ਕਹਾਨਜੈਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਲਾ ]
ਚਰਣਾਨੁਯੋਗਸੂਚਕ ਚੂਲਿਕਾ
੪੩੧
ਯਤੋਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਿਕੀਰ੍ਸ਼ਾਕੁਲਿਤਚੇਤਸਃ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਦੋਲਾਯਮਾਨਸ੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਤਰਲਤਯਾ, ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਿਕੀਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਵਰਪਰਵਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸਿਸ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ੋਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰਪਰਿਣਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਵਿਜ੍ਰੁਮ੍ਭ- ਮਾਣਕ੍ਸ਼ੋਭਤਯਾ, ਕਦਾਚਿਦ੍ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾਭਾਵਿਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਭੋਗ੍ਯਤਯੋਪਾਦਾਯ ਰਾਗਦ੍ਵੇਸ਼ਦੋਸ਼ਕਲ੍ਮਾਸ਼ਿਤ- ਚਿਤ੍ਤਵ੍ਰੁਤ੍ਤੇਰਿਸ਼੍ਟਾਨਿਸ਼੍ਟਵਿਭਾਗੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਦ੍ਵੈਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਵਸ੍ਤੁਪਰਿਣਮਮਾਨਸ੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਸਂਸ਼੍ਠੁਲਤਯਾ, ਕ੍ਰੁਤ- ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਿਃਕ੍ਰਿਯਨਿਰ੍ਭੋਗਂ ਯੁਗਪਦਾਪੀਤਵਿਸ਼੍ਵਮਪ੍ਯਵਿਸ਼੍ਵਤਯੈਕਂ ਭਗਵਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਪਸ਼੍ਯਤਃ ਸਤਤਂ ਵੈਯਗ੍ਾ੍ਰਯਮੇਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ . ਨ ਚੈਕਾਗ੍ਾ੍ਰਯਮਨ੍ਤਰੇਣ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਯੇਤ੍, ਯਤੋਨੈਕਾਗ੍ਾ੍ਰਯਸ੍ਯਾਨੇਕਮੇਵੇਦਮਿਤਿ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤਥਾਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਭਿਨਿਵਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯਾਨੇਕਮੇਵੇਦਮਿਤਿ ਜਾਨਤਸ੍ਤਥਾਨੁਭੂਤਿਭਾਵਿਤਸ੍ਯਾਨੇਕਮੇਵੇਦਮਿਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਥਵਿਕਲ੍ਪਵ੍ਯਾਵ੍ਰੁਤ੍ਤਚੇਤਸਾ ਸਨ੍ਤਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਤਥਾਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਦੁਃਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਚੈਕਾਤ੍ਮਪ੍ਰਤੀਤ੍ਯਨੁਭੂਤਿ- ਤਚ੍ਚੈਕਾਗ੍ਯਮਾਗਮਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦੇਵ ਭਵਤੀਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ — ਏਯਗ੍ਗਗਦੋ ਸਮਣੋ ਐਕਾਗ੍ਯਗਤਃ ਸ਼੍ਰਮਣੋ ਭਵਤਿ ..
ਅਤ੍ਰਾਯਮਰ੍ਥਃ — ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਕਾਲਤ੍ਰਯਵਰ੍ਤਿਸਮਸ੍ਤਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਪਰ੍ਯਾਯੈਕਸਮਯਪਰਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਸਮਰ੍ਥਸਕਲਵਿਮਲਕੇਵਲ-
. ਤਤ੍ਰ ਗਤਸ੍ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵੇਨ ਪਰਿਣਤਃ
ਜ੍ਞਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਨਿਜਪਰਮਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨਜ੍ਞਾਨਾਨੁਸ਼੍ਠਾਨਰੂਪਮੈਕਾਗ੍
DIV style="position:relative;left:492px">
ਯਂ ਭਣ੍ਯਤੇ
ਸਮੂਹਕੇ ਯਥਾਰ੍ਥਜ੍ਞਾਨ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸੁਸ੍ਥਿਤ ਹੈ ਇਸਲਿਯੇ ਆਗਮ ਹੀ ਸਮਸ੍ਤ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੇ ਯਥਾਰ੍ਥ ਜ੍ਞਾਨਸੇ ਗਮ੍ਭੀਰ ਹੈ ) .
ਔਰ, ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਕੇ ਬਿਨਾ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਸਿਦ੍ਧ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ; ਕ੍ਯੋਂਕਿ, ਜਿਸੇ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕਾ
ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵਹ (੧) ਕਦਾਚਿਤ੍ ਨਿਸ਼੍ਚਯ ਕਰਨੇਕੀ ਇਚ੍ਛਾਸੇ ਆਕੁਲਤਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਚਿਤ੍ਤਕੇ ਕਾਰਣ ਸਰ੍ਵਤਃ ਦੋਲਾਯਮਾਨ (-ਡਾਵਾਁਡੋਲ) ਹੋਨੇਸੇ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਤਰਲਤਾ (ਚਂਚਲਤਾ) ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਤਾ ਹੈ, (੨) ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਰਨੇਕੀ ਇਚ੍ਛਾਰੂਪ ਜ੍ਵਰਸੇ ਪਰਵਸ਼ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਵਿਸ਼੍ਵਕੋ (-ਸਮਸ੍ਤ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੋ) ਸ੍ਵਯਂ ਸਰ੍ਜਨ ਕਰਨੇਕੀ ਇਚ੍ਛਾ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਵਿਸ਼੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰਰੂਪ (-ਸਮਸ੍ਤ ਪਦਾਰ੍ਥੋਂਕੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਰੂਪ) ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਨੇਸੇ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣ ਕ੍ਸ਼ੋਭਕੀ ਪ੍ਰਗਟਤਾਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਔਰ (੩) ਕਦਾਚਿਤ੍ ਭੋਗਨੇਕੀ ਇਚ੍ਛਾਸੇ ਭਾਵਿਤ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਵਿਸ਼੍ਵਕੋ ਸ੍ਵਯਂ ਭੋਗ੍ਯਰੂਪ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਗਦ੍ਵੇਸ਼ਰੂਪ ਦੋਸ਼ਸੇ ਕਲੁਸ਼ਿਤ ਚਿਤ੍ਤਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਕੇ ਕਾਰਣ (ਵਸ੍ਤੁਓਂਮੇਂ) ਇਸ਼੍ਟ – ਅਨਿਸ਼੍ਟ ਵਿਭਾਗ ਦ੍ਵਾਰਾ ਦ੍ਵੈਤਕੋ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤ ਕਰਤਾ ਹੁਆ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਵਸ੍ਤੁਰੂਪ ਪਰਿਣਮਿਤ ਹੋਨੇਸੇ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਅਸ੍ਥਿਰਤਾਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ [-ਉਪਰੋਕ੍ਤ ਤੀਨ ਕਾਰਣੋਂਸੇ ] ਉਸ ਅਨਿਸ਼੍ਚਯੀ ਜੀਵਕੇ (੧) ਕ੍ਰੁਤਨਿਸ਼੍ਚਯ, (੨) ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਿਯ ਔਰ (੩) ਨਿਰ੍ਭੋਗ ਐਸੇ ਭਗਵਾਨ ਆਤ੍ਮਾਕੋ — ਜੋ ਕਿ ਯੁਗਪਤ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਕੋ ਪੀ ਜਾਨੇਵਾਲਾ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਨ ਹੋਨੇਸੇ ਏਕ ਹੈ ਉਸੇ — ਨਹੀਂ ਦੇਖਨੇਸੇ ਸਤਤ
ਵ੍ਯਗ੍ਰਤਾ ਹੀ ਹੋਤੀ ਹੈ, (-ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ) .
ਔਰ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾਕੇ ਬਿਨਾ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ; ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਜਿਸਕੇ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵਹ
ਜੀਵ (੧) ‘ਯਹ ਅਨੇਕ ਹੀ ਹੈ’ ਐਸਾ ਦੇਖਤਾ (-ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ ਕਰਤਾ) ਹੁਆ ਉਸਪ੍ਰਕਾਰਕੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿਮੇਂ
ਅਭਿਨਿਵਿਸ਼੍ਟ ਹੋਤਾ ਹੈ; (੨) ‘ਯਹ ਅਨੇਕ ਹੀ ਹੈ’ ਐਸਾ ਜਾਨਤਾ ਹੁਆ ਉਸਪ੍ਰਕਾਰਕੀ ਅਨੁਭੂਤਿਸੇ
ਭਾਵਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਔਰ (੩) ਯਹ ਅਨੇਕ ਹੀ ਹੈ’ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਪਦਾਰ੍ਥਕੇ ਵਿਕਲ੍ਪਸੇ ਖਣ੍ਡਿਤ (-ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨ) ਚਿਤ੍ਤ ਸਹਿਤ ਸਤਤ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਉਸਪ੍ਰਕਾਰਕੀ ੨ਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿਸੇ ਦੁਃਸ੍ਥਿਤ ਹੋਤਾ ਹੈ,
੧. ਅਭਿਨਿਵਿਸ਼੍ਟ = ਆਗ੍ਰਹੀ, ਦ੍ਰੁਢ . ੨. ਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ = ਵਰ੍ਤਨਾ; ਚਾਰਿਤ੍ਰ .