ਯਤੋ ਹਿ ਸ਼੍ਰਮਣਃ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਪਰ੍ਯਾਯਸਹਕਾਰਿਕਾਰਣਤ੍ਵੇਨ ਕੇਵਲਦੇਹਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯੋਪਧੇਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾ- ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੇਧਕਤ੍ਵਾਤ੍ਕੇਵਲਦੇਹਤ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਪਿ ਦੇਹੇ ‘ਕਿਂ ਕਿਂਚਣ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਸੂਤ੍ਰਦ੍ਯੋਤਿਤਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਾਭਿਪ੍ਰਾਯ- ਪਰਿਗ੍ਰਹੇਣ ਨ ਨਾਮ ਮਮਾਯਂ ਤਤੋ ਨਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਹਃ ਕਿਨ੍ਤੂਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਏਵੇਤਿ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸਮਸ੍ਤਸਂਸ੍ਕਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ਰਹਿਤ- ਪਰਿਕਰ੍ਮਾ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਤਸ੍ਤਨ੍ਮਮਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਕਾਨੁਚਿਤਾਹਾਰਗ੍ਰਹਣਾਭਾਵਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਯੇਤ੍ . ਯਤਸ਼੍ਚ ਸਮਸ੍ਤਾਮਪ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਕਟਯਨ੍ਨਨਨ੍ਤਰਸੂਤ੍ਰੋਦਿਤੇਨਾਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਲਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਤਪਸਾ ਤਂ ਦੇਹਂ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭੇਣਾ- ਭਿਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍, ਤਤ ਆਹਾਰਗ੍ਰਹਣਪਰਿਣਾਮਾਤ੍ਮਕਯੋਗਧ੍ਵਂਸਾਭਾਵਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵਾਹਾਰੇਣ ਚ ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਯੇਤ੍ ..੨੨੮.. ਭਵਤਿ . ਸ ਕਃ ਕਰ੍ਤਾ . ਸਮਣੋ ਨਿਨ੍ਦਾਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਦਿਸਮਚਿਤ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਮਣਃ . ਤਰ੍ਹਿ ਕਿਂ ਦੇਹੇ ਮਮਤ੍ਵਂ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ . ਨੈਵਂ . ਦੇਹੇ ਵਿ ਮਮਤ੍ਤਰਹਿਦਪਰਿਕਮ੍ਮੋ ਦੇਹੇਪਿ ਮਮਤ੍ਵਰਹਿਤਪਰਿਕਰ੍ਮਾ, ‘‘ਮਮਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਾਮਿ ਣਿਮ੍ਮਮਤ੍ਤਿਂ ਉਵਟ੍ਠਿਦੋ . ਆਲਂਬਣਂ ਚ ਮੇ ਆਦਾ ਅਵਸੇਸਾਇਂ ਵੋਸਰੇ ..’’ ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਕਥਿਤਕ੍ਰਮੇਣ ਦੇਹੇਪਿ ਮਮਤ੍ਵਰਹਿਤਃ . ਆਜੁਤ੍ਤੋ ਤਂ ਤਵਸਾ ਆਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਆਯੋਜਿਤਵਾਂਸ੍ਤਂ ਦੇਹਂ ਤਪਸਾ . ਕਿਂ ਕ੍ਰੁਤ੍ਵਾ . ਅਣਿਗੂਹਿਯ ਅਨਿਗੂਹ੍ਯ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨਮਕ੍ਰੁਤ੍ਵਾ . ਕਾਂ . ਅਪ੍ਪਣੋ ਸਤ੍ਤਿਂ ਆਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਿਤਿ . ਅਨੇਨ ਕਿਮੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ – ਯਃ ਕੋਪਿ ਦੇਹਾਚ੍ਛੇਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ [ਅਨਿਗੂਹ੍ਯ ] ਛੁਪਾਯੇ ਵਿਨਾ [ਤਪਸਾ ] ਤਪਕੇ ਸਾਥ [ਤਂ ] ਉਸੇ (-ਸ਼ਰੀਰਕੋ) [ਆਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ ] ਯੁਕ੍ਤ ਕਿਯਾ (-ਜੋੜਾ) ਹੈ ..੨੨੮..

