ଯତ୍କିଲ କ୍ରମେଣୈକୈକମର୍ଥମାଲମ୍ବ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଜ୍ଞାନଂ ତଦେକାର୍ଥାଲମ୍ବନାଦୁତ୍ପନ୍ନମନ୍ଯାର୍ଥାଲମ୍ବନାତ୍ ପ୍ରଲୀଯମାନଂ ନିତ୍ଯମସତ୍ତଥା କର୍ମୋଦଯାଦେକାଂ ଵ୍ଯକ୍ତିଂ ପ୍ରତିପନ୍ନଂ ପୁନର୍ଵ୍ଯକ୍ତ୍ଯନ୍ତରଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯମାନଂ କ୍ଷାଯିକ- ମପ୍ଯସଦନନ୍ତଦ୍ରଵ୍ଯକ୍ଷେତ୍ରକାଲଭାଵାନାକ୍ରାନ୍ତୁମଶକ୍ତତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵଗତଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ ..୫୦..
ଅଥଵା ସ୍ଵସଂଵେଦନଜ୍ଞାନେନାତ୍ମା ଜ୍ଞାଯତେ, ତତଶ୍ଚ ଭାଵନା କ୍ରିଯତେ, ତଯା ରାଗାଦିଵିକଲ୍ପରହିତସ୍ଵ- ସଂଵେଦନଜ୍ଞାନଭାଵନଯା କେଵଲଜ୍ଞାନଂ ଚ ଜାଯତେ . ଇତି ନାସ୍ତି ଦୋଷଃ ..୪୯.. ଅଥ କ୍ରମପ୍ରଵୃତ୍ତଜ୍ଞାନେନ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ନ ଭଵତୀତି ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପଯତି — ଉପ୍ପଜ୍ଜଦି ଜଦି ଣାଣଂ ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନଂ ଯଦି ଚେତ୍ . କମସୋ କ୍ରମଶଃ ସକାଶାତ୍ . କିଂକିଂ
ଟୀକା : — ଜୋ ଜ୍ଞାନ କ୍ରମଶଃ ଏକ ଏକ ପଦାର୍ଥକା ଅଵଲମ୍ବନ ଲେକର ପ୍ରଵୃତ୍ତି କରତା ହୈ ଵହ (ଜ୍ଞାନ) ଏକ ପଦାର୍ଥକେ ଅଵଲମ୍ବନସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋକର ଦୂସରେ ପଦାର୍ଥକେ ଅଵଲମ୍ବନସେ ନଷ୍ଟ ହୋ ଜାନେସେ ନିତ୍ଯ ନହୀଂ ହୋତା ତଥା କର୍ମୋଦଯକେ କାରଣ ଏକ ୧ଵ୍ଯକ୍ତିକୋ ପ୍ରାପ୍ତ କରକେ ଫି ର ଅନ୍ଯ ଵ୍ଯକ୍ତିକୋ ପ୍ରାପ୍ତ କରତା ହୈ ଇସଲିଯେ କ୍ଷାଯିକ ଭୀ ନ ହୋତା ହୁଆ, ଵହ ଅନନ୍ତ ଦ୍ରଵ୍ଯ -କ୍ଷେତ୍ର -କାଲ -ଭାଵକୋ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋନେ ମେଂ (-ଜାନନେ ମେଂ ) ଅସମର୍ଥ ହୋନେକେ କାରଣ ସର୍ଵଗତ ନହୀଂ ହୈ .
ଭାଵାର୍ଥ : — କ୍ରମଶଃ ପ୍ରଵର୍ତମାନ ଜ୍ଞାନ ଅନିତ୍ଯ ହୈ, କ୍ଷାଯୋପଶମିକ ହୈ; ଐସା କ୍ରମିକ ଜ୍ଞାନଵାଲା ପୁରୁଷ ସର୍ଵଜ୍ଞ ନହୀଂ ହୋ ସକତା ..୫୦..
ଅବ ଐସା ନିଶ୍ଚିତ ହୋତା ହୈ କି ଯୁଗପତ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତିକେ ଦ୍ଵାରା ହୀ ଜ୍ଞାନକା ସର୍ଵଗତତ୍ଵ ସିଦ୍ଧ ହୋତା ହୈ (ଅର୍ଥାତ୍ ଅକ୍ରମସେ ପ୍ରଵର୍ତମାନ ଜ୍ଞାନ ହୀ ସର୍ଵଗତ ହୋ ସକତା ହୈ ) : —
ଅନ୍ଵଯାର୍ଥ : — [ତ୍ରୈକାଲ୍ଯନିତ୍ଯଵିଷମଂ ] ତୀନୋଂ କାଲମେଂ ସଦା ଵିଷମ (ଅସମାନ ଜାତିକେ), [ସର୍ଵତ୍ର ସଂଭଵଂ ] ସର୍ଵ କ୍ଷେତ୍ରକେ [ଚିତ୍ରଂ ] ଅନେକ ପ୍ରକାରକେ [ସକଲଂ ] ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥୋଂକୋ [ଜୈନଂ ] ଜିନଦେଵକା ଜ୍ଞାନ [ଯୁଗପତ୍ ଜାନାତି ] ଏକ ସାଥ ଜାନତା ହୈ [ଅହୋ ହି ] ଅହୋ ! [ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ] ଜ୍ଞାନକା ମାହାତ୍ମ୍ଯ ! ..୫୧..
ନିତ୍ଯେ ଵିଷମ, ଵିଧଵିଧ, ସକଲ ପଦାର୍ଥଗଣ ସର୍ଵତ୍ରନୋ, ଜିନଜ୍ଞାନ ଜାଣେ ଯୁଗପଦେ, ମହିମା ଅହୋ ଏ ଜ୍ଞାନନୋ ! .୫୧.
୮୬ପ୍ରଵଚନସାର[ ଭଗଵାନଶ୍ରୀକୁଂଦକୁଂଦ-
୧. ଵ୍ଯକ୍ତି = ପ୍ରଗଟତା; ଵିଶେଷ, ଭେଦ .