ಯಸ್ತು ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮಾನಮೇಕಮಗ್ರಂ ಭಾವಯತಿ, ಸ ನ ಜ್ಞೇಯಭೂತಂ ದ್ರವ್ಯಮನ್ಯದಾಸೀದತಿ . ತದನಾಸಾದ್ಯ ಚ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಾತ್ಮಜ್ಞಾನಾದಭ್ರಷ್ಟಃ ಸ್ವಯಮೇವ ಜ್ಞಾನೀಭೂತಸ್ತಿಷ್ಠನ್ನ ಮುಹ್ಯತಿ, ನ ರಜ್ಯತಿ, ನ ದ್ವೇಷ್ಟಿ; ಭವತೀತ್ಯುಪದಿಶತಿ — ಅಟ್ಠೇಸು ಜೋ ಣ ಮುಜ್ಝದಿ ಣ ಹಿ ರಜ್ಜದಿ ಣೇವ ದೋಸಮುವಯಾದಿ ಅರ್ಥೇಷು ಬಹಿಃಪದಾರ್ಥೇಷು ಯೋ ನ ಮುಹ್ಯತಿ, ನ ರಜ್ಯತಿ, ಹಿ ಸ್ಫು ಟಂ, ನೈವ ದ್ವೇಷಮುಪಯಾತಿ, ಜದಿ ಯದಿ ಚೇತ್, ಸೋ ಸಮಣೋ ಸ ಶ್ರಮಣಃ ಣಿಯದಂ ನಿಶ್ಚಿತಂ ಖವೇದಿ ವಿವಿಹಾಣಿ ಕಮ್ಮಾಣಿ ಕ್ಷಪಯತಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಇತಿ . ಅಥ ವಿಶೇಷಃ – ಯೋಽಸೌ ದೃಷ್ಟಶ್ರುತಾನುಭೂತಭೋಗಾಕಾಙ್ಕ್ಷಾ- ರೂಪಾದ್ಯಪಧ್ಯಾನತ್ಯಾಗೇನ ನಿಜಸ್ವರೂಪಂ ಭಾವಯತಿ, ತಸ್ಯ ಚಿತ್ತಂ ಬಹಿಃಪದಾರ್ಥೇಷು ನ ಗಚ್ಛತಿ, ತತಶ್ಚ ಬಹಿಃಪದಾರ್ಥ- ಚಿನ್ತಾಭಾವಾನ್ನಿರ್ವಿಕಾರಚಿಚ್ಚಮತ್ಕಾರಮಾತ್ರಾಚ್ಚ್ಯುತೋ ನ ಭವತಿ . ತದಚ್ಯವನೇನ ಚ ರಾಗಾದ್ಯಭಾವಾದ್ವಿವಿಧಕರ್ಮಾಣಿ ವಿನಾಶಯತೀತಿ . ತತೋ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿನಾ ನಿಶ್ಚಲಚಿತ್ತೇನ ನಿಜಾತ್ಮನಿ ಭಾವನಾ ಕರ್ತವ್ಯೇತಿ . ಇತ್ಥಂ ವೀತರಾಗಚಾರಿತ್ರ- ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೇಚನ ವದನ್ತಿ — ಸಯೋಗಿಕೇವಲಿನಾಮಪ್ಯೇಕದೇಶೇನ ಚಾರಿತ್ರಂ, ಪರಿಪೂರ್ಣಚಾರಿತ್ರಂ ಪುನರಯೋಗಿಚರಮ- ಸಮಯೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ, ತೇನ ಕಾರಣೇನೇದಾನೀಮಸ್ಮಾಕಂ ಸಮ್ಯಕ್ತ್ವಭಾವನಯಾ ಭೇದಜ್ಞಾನಭಾವನಯಾ ಚ ಪೂರ್ಯತೇ, ಚಾರಿತ್ರಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಭವಿಷ್ಯತೀತಿ . ನೈವಂ ವಕ್ತವ್ಯಮ್ . ಅಭೇದನಯೇನ ಧ್ಯಾನಮೇವ ಚಾರಿತ್ರಂ, ತಚ್ಚ ಧ್ಯಾನಂ ಕೇವಲಿನಾಮುಪಚಾರೇಣೋಕ್ತಂ , ಚಾರಿತ್ರಮಪ್ಯುಪಚಾರೇಣೇತಿ . ಯತ್ಪುನಃ ಸಮಸ್ತರಾಗಾದಿವಿಕಲ್ಪಜಾಲರಹಿತಂ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಾನುಭೂತಿಲಕ್ಷಣಂ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನಜ್ಞಾನ-
ಅಬ ಏಕಾಗ್ರತಾ ವಹ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ ಹೈ ಐಸಾ (ಆಚಾರ್ಯ ಮಹಾರಾಜ) ನಿಶ್ಚಿತ ಕರತೇ ಹುಏ (ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ – ಪ್ರಜ್ಞಾಪನಕಾ) ಉಪಸಂಹಾರ ಕರತೇ ಹೈಂ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಯದಿ ಯಃ ಶ್ರಮಣಃ ] ಯದಿ ಶ್ರಮಣ [ಅರ್ಥೇಷು ] ಪದಾರ್ಥೋಂಮೇಂ [ನ ಮುಹ್ಯತಿ ] ಮೋಹ ನಹೀಂ ಕರತಾ, [ನ ಹಿ ರಜ್ಯತಿ ] ರಾಗ ನಹೀಂ ಕರತಾ, [ನ ಏವ ದ್ವೇಷಮ್ ಉಪಯಾತಿ ] ಔರ ನ ದ್ವೇಷಕೋ ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋತಾ ಹೈ [ಸಃ ] ತೋ ವಹ [ನಿಯತಂ ] ನಿಯಮಸೇ (ನಿಶ್ಚಿತ) [ವಿವಿಧಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ] ವಿವಿಧ ಕರ್ಮೋಂಕೋ [ಕ್ಷಪಯತಿ ] ಖಪಾತಾ ಹೈ ..೨೪೩..
ಟೀಕಾ : — ಜೋ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಾರೂಪ ಏಕ ಅಗ್ರ (-ವಿಷಯ) ಕೋ ಭಾತಾ ಹೈ ವಹ ಜ್ಞೇಯಭೂತ ಅನ್ಯ ದ್ರವ್ಯಕಾ ಆಶ್ರಯ ನಹೀಂ ಕರತಾ; ಔರ ಉಸಕಾ ಆಶ್ರಯ ನಹೀಂ ಕರಕೇ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಾಕೇ ಜ್ಞಾನಸೇ ಅಭ್ರಷ್ಟ ಐಸಾ
ತೋ ನಿಯಮಥೀ ಮುನಿರಾಜ ಏ ವಿಧವಿಧ ಕರ್ಮೋ ಕ್ಷಯ ಕರೇ. ೨೪೪.