ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਃ . ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਇਤਿ ਭੇਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ਪਰ੍ਯਾਯਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯੇਨ, ਐਕਾਗ੍ਾ੍ਰਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਇਤ੍ਯਭੇਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯੇਨ, ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਪਿ ਭੇਦਾਭੇਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦੁਭਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਪ੍ਤਿਃ ..੨੪੨..
ਮਾਸ੍ਕਨ੍ਦਤ੍ਯਚਿਰਾਦ੍ਵਿਕਾਸ਼ਮਤੁਲਂ ਯੇਨੋਲ੍ਲਸਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਿਤੇਃ ..੧੬..
ਨਾਮਾਨ੍ਤਰੇਣ ਪਰਮਸਾਮ੍ਯਮਿਤਿ . ਤਦੇਵ ਪਰਮਸਾਮ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯਾਯਨਾਮਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗਲਕ੍ਸ਼ਣਃ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਪਰਨਾਮਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗੋ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯ ਇਤਿ . ਤਸ੍ਯ ਤੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਇਤਿ ਭੇਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾ- ਤ੍ਪਰ੍ਯਾਯਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯੇਨ ਨਿਰ੍ਣਯੋ ਭਵਤਿ . ਐਕਾਗ੍ਰਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਇਤ੍ਯਭੇਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨੇਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯੇਨ ਨਿਰ੍ਣਯੋ ਭਵਤਿ . ਸਮਸ੍ਤਵਸ੍ਤੁਸਮੂਹਸ੍ਯਾਪਿ ਭੇਦਾਭੇਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਨ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਵ੍ਯਵਹਾਰਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ..੨੪੨.. ਏਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵ੍ਯਵਹਾਰਸਂਯਮਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮੁਖ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਤ੍ਰੁਤੀਯਸ੍ਥਲੇ ਗਾਥਾਚਤੁਸ਼੍ਟਯਂ ਗਤਮ੍ . ਅਥ ਯਃ ਸ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਕਾਗ੍ਰੋ ਨ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਭਾਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ — ਮੁਜ੍ਝਦਿ ਵਾ ਰਜ੍ਜਦਿ ਪਰ ਭੀ, ਸਮਸ੍ਤ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਸੇ ਨਿਵ੍ਰੁਤ੍ਤਿ ਹੋਨੇਸੇ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤ (ਪ੍ਰਗਟ) ਹੈ .
ਵਹ (ਸਂਯਤਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪ ਅਥਵਾ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਰੂਪ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ) ਭੇਦਾਤ੍ਮਕ ਹੋਨੇਸੇ ‘ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ – ਜ੍ਞਾਨ – ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਹੈ’ ਇਸਪ੍ਰਕਾ ਪਰ੍ਯਾਯਪ੍ਰਧਾਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਸੇ ਉਸਕਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਨ ਹੈ; ਵਹ (ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ) ਅਭੇਦਾਤ੍ਮਕ ਹੋਨੇਸੇ ‘ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਹੈ’ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਸੇ ਉਸਕਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਨ ਹੈ; ਸਮਸ੍ਤ ਹੀ ਪਦਾਰ੍ਥ ਭੇਦਾਭੇਦਾਤ੍ਮਕ ਹੋਨੇਸੇ ਵੇ ਦੋਨੋਂ, (ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ – ਜ੍ਞਾਨ – ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਤਥਾ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ) ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗ ਹੈ’ ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣਸੇ ਉਸਕਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪਨ ਹੈ ..੨੪੨..
[ਅਬ ਸ਼੍ਲੋਕ ਦ੍ਵਾਰਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਕੇ ਲਿਯੇ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾ – ਜ੍ਞਾਤਾਮੇਂ ਲੀਨਤਾ ਕਰਨੇਕੋ ਕਹਾ ਜਾਤਾ ਹੈ . ]
ਅਰ੍ਥ : — ਇਸਪ੍ਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਕੇ ਆਸ਼ਯਕੇ ਵਸ਼, ਏਕ ਹੋਨੇ ਪਰ ਭੀ ਅਨੇਕ ਹੋਤਾ ਹੁਆ (ਅਭੇਦਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਸੇ ਏਕ — ਏਕਾਗ੍ਰਤਾਰੂਪ — ਹੋਤਾ ਹੁਆ ਭੀ ਵਕ੍ਤਾਕੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯਾਨੁਸਾਰ ਭੇਦਪ੍ਰਧਾਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਸੇ ਅਨੇਕ ਭੀ — ਦਰ੍ਸ਼ਨ -ਜ੍ਞਾਨ -ਚਾਰਿਤ੍ਰਰੂਪ ਭੀ — ਹੋਤਾ ਹੋਨੇਸੇ) ੧ਏਕਤਾ (ਏਕਲਕ੍ਸ਼ਣਤਾ) ਕੋ ਤਥਾ ੨ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਣਤਾਕੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਜੋ ਅਪਵਰ੍ਗ (ਮੋਕ੍ਸ਼) ਕਾ ਮਾਰ੍ਗ ਉਸੇ ਲੋਕ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾ – ਜ੍ਞਾਤਾਮੇਂ ਪਰਿਣਤਿ ਬਾਂਧਕਰ (-ਲੀਨ ਕਰਕੇ) ਅਚਲਰੂਪਸੇ ਅਵਲਮ੍ਬਨ ਕਰੇ, ਜਿਸਸੇ ਵਹ (ਲੋਕ) ਉਲ੍ਲਸਿਤ ਚੇਤਨਾਕੇ ਅਤੁਲ ਵਿਕਾਸਕੋ ਅਲ੍ਪਕਾਲਮੇਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋ . ★ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਵਿਕ੍ਰੀਡਿਤ ਛਂਦ.
੧. ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਸ਼੍ਚਯਨਯਸੇ ਮਾਤ੍ਰ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਹੀ ਏਕ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਕਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਹੈ .
੨. ਪਰ੍ਯਾਯਪ੍ਰਧਾਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰਨਯਸੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨ -ਜ੍ਞਾਨ -ਚਾਰਿਤ੍ਰਰੂਪ ਤ੍ਰਿਕ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਕਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਹੈ .