ସଂଚେତଯମାନୋ ମୋହରାଗଦ୍ଵେଷପରିଣତତ୍ଵାତ୍ ଜ୍ଞେଯାର୍ଥପରିଣମନଲକ୍ଷଣଯା କ୍ରିଯଯା ଯୁଜ୍ଯତେ . ତତ ଏଵ ଚ କ୍ରିଯାଫଲଭୂତଂ ବନ୍ଧମନୁଭଵତି . ଅତୋ ମୋହୋଦଯାତ୍ କ୍ରିଯାକ୍ରିଯାଫଲେ, ନ ତୁ ଜ୍ଞାନାତ୍ ..୪୩..
ଜ୍ଞାନାଵରଣାଦିମୂଲୋତ୍ତରକର୍ମପ୍ରକୃତିଭେଦାଃ ଜିନଵରଵୃଷଭୈର୍ନିଯତ୍ଯା ସ୍ଵଭାଵେନ ଭଣିତାଃ, କିଂତୁ ସ୍ଵକୀଯ- ଶୁଭାଶୁଭଫଲଂ ଦତ୍ଵା ଗଚ୍ଛନ୍ତି, ନ ଚ ରାଗାଦିପରିଣାମରହିତାଃ ସନ୍ତୋ ବନ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତି . ତର୍ହି କଥଂ ବନ୍ଧଂ କରୋତି ଜୀଵଃ ଇତି ଚେତ୍ . ତେସୁ ଵିମୂଢୋ ରତ୍ତୋ ଦୁଟ୍ଠୋ ଵା ବନ୍ଧମଣୁଭଵଦି ତେଷୁ ଉଦଯାଗତେଷୁ ସତ୍ସୁ କର୍ମାଂଶେଷୁ ମୋହରାଗଦ୍ଵେଷଵିଲକ୍ଷଣନିଜଶୁଦ୍ଧାତ୍ମତତ୍ତ୍ଵଭାଵନାରହିତଃ ସନ୍ ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ମୂଢୋ ରକ୍ତୋ ଦୁଷ୍ଟୋ ଵା ଭଵତି ସଃ କେଵଲଜ୍ଞାନାଦ୍ଯନନ୍ତଗୁଣଵ୍ଯକ୍ତିଲକ୍ଷଣମୋକ୍ଷାଦ୍ଵିଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥିତ୍ଯନୁଭାଗପ୍ରଦେଶଭେଦଭିନ୍ନଂ ବନ୍ଧମନୁଭଵତି . ତତଃ ସ୍ଥିତମେତତ୍ ଜ୍ଞାନଂ ବନ୍ଧକାରଣଂ ନ ଭଵତି କର୍ମୋଦଯୋଽପି, କିଂତୁ ରାଗାଦଯୋ ବନ୍ଧକାରଣମିତି ..୪୩.. ଅଥ କେଵଲିନାଂ ରାଗାଦ୍ଯଭାଵାଦ୍ଧର୍ମୋପଦେଶାଦଯୋଽପି ବନ୍ଧକାରଣଂ ନ ଭଵନ୍ତୀତି କଥଯତି ---ଠାଣଣିସେଜ୍ଜଵିହାରା ଧମ୍ମୁଵଦେସୋ ଯ ସ୍ଥାନମୂର୍ଧ୍ଵସ୍ଥିତିର୍ନିଷଦ୍ଯା ଚାସନଂ ଶ୍ରୀଵିହାରୋ ଧର୍ମୋପଦେଶଶ୍ଚ ଣିଯଦଯୋ ଏତେ ଵ୍ଯାପାରା ନିଯତଯଃ ସ୍ଵଭାଵା ଵହ ସଂସାରୀ, ଉନ ଉଦଯଗତ କର୍ମାଂଶୋଂକେ ଅସ୍ତିତ୍ଵମେଂ, ଚେତତେ -ଜାନତେ -ଅନୁଭଵ କରତେ ହୁଏ, ମୋହ -ରାଗ- ଦ୍ଵେଷମେଂ ପରିଣତ ହୋନେସେ ଜ୍ଞେଯ ପଦାର୍ଥୋଂମେଂ ପରିଣମନ ଜିସକା ଲକ୍ଷଣ ହୈ ଐସୀ (ଜ୍ଞେଯାର୍ଥପରିଣମନସ୍ଵରୂପ) କ୍ରିଯାକେ ସାଥ ଯୁକ୍ତ ହୋତା ହୈ; ଔର ଇସୀଲିଯେ କ୍ରିଯାକେ ଫଲଭୂତ ବନ୍ଧକା ଅନୁଭଵ କରତା ହୈ . ଇସସେ (ଐସା କହା ହୈ କି) ମୋହକେ ଉଦଯସେ ହୀ (ମୋହକେ ଉଦଯମେଂ ଯୁକ୍ତ ହୋନେକେ କାରଣସେ ହୀ) କ୍ରିଯା ଔର କ୍ରିଯାଫଲ ହୋତା ହୈ, ଜ୍ଞାନସେ ନହୀଂ .
ଭାଵାର୍ଥ : — ସମସ୍ତ ସଂସାରୀ ଜୀଵୋଂକେ କର୍ମକା ଉଦଯ ହୈ, ପରନ୍ତୁ ଵହ ଉଦଯ ଵନ୍ଧକା କାରଣ ନହୀଂ ହୈ . ଯଦି କର୍ମନିମିତ୍ତକ ଇଷ୍ଟ -ଅନିଷ୍ଟ ଭାଵୋଂମେଂ ଜୀଵ ରାଗୀ -ଦ୍ଵେଷୀ -ମୋହୀ ହୋକର ପରିଣମନ କରେ ତୋ ବନ୍ଧ ହୋତା ହୈ . ଇସସେ ଯହ ବାତ ସିଦ୍ଧ ହୁଈ କି ଜ୍ଞାନ, ଉଦଯ ପ୍ରାପ୍ତ ପୌଦ୍ଗଲିକ କର୍ମ ଯା କର୍ମୋଦଯସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେହାଦିକୀ କ୍ରିଯାଏଁ ବନ୍ଧକା କାରଣ ନହୀଂ ହୈଂ, ବନ୍ଧକେ କାରଣ ମାତ୍ର ରାଗ -ଦ୍ଵେଷ -ମୋହଭାଵ ହୈଂ . ଇସଲିଯେ ଵେ ଭାଵ ସର୍ଵପ୍ରକାରସେ ତ୍ଯାଗନେ ଯୋଗ୍ଯ ହୈ ..୪୩..
ଅବ, ଐସା ଉପଦେଶ ଦେତେ ହୈଂ କି କେଵଲୀଭଗଵାନକେ କ୍ରିଯା ଭୀ କ୍ରିଯାଫଲ (-ବନ୍ଧ) ଉତ୍ପନ୍ନ ନହୀଂ କରତୀ : —
ଵର୍ତେ ସହଜ ତେ କାଲମାଂ, ମାଯାଚରଣ ଜ୍ଯମ ନାରୀନେ . ୪୪.