ਸ੍ਵਯਮਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਤ੍ਵਾਦੇਸ਼ਣਾਦੋਸ਼ਸ਼ੂਨ੍ਯਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ, ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਨਾਹਾਰ ਏਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ . ਤਥਾ ਹਿ — ਯਸ੍ਯ ਸਕਲਕਾਲਮੇਵ ਸਕਲਪੁਦ੍ਗਲਾਹਰਣਸ਼ੂਨ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮਵਬੁਦ੍ਧਯਮਾਨਸ੍ਯ ਸਕਲਾਸ਼ਨਤ੍ਰੁਸ਼੍ਣਾ- ਸ਼ੂਨ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮਨਸ਼ਨ ਏਵ ਸ੍ਵਭਾਵਃ, ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਯਾਨਸ਼ਨਂ ਨਾਮ ਤਪੋਨ੍ਤਰਂਗਸ੍ਯ ਬਲੀਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍; ਇਤਿ ਕ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯੇ ਤਂ ਸ੍ਵਯਮਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਮਣਾਃ, ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਿਦ੍ਧਯੇ ਚੈਸ਼ਣਾਦੋਸ਼ਸ਼ੂਨ੍ਯ-
ਹਵਦਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਪਞ੍ਚਦਸ਼ਪ੍ਰਮਾਦਰਹਿਤਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕਾਰਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵਨਾਚ੍ਯੁਤਃ ਸਨ੍ ਭਵਤਿ . ਸ ਕਃ ਕਰ੍ਤਾ . ਸਮਣੋ ਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿਸਮਚਿਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਮਣਃ . ਕਿਂਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟੋ ਭਵਤਿ . ਪਮਤ੍ਤੋ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਾਦੀ . ਕੈਃ ਕ੍ਰੁਤ੍ਵਾ . ਕੋਹਾਦਿਏਹਿ ਚਉਹਿ ਵਿ ਚਤੁਰ੍ਭਿਰਪਿ ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਭਿਃ, ਵਿਕਹਾਹਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਕ੍ਤਚੋਰਰਾਜਕਥਾਭਿਃ, ਤਹਿਂਦਿਯਾਣਮਤ੍ਥੇਹਿਂ ਤਥੈਵ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਰ੍ਥੈਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਵਿਸ਼ਯੈਃ . ਪੁਨਰਪਿ ਕਿਂਰੂਪਃ. ਉਵਜੁਤ੍ਤੋ ਉਪਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਣਤਃ . ਕਾਭ੍ਯਾਮ੍ . ਣੇਹਣਿਦ੍ਦਾਹਿਂ ਸ੍ਨੇਹਨਿਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਿਤਿ ..“੩੧.. ਅਥ ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਵਿਹਾਰਤਪੋਧਨਸ੍ਵਰੂਪਮੁਪਦਿਸ਼ਤਿ – ਜਸ੍ਸ ਯਸ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਸਂਬਨ੍ਧੀ ਅਪ੍ਪਾ ਆਤ੍ਮਾ . ਕਿਂਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟਃ . ਅਣੇਸਣਂ ਸ੍ਵਕੀਯਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵਨੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਾਮ੍ਰੁਤਾਹਾਰੇਣ ਤ੍ਰੁਪ੍ਤਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਯਸ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾ ਅਨੇਸ਼ਣਃ ] ਜਿਸਕਾ ਆਤ੍ਮਾ ਏਸ਼ਣਾਰਹਿਤ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਜੋ ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵੀ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਹੋਨੇਸੇ ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਹੀ ਆਹਾਰਕੀ ਇਚ੍ਛਾਸੇ ਰਹਿਤ ਹੈ ) [ਤਤ੍ ਅਪਿ ਤਪਃ ] ਉਸੇ ਵਹ ਭੀ ਤਪ ਹੈ; (ਔਰ) [ਤਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਸ਼ਕਾਃ ] ਉਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨੇਕੇ ਲਿਯੇ (-ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲੇ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨੇਕੇ ਲਿਯੇ) ਪ੍ਰਯਤ੍ਨ ਕਰਨੇਵਾਲੇ [ਸ਼੍ਰਮਣਾਃ ] ਸ਼੍ਰਮਣੋਂਕੇ [ਅਨ੍ਯਤ੍ ਭੈਕ੍ਸ਼ਮ੍ ] ਅਨ੍ਯ (-ਸ੍ਵਰੂਪਸੇ ਪ੍ਰੁਥਕ੍) ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ [ਅਨੇਸ਼ਣਮ੍ ] ਏਸ਼ਣਾਰਹਿਤ (-ਏਸ਼ਣਦੋਸ਼ਸੇ ਰਹਿਤ) ਹੋਤੀ ਹੈ; [ਅਥ ] ਇਸਲਿਏ [ਤੇ ਸ਼੍ਰਮਣਾਃ ] ਵੇ ਸ਼੍ਰਮਣ [ਅਨਾਹਾਰਾਃ ] ਅਨਾਹਾਰੀ ਹੈਂ ..੨੨੭..
