ಯದಾ ಹಿ ಸಮಧಿಗತಶುದ್ಧಾತ್ಮವೃತ್ತೇಃ ಶ್ರಮಣಸ್ಯ ತತ್ಪ್ರಚ್ಯಾವನಹೇತೋಃ ಕಸ್ಯಾಪ್ಯುಪಸರ್ಗಸ್ಯೋಪನಿಪಾತಃ ಸ್ಯಾತ್, ಸ ಶುಭೋಪಯೋಗಿನಃ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರತಿಚಿಕೀರ್ಷಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಕಾಲಃ . ಇತರಸ್ತು ಸ್ವಯಂ ಶುದ್ಧಾತ್ಮವೃತ್ತೇಃ ಸಮಧಿಗಮನಾಯ ಕೇವಲಂ ನಿವೃತ್ತಿಕಾಲ ಏವ ..೨೫೨..
ಅಥ ಲೋಕಸಮ್ಭಾಷಣಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಸನಿಮಿತ್ತವಿಭಾಗಂ ದರ್ಶಯತಿ —
ತ್ವಾಚ್ಛ್ರಮಣಸ್ತಂ ಶ್ರಮಣಮ್ . ದಿಟ್ಠಾ ದೃಷ್ಟವಾ . ಕಥಂಭೂತಮ್ . ರೂಢಂ ರೂಢಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಪೀಡಿತಂ ಕದರ್ಥಿತಮ್ . ಕೇನ . ರೋಗೇಣ ವಾ ಅನಾಕುಲತ್ವಲಕ್ಷಣಪರಮಾತ್ಮನೋ ವಿಲಕ್ಷಣೇನಾಕುಲತ್ವೋತ್ಪಾದಕೇನ ರೋಗೇಣ ವ್ಯಾಧಿವಿಶೇಷೇಣ ವಾ, ಛುಧಾಏ ಕ್ಷುಧಯಾ, ತಣ್ಹಾಏ ವಾ ತೃಷ್ಣಯಾ ವಾ, ಸಮೇಣ ವಾ ಮಾರ್ಗೋಪವಾಸಾದಿಶ್ರಮೇಣ ವಾ . ಅತ್ರೇದಂ ತಾತ್ಪರ್ಯಮ್ — ಸ್ವಸ್ಥಭಾವನಾವಿಘಾತಕ- ರೋಗಾದಿಪ್ರಸ್ತಾವೇ ವೈಯಾವೃತ್ತ್ಯಂ ಕರೋತಿ, ಶೇಷಕಾಲೇ ಸ್ವಕೀಯಾನುಷ್ಠಾನಂ ಕರೋತೀತಿ ..೨೫೨.. ಅಥ ಶುಭೋಪಯೋಗಿನಾಂ ತಪೋಧನವೈಯಾವೃತ್ತ್ಯನಿಮಿತ್ತಂ ಲೌಕಿಕಸಂಭಾಷಣವಿಷಯೇ ನಿಷೇಧೋ ನಾಸ್ತೀತ್ಯುಪದಿಶತಿ — ಣ ಣಿಂದಿದಾ ಶುಭೋಪಯೋಗಿ-
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ರೋಗೇಣ ವಾ ] ರೋಗಸೇ, [ಕ್ಷುಧಯಾ ] ಕ್ಷುಧಾಸೇ, [ತೃಷ್ಣಯಾ ವಾ ] ತೃಷಾಸೇ [ಶ್ರಮೇಣ ವಾ ] ಅಥವಾ ಶ್ರಮಸೇ [ರೂಢಮ್ ] ಆಕ್ರಾಂತ [ಶ್ರಮಣಂ ] ಶ್ರಮಣಕೋ [ದೃಷ್ಟ್ವಾ ] ದೇಖಕರ [ಸಾಧುಃ ] ಸಾಧು [ಆತ್ಮಶಕ್ತ್ಯಾ ] ಅಪನೀ ಶಕ್ತಿಕೇ ಅನುಸಾರ [ಪ್ರತಿಪದ್ಯತಾಮ್ ] ವೈಯಾವೃತ್ಯಾದಿ ಕರೋ ..೨೫೨..
ಟೀಕಾ : — ಜಬ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಪರಿಣತಿಕೋ ಪ್ರಾಪ್ತ ಶ್ರಮಣಕೋ, ಉಸಸೇ ಚ್ಯುತ ಕರೇ ಐಸಾ ಕಾರಣ — ಕೋಈ ಭೀ ಉಪಸರ್ಗ — ಆ ಜಾಯ, ತಬ ವಹ ಕಾಲ, ಶುಭೋಪಯೋಗೀಕೋ ಅಪನೀ ಶಕ್ತಿಕೇ ಅನುಸಾರ ೧ಪ್ರತಿಕಾರ ಕರನೇಕೀ ಇಚ್ಛಾರೂಪ ಪ್ರವೃತ್ತಿಕಾ ಕಾಲ ಹೈ; ಔರ ಉಸಕೇ ಅತಿರಿಕ್ತಕಾ ಕಾಲ ಅಪನೀ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಪರಿಣತಿಕೀ ಪ್ರಾಪ್ತಿಕೇ ಲಿಯೇ ಕೇವಲ ನಿವೃತ್ತಿಕಾ ಕಾಲ ಹೈ .
ಭಾವಾರ್ಥ : — ಜಬ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಪರಿಣತಿಕೋ ಪ್ರಾಪ್ತ ಶ್ರಮಣಕೇ ಸ್ವಸ್ಥ ಭಾವಕಾ ನಾಶ ಕರನೇವಾಲಾ ರೋಗಾದಿಕ ಆ ಜಾಯ ತಬ ಉಸ ಸಮಯ ಶುಭೋಪಯೋಗೀ ಸಾಧುಕೋ ಉನಕೀ ಸೇವಾಕೀ ಇಚ್ಛಾರೂಪ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೋತೀ ಹೈ, ಔರ ಶೇಷ ಕಾಲಮೇಂ ಶುದ್ಧಾತ್ಮಪರಿಣತಿಕೋ ಪ್ರಾಪ್ತ ಕರನೇಕೇ ಲಿಯೇ ನಿಜ ಅನುಷ್ಠಾನ ಹೋತಾ ಹೈ ..೨೫೨..
ಅಬ ಲೋಗೋಂಕೇ ಸಾಥ ಬಾತಚೀತಕರನೇಕೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಸಕೇ ನಿಮಿತ್ತಕೇ ವಿಭಾಗ ಸಹಿತ ಬತಲಾತೇ ಹೈಂ (ಅರ್ಥಾತ್ ಶುಭೋಪಯೋಗೀ ಶ್ರಮಣಕೋ ಲೋಗೋಂಕೇ ಸಾಥ ಬಾತಚೀತಕೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಿಸ ನಿಮಿತ್ತಸೇ ಕರನಾ ಯೋಗ್ಯ ಹೈ ಔರ ಕಿಸ ನಿಮಿತ್ತಸೇ ನಹೀಂ, ಸೋ ಕಹತೇ ಹೈಂ ) : — ಸೇವಾನಿಮಿತ್ತೇ ರೋಗೀ – ಬಾಳಕ – ವೃದ್ಧ – ಗುರು ಶ್ರಮಣೋ ತಣೀ,
೪೬೪ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-
೧. ಪ್ರತಿಕಾರ = ಉಪಾಯ; ಸಹಾಯ .