ಛದುಮತ್ಥವಿಹಿದವತ್ಥುಸು ವದಣಿಯಮಜ್ಝಯಣಝಾಣದಾಣರದೋ .
ಶುಭೋಪಯೋಗಸ್ಯ ಸರ್ವಜ್ಞವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿತವಸ್ತುಷು ಪ್ರಣಿಹಿತಸ್ಯ ಪುಣ್ಯೋಪಚಯಪೂರ್ವಕೋಽಪುನರ್ಭಾವೋಪಲಮ್ಭಃ ಕಿಲ ಫಲಂ; ತತ್ತು ಕಾರಣವೈಪರೀತ್ಯಾದ್ವಿಪರ್ಯಯ ಏವ . ತತ್ರ ಛದ್ಮಸ್ಥವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿತವಸ್ತೂನಿ ಕಾರಣವೈಪರೀತ್ಯಂ; ತೇಷು ವ್ರತನಿಯಮಾಧ್ಯಯನಧ್ಯಾನದಾನರತತ್ವಪ್ರಣಿಹಿತಸ್ಯ ಶುಭೋಪಯೋಗಸ್ಯಾಪುನರ್ಭಾವಶೂನ್ಯಕೇವಲಪುಣ್ಯಾಪಸದ- ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಫಲವೈಪರೀತ್ಯಂ; ತತ್ಸುದೇವಮನುಜತ್ವಮ್ ..೨೫೬.. ದ್ರಷ್ಟಾನ್ತಮಾಹ — ಣಾಣಾಭೂಮಿಗದಾಣಿಹ ಬೀಜಾಣಿವ ಸಸ್ಸಕಾಲಮ್ಹಿ ನಾನಾಭೂಮಿಗತಾನೀಹ ಬೀಜಾನಿ ಇವ ಸಸ್ಯಕಾಲೇ ಧಾನ್ಯ- ನಿಷ್ಪತ್ತಿಕಾಲ ಇತಿ . ಅಯಮತ್ರಾರ್ಥಃ — ಯಥಾ ಜಘನ್ಯಮಧ್ಯಮೋತ್ಕೃಷ್ಟಭೂಮಿವಿಶೇಷೇಣ ತಾನ್ಯೇವ ಬೀಜಾನಿ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ- ಫಲಂ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ, ತಥಾ ಸ ಏವ ಬೀಜಸ್ಥಾನೀಯಶುಭೋಪಯೋಗೋ ಭೂಮಿಸ್ಥಾನೀಯಪಾತ್ರಭೂತವಸ್ತುವಿಶೇಷೇಣ ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ- ಫಲಂ ದದಾತಿ . ತೇನ ಕಿಂ ಸಿದ್ಧಮ್ . ಯದಾ ಪೂರ್ವಸೂತ್ರಕಥಿತನ್ಯಾಯೇನ ಸಮ್ಯಕ್ತ್ವಪೂರ್ವಕಃ ಶುಭೋಪಯೋಗೋ ಭವತಿ ತದಾ ಮುಖ್ಯವೃತ್ತ್ಯಾ ಪುಣ್ಯಬನ್ಧೋ ಭವತಿ, ಪರಂಪರಯಾ ನಿರ್ವಾಣಂ ಚ . ನೋ ಚೇತ್ಪುಣ್ಯಬನ್ಧಮಾತ್ರಮೇವ ..೨೫೫.. ಅಥ ಕಾರಣ- ವೈಪರೀತ್ಯಾಫಲಮಪಿ ವಿಪರೀತಂ ಭವತೀತಿ ತಮೇವಾರ್ಥಂ ದ್ರಢಯತಿ — ಣ ಲಹದಿ ನ ಲಭತೇ . ಸ ಕಃ ಕರ್ತಾ . ವದ- ಅಬ ಕಾರಣಕೀ ವಿಪರೀತತಾ ಔರ ಫಲಕೀ ವಿಪರೀತತಾ ಬತಲಾತೇ ಹೈಂ : —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಛದ್ಮಸ್ಥವಿಹಿತವಸ್ತುಷು ] ಜೋ ಜೀವ ಛದ್ಮಸ್ಥವಿಹಿತ ವಸ್ತುಓಂಮೇಂ (ಛದ್ಮಸ್ಥ- ಅಜ್ಞಾನೀಕೇ ದ್ವಾರಾ ಕಥಿತ ದೇವ – ಗುರು – ಧರ್ಮಾದಿಮೇಂ) [ವ್ರತನಿಯಮಾಧ್ಯಯನಧ್ಯಾನದಾನರತಃ ] ವ್ರತ – ನಿಯಮ – ಅಧ್ಯಯನ – ಧ್ಯಾನ – ದಾನಮೇಂ ರತ ಹೋತಾ ಹೈ ವಹ ಜೀವ [ಅಪುನರ್ಭಾವಂ ] ಮೋಕ್ಷಕೋ [ನ ಲಭತೇ ] ಪ್ರಾಪ್ತ ನಹೀಂ ಹೋತಾ, (ಕಿನ್ತು) [ಸಾತಾತ್ಮಕಂ ಭಾವಂ ] ಸಾತಾತ್ಮಕ ಭಾವಕೋ [ಲಭತೇ ] ಪ್ರಾಪ್ತ ಹೋತಾ ಹೈ ..೨೫೬..
ಟೀಕಾ : — ೧ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ಥಾಪಿತ ವಸ್ತುಓಂಮೇಂ ಯುಕ್ತ ಶುಭೋಪಯೋಗಕಾ ಫಲ ಪುಣ್ಯಸಂಚಯಪೂರ್ವಕ ಮೋಕ್ಷಕೀ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹೈ . ವಹ ಫಲ, ಕಾರಣಕೀ ವಿಪರೀತತಾ ಹೋನೇಸೇ ವಿಪರೀತ ಹೀ ಹೋತಾ ಹೈ . ವಹಾಂ, ಛದ್ಮಸ್ಥಸ್ಥಾಪಿತ ವಸ್ತುಯೇಂ ವೇ ಕಾರಣವಿಪರೀತತಾ ಹೈ; ಉನಮೇಂ ವ್ರತ – ನಿಯಮ – ಅಧ್ಯಯನ – ಧ್ಯಾನ – ದಾನರತರೂಪಸೇ ಯುಕ್ತ ಶುಭೋಪಯೋಗಕಾ ಫಲ ಜೋ ಮೋಕ್ಷಶೂನ್ಯ ಕೇವಲ ೨ಪುಣ್ಯಾಪಸದಕೀ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹೈ ವಹ ಫಲಕೀ ವಿಪರೀತತಾ ಹೈ; ವಹ ಫಲ ಸುದೇವ – ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಹೈ ..೨೫೬..
೪೬೮ಪ್ರವಚನಸಾರ[ ಭಗವಾನಶ್ರೀಕುಂದಕುಂದ-
೧. ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ಥಾಪಿತ = ಸರ್ವಜ್ಞ ಕಥಿತ . ೨. ಪುಣ್ಯಾಪಸದ = ಪುಣ್ಯ ಅಪಸದ; ಅಧಮಪುಣ್ಯ; ಹತಪುಣ್ಯ .