ਟੀਕਾ : — (੧) ਸ੍ਵਯਂ ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲਾ ਹੋਨੇਸੇ (ਅਪਨੇ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਸ੍ਵਯਂ ਅਨਸ਼ਨ- ਸ੍ਵਭਾਵਵਾਲਾ ਜਾਨਨੇਸੇ) ਔਰ (੨) ਏਸ਼ਣਾਦੋਸ਼ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਵਾਲਾ ਹੋਨੇਸੇ, ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰੀ (-ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਵਾਲਾ ਸ਼੍ਰਮਣ) ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਅਨਾਹਾਰੀ ਹੀ ਹੈ . ਵਹ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ — ਸਦਾ ਹੀ ਸਮਸ੍ਤ ਪੁਦ੍ਗਲਾਹਾਰਸੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਐਸੇ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਜਾਨਤਾ ਹੁਆ ਸਮਸ੍ਤ ਅਸ਼ਨਤ੍ਰੁਸ਼੍ਣਾ ਰਹਿਤ ਹੋਨੇਸੇ ਜਿਸਕਾ ੧ਸ੍ਵਯਂ ਅਨਸ਼ਨ ਹੀ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈ, ਵਹੀ ਉਸਕੇ ਅਨਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਤਪ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਅਂਤਰਂਗਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲਵਤ੍ਤਾ ਹੈ; — ਐਸਾ ਸਮਝਕਰ ਜੋ ਸ਼੍ਰਮਣ (੧) ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਸ੍ਵਯਂ ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵ ਭਾਤੇ ਹੈਂ (-ਸਮਝਤੇ ਹੈਂ, ਅਨੁਭਵ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ) ਔਰ (੨) ਉਸਕੀ ਸਿਦ੍ਧਿਕੇ ਲਿਯੇ (-ਪੂਰ੍ਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕੇ ਲਿਯੇ) ਏਸ਼ਣਾਦੋਸ਼ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਐਸੀ ਅਨ੍ਯ (-ਪਰਰੂਪ) ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਆਚਰਤੇ ਹੈਂ; ਵੇ ਆਹਾਰ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਭੀ ਮਾਨੋਂ ਆਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ ਹੋਂ — ਐਸੇ ਹੋਨੇਸੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਅਨਾਹਾਰੀ ਹੀ ਹੈਂ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ
੪੧੮ਪ੍ਰਵਚਨਸਾਰ[ ਭਗਵਾਨਸ਼੍ਰੀਕੁਂਦਕੁਂਦ-
੧. ਸ੍ਵਯਂ = ਅਪਨੇ ਆਪ; ਅਪਨੇਸੇ; ਸਹਜਤਾਸੇ (ਅਪਨੇ ਆਤ੍ਮਾਕੋ ਸ੍ਵਯਂ ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵੀ ਜਾਨਨਾ ਵਹੀ ਅਨਸ਼ਨ ਨਾਮਕ ਤਪ ਹੈ .)