ਟੀਕਾ : — ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਪਰ੍ਯਾਯਕੇ ਸਹਕਾਰੀ ਕਾਰਣਕੇ ਰੂਪਮੇਂ ਕੇਵਲ ਦੇਹਮਾਤ੍ਰ ਉਪਧਿਕੋ ਸ਼੍ਰਮਣ ਬਲਪੂਰ੍ਵਕ – ਹਠਸੇ ਨਿਸ਼ੇਧ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ ਕੇਵਲ ਦੇਹਵਾਨ੍ ਹੈ; ਐਸਾ (ਦੇਹਵਾਨ੍) ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ, ‘ਕਿਂ ਕਿਂਚਣ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪੂਰ੍ਵਸੂਤ੍ਰ (ਗਾਥਾ ੨੪੪) ਦ੍ਵਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਯੇ ਗਯੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਕੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਕਾ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਕੇ ‘ਯਹ (ਸ਼ਰੀਰ) ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸਲਿਯੇ ਯਹ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਯੋਗ੍ਯ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਨ੍ਤੁ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਯੋਗ੍ਯ ਹੀ ਹੈ’ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇਹਮੇਂ ਸਮਸ੍ਤ ਸਂਸ੍ਕਾਰਕੋ ਛੋੜਾ ਹੋਨੇਸੇ ਪਰਿਕਰ੍ਮਰਹਿਤ ਹੈ . ਇਸਲਿਯੇ ਉਸਕੇ ਦੇਹਕੇ ਮਮਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਕ ਅਨੁਚਿਤ ਆਹਾਰਗ੍ਰਹਣਕਾ ਅਭਾਵ ਹੋਨੇਸੇ ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰੀਪਨਾ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਔਰ (ਅਨ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ) ਉਸਨੇ (ਆਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਕੋ ਕਿਂਚਿਤ੍ਮਾਤ੍ਰ ਭੀ ਛੁਪਾਯੇ ਬਿਨਾ) ਸਮਸ੍ਤ ਹੀ ਆਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਕੋ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਕੇ, ਅਨ੍ਤਿਮ ਸੂਤ੍ਰ (ਗਾਥਾ ੨੨੭) ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਹੇ ਗਯੇ ੧ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵ- ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਤਪਕੇ ਸਾਥ ਉਸ ਸ਼ਰੀਰਕੋ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭ (-ਉਦ੍ਯਮ) ਸੇ ਯੁਕ੍ਤ ਕਿਯਾ ਹੈ (-ਜੋੜਾ ਹੈ ); ਇਸਲਿਯੇ ਆਹਾਰਗ੍ਰਹਣਕੇ ਪਰਿਣਾਮਸ੍ਵਰੂਪ ੨ਯੋਗਧ੍ਵਂਸਕਾ ਅਭਾਵ ਹੋਨੇਸੇ ਉਸਕਾ ਆਹਾਰ ਯੁਕ੍ਤਕਾ (-ਯੋਗੀਕਾ) ਆਹਾਰ ਹੈ; ਇਸਲਿਯੇ ਉਸਕੇ ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰੀਪਨਾ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ .

੪੨੦ਪ੍ਰਵਚਨਸਾਰ[ ਭਗਵਾਨਸ਼੍ਰੀਕੁਂਦਕੁਂਦ-

੧. ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਲਕ੍ਸ਼ਣਤਪ = ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵ ਜਿਸਕਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਹੈ ਐਸਾ ਤਪ . [ਜੋ ਆਤ੍ਮਾਕੇ ਅਨਸ਼ਨ ਸ੍ਵਭਾਵਕੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਉਸਕੇ ਅਨਸ਼ਨਸ੍ਵਭਾਵਲਕ੍ਸ਼ਣ ਤਪ ਪਾਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ] ]

੨. ਯੋਗਧ੍ਵਂਸ = ਯੋਗਕਾ ਨਾਸ਼ [‘ਆਹਾਰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਨਾ ਆਤ੍ਮਾਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈ’ ਐਸੇ ਪਰਿਣਾਮਸੇ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਨਾ ਯੋਗਧ੍ਵਂਸ ਹੈ . ਸ਼੍ਰਮਣਕੇ ਐਸਾ ਯੋਗਧ੍ਵਂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ, ਇਸਲਿਯੇ ਯਹ ਯੁਕ੍ਤ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਯੋਗੀ ਹੈ ਔਰ ਇਸਲਿਯੇ ਉਸਕਾ ਆਹਾਰ ਯੁਕ੍ਤਾਹਾਰ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਯੋਗੀਕਾ ਆਹਾਰ ਹੈ .]]