ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸ਼ਭਾਸਿਨਿ ਨਿਜਦ੍ਰਵ੍ਯੇ ਕਰੋਤੁ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ..੧੫..
ਪਵਾਦਂ ਸ੍ਵੀਕਰੋਤੀਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਯਃ ..੨੩੧.. ਏਵਂ ‘ਉਵਯਰਣਂ ਜਿਣਮਗ੍ਗੇ’ ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ਗਾਥਾਭਿਰਪਵਾਦਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸ਼- ਵਿਵਰਣਰੂਪੇਣ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਥਲਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਮ੍ . ਇਤਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣ ‘ਣ ਹਿ ਣਿਰਵੇਕ੍ਖੋ ਚਾਗੋ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਗਦ੍ਗਦ੍ਗਦ੍ਗਦ੍ਗਾਥਾਭਿਃ ਸ੍ਥਲਚਤੁਸ਼੍ਟਯੇਨਾਪਵਾਦਨਾਮਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਨ੍ਤਰਾਧਿਕਾਰਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ . ਅਤਃ ਪਰਂ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਗਾਥਾਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਪਰਨਾਮਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਾਧਿਕਾਰਃ ਕਥ੍ਯਤੇ . ਤਤ੍ਰ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਸ੍ਥਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ . ਤੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਥਮਤਃ ਆਗਮਾਭ੍ਯਾਸਮੁਖ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ‘ਏਯਗ੍ਗਗਦੋ ਸਮਣੋ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮੇਣ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਥਲੇ ਗਾਥਾਚਤੁਸ਼੍ਟਯਮ੍ . ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਭੇਦਾਭੇਦਰਤ੍ਨਤ੍ਰਯਸ੍ਵਰੂਪਮੇਵ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਰੂਪੇਣ ‘ਆਗਮਪੁਵ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੀ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਥਲੇ ਸੂਤ੍ਰਚਤੁਸ਼੍ਟਯਮ੍ . ਅਤਃ ਪਰਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਵਸਂਯਮਕਥਨਰੂਪੇਣ ‘ਚਾਗੋ ਯ ਅਣਾਰਂਭੋ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਤ੍ਰੁਤੀਯਸ੍ਥਲੇ ਗਾਥਾਚਤੁਸ਼੍ਟਯਮ੍ . ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ
ਭਾਵਾਰ੍ਥ : — ਜਬ ਤਕ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗਮੇਂ ਹੀ ਲੀਨ ਨ ਹੋ ਜਾਯਾ ਜਾਯ ਤਬ ਤਕ ਸ਼੍ਰਮਣਕੋ ਆਚਰਣਕੀ ਸੁਸ੍ਥਿਤਿਕੇ ਲਿਯੇ ਉਤ੍ਸਰ੍ਗ ਔਰ ਅਪਵਾਦਕੀ ਮੈਤ੍ਰੀ ਸਾਧਨੀ ਚਾਹਿਯੇ . ਉਸੇ ਅਪਨੀ ਨਿਰ੍ਬਲਤਾਕਾ ਲਕ੍ਸ਼ ਰਖੇ ਬਿਨਾ ਮਾਤ੍ਰ ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਕਾ ਆਗ੍ਰਹ ਰਖਕਰ ਕੇਵਲ ਅਤਿ ਕਰ੍ਕਸ਼ ਆਚਰਣਕਾ ਹਠ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਯੇ; ਤਥਾ ਉਤ੍ਸਰ੍ਗਰੂਪ ਧ੍ਯੇਯਕੋ ਚੂਕਕਰ ਮਾਤ੍ਰ ਅਪਵਾਦਕੇ ਆਸ਼੍ਰਯਸੇ ਕੇਵਲ ਮ੍ਰੁਦੁ ਆਚਰਣਰੂਪ ਸ਼ਿਥਿਲਤਾਕਾ ਭੀ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਯੇ . ਕਿਨ੍ਤੁ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰਕਾ ਵਰ੍ਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਯੇ ਜਿਸਮੇਂ ਹਠ ਭੀ ਨ ਹੋ ਔਰ ਸ਼ਿਥਿਲਤਾਕਾ ਭੀ ਸੇਵਨ ਨ ਹੋ . ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਭਗਵਾਨਕਾ ਮਾਰ੍ਗ ਅਨੇਕਾਨ੍ਤ ਹੈ . ਅਪਨੀ ਦਸ਼ਾਕੀ ਜਾਁਚ ਕਰਕੇ ਜੈਸੇ ਭੀ ਲਾਭ ਹੋ ਉਸਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਵਰ੍ਤਨ ਕਰਨੇਕਾ ਭਗਵਾਨਕਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ .
ਅਪਨੀ ਚਾਹੇ ਜੋ (ਸਬਲ ਯਾ ਨਿਰ੍ਬਲ) ਸ੍ਥਿਤਿ ਹੋ, ਤਥਾਪਿ ਏਕ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰਸੇ ਵਰ੍ਤਨਾ, ਐਸਾ ਜਿਨਮਾਰ੍ਗ ਨਹੀਂ ਹੈ ..੨੩੧..
ਅਬ ਸ਼੍ਲੋਕ ਦ੍ਵਾਰਾ ਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਂ ਸ੍ਥਿਰ ਹੋਨੇਕੀ ਬਾਤ ਕਹਕਰ ‘ਆਚਰਣਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਨ’ ਪੂਰ੍ਣ ਕਿਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ .
ਅਰ੍ਥ : — ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰਪੂਰ੍ਵਕ ਪੁਰਾਣ ਪੁਰੁਸ਼ੋਂਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸੇਵਿਤ, ਉਤ੍ਸਰ੍ਗ ਔਰ ਅਪਵਾਦ ਦ੍ਵਾਰਾ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰੁਥਕ੍ – ਪ੍ਰੁਥਕ੍ ਭੂਮਿਕਾਓਂਮੇਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਜੋ ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਉਸਕੋ ਯਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਅਤੁਲ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਕਰਕੇ, ਚੈਤਨ੍ਯਸਾਮਾਨ੍ਯ ਔਰ ਚੈਤਨ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸ਼ਰੂਪ ਜਿਸਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ ਐਸੇ ਨਿਜਦ੍ਰਵ੍ਯਮੇਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ੍ਥਿਤਿ ਕਰੋ .
ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ‘ਆਚਰਣ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਨ’ ਸਮਾਪ੍ਤ ਹੁਆ . ★ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀੜਿਤ ਛਂਦ