ಅಥಾವಿಪರೀತಫಲಕಾರಣಾವಿಪರೀತಕಾರಣಸಮುಪಾಸನಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಸಾಮಾನ್ಯವಿಶೇಷತೋ ವಿಧೇಯತಯಾ ಸೂತ್ರದ್ವೈತೇನೋಪದರ್ಶಯತಿ —
ಶ್ರಮಣಾನಾಮಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಿಹೇತೌ ಪ್ರಕೃತೇ ವಸ್ತುನಿ ತದನುಕೂಲಕ್ರಿಯಾಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾ ಗುಣಾತಿಶಯಾಧಾನಮ- ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮ್ ..೨೬೧.. ಆಚಾರ್ಯಃ . ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ . ದಿಟ್ಠಾ ದೃಷ್ಟವಾ . ಕಿಮ್ . ವತ್ಥುಂ ತಪೋಧನಭೂತಂ ಪಾತ್ರಂ ವಸ್ತು . ಕಿಂವಿಶಿಷ್ಟಮ್ . ಪಗದಂ ಪ್ರಕೃತಂ ಅಭ್ಯನ್ತರನಿರುಪರಾಗಶುದ್ಧಾತ್ಮಭಾವನಾಜ್ಞಾಪಕಬಹಿರಙ್ಗನಿರ್ಗ್ರನ್ಥನಿರ್ವಿಕಾರರೂಪಮ್ . ಕಾಭಿಃ ಕೃತ್ವಾ ವರ್ತತಾಮ್ . ಅಬ್ಭುಟ್ಠಾಣಪ್ಪಧಾಣಕಿರಿಯಾಹಿಂ ಅಭ್ಯಾಗತಯೋಗ್ಯಾಚಾರವಿಹಿತಾಭಿರಭ್ಯುತ್ಥಾನಾದಿಕ್ರಿಯಾಭಿಃ . ತದೋ ಗುಣಾದೋ ತತೋ ದಿನ-
ಅಬ, ಅವಿಪರೀತ ಫಲಕಾ ಕಾರಣ ಐಸಾ ಜೋ ‘ಅವಿಪರೀತ ಕಾರಣ’ ಉಸಕೀ ಉಪಾಸನಾರೂಪ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಔರ ವಿಶೇಷರೂಪಸೇ ಕರನೇ ಯೋಗ್ಯ ಹೈ ಐಸಾ ದೋ ಸೂತ್ರೋಂ ದ್ವಾರಾ ಬತಲಾತೇ ಹೈಂ —
ಅನ್ವಯಾರ್ಥ : — [ಪ್ರಕೃತಂ ವಸ್ತು ] ೧ಪ್ರಕೃತ ವಸ್ತುಕೋ [ದೃಷ್ಟ್ವಾ ] ದೇಖಕರ (ಪ್ರಥಮ ತೋ) [ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನಪ್ರಧಾನಕ್ರಿಯಾಭಿಃ ] ೨ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನ ಆದಿ ಕ್ರಿಯಾಓಂಸೇ [ವರ್ತತಾಮ್ ] (ಶ್ರಮಣ) ವರ್ತೋ; [ತತಃ ] ಫಿ ರ [ಗುಣಾತ್ ] ಗುಣಾನುಸಾರ [ವಿಶೇಷಿತವ್ಯಃ ] ಭೇದ ಕರನಾ, — [ಇತಿ ಉಪದೇಶಃ ] ಐಸಾ ಉಪದೇಶ ಹೈ ..೨೬೦..
ಟೀಕಾ : — ಶ್ರಮಣೋಂಕೇ ಆತ್ಮವಿಶುದ್ಧಿಕೀ ಹೇತುಭೂತ ಪ್ರಕೃತ ವಸ್ತು (-ಶ್ರಮಣ) ಕೇ ಪ್ರತಿ ಉಸಕೇ ಯೋಗ್ಯ (ಶ್ರಮಣ ಯೋಗ್ಯ) ಕ್ರಿಯಾರೂಪ ಪ್ರವೃತ್ತಿಸೇ ಗುಣಾತಿಶಯತಾಕಾ ಆರೋಪಣ ಕರನೇಕಾ ನಿಷೇಧ ನಹೀಂ ಹೈ .
ಭಾವಾರ್ಥ : — ಯದಿ ಕೋಈ ಶ್ರಮಣ ಅನ್ಯ ಶ್ರಮಣಕೋ ದೇಖೇ ತೋ ಪ್ರಥಮ ಹೀ, ಮಾನೋ ವೇ ಅನ್ಯ ಶ್ರಮಣ ಗುಣಾತಿಶಯವಾನ್ ಹೋಂ ಇಸಪ್ರಕಾರ ಉನಕೇ ಪ್ರತಿ (ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನಾದಿ) ವ್ಯವಹಾರ ಕರನಾ ಚಾಹಿಯೇ . ಫಿ ರ ಉನಕಾ ಪರಿಚಯ ಹೋನೇಕೇ ಬಾದ ಉನಕೇ ಗುಣಾನುಸಾರ ಬರ್ತಾವ ಕರನಾ ಚಾಹಿಯೇ ..೨೬೧..
ವರ್ತೋ ಶ್ರಮಣ, ಪಛೀ ವರ್ತನೀಯ ಗುಣಾನುಸಾರ ವಿಶೇಷಥೀ. ೨೬೧.
೧. ಪ್ರಕೃತ ವಸ್ತು = ಅವಿಕೃತ ವಸ್ತು; ಅವಿಪರೀತ ಪಾತ್ರ (ಅಭ್ಯಂತರ – ನಿರುಪರಾಗ – ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮಾಕೀ ಭಾವನಾಕೋ ಬತಾನೇವಾಲಾ ಜೋ ಬಹಿರಂಗ – ನಿರ್ಗ್ರಂಥ – ನಿರ್ವಿಕಾರರೂಪ ಹೈ ಉಸ ರೂಪವಾಲೇ ಶ್ರಮಣಕೋ ಯಹಾಂ ‘ಪ್ರಕೃತ – ವಸ್ತು’ ಕಹಾ ಹೈ .)
೨. ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನ = ಸಮ್ಮಾನಾರ್ಥ ಖಡೇ ಹೋ ಜಾನಾ ಔರ ಸಮ್ಮುಖ ಜಾನಾ .