿ ವಾ ] ಮೋಹ ಕರತಾ ಹೈ, [ರಜ್ಯತಿ ವಾ ] ರಾಗ ಕರತಾ ಹೈ, [ದ್ವೇಷ್ಟಿ ವಾ ] ಅಥವಾ ದ್ವೇಷ ಕರತಾ ಹೈ, ತೋ ವಹ [ವಿವಿಧೈಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ] ವಿವಿಧ ಕರ್ಮೋಂಸೇ [ಬಧ್ಯತೇ ] ಬಂಧತಾ ಹೈ ..೨೪೩..
ಟೀಕಾ : — ಜೋ ವಾಸ್ತವಮೇಂ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಾರೂಪ ಏಕ ಅಗ್ರ (-ವಿಷಯ) ಕೋ ನಹೀಂ ಭಾತಾ, ವಹ ಅವಶ್ಯ ಜ್ಞೇಯಭೂತ ಅನ್ಯ ದ್ರವ್ಯಕಾ ಆಶ್ರಯ ಕರತಾ ಹೈ, ಔರ ಉಸಕಾ ಆಶ್ರಯ ಕರಕೇ, ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಾಕೇ ಜ್ಞಾನಸೇ ಭ್ರಷ್ಟ ವಹ ಸ್ವಯಂ ಅಜ್ಞಾನೀ ಹೋತಾ ಹುಆ ಮೋಹ ಕರತಾ ಹೈ, ರಾಗ ಕರತಾ ಹೈ, ಅಥವಾ ದ್ವೇಷ ಕರತಾ ಹೈ; ಔರ ಐಸಾ (-ಮೋಹೀ ರಾಗೀ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷೀ) ಹೋತಾ ಹುಆ ಬಂಧಕೋ ಹೀ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋತಾ ಹೈ; ಪರನ್ತು ಮುಕ್ತ ನಹೀಂ ಹೋತಾ .
ಇಸಸೇ ಅನೇಕಾಗ್ರತಾಕೋ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಪನಾ ಸಿದ್ಧ ನಹೀಂ ಹೋತಾ ..೨೪೩..
ವಾ ರಾಗನೇ ವಾ ದ್ವೇಷನೇ, ತೋ ವಿವಿಧ ಬಾಂಧೇ ಕರ್ಮನೇ. ೨೪೩.
೪೫೨ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-