ਛਦੁਮਤ੍ਥਵਿਹਿਦਵਤ੍ਥੁਸੁ ਵਦਣਿਯਮਜ੍ਝਯਣਝਾਣਦਾਣਰਦੋ .
ਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਿਤਵਸ੍ਤੁਸ਼ੁ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯੋਪਚਯਪੂਰ੍ਵਕੋਪੁਨਰ੍ਭਾਵੋਪਲਮ੍ਭਃ ਕਿਲ ਫਲਂ; ਤਤ੍ਤੁ ਕਾਰਣਵੈਪਰੀਤ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਰ੍ਯਯ ਏਵ . ਤਤ੍ਰ ਛਦ੍ਮਸ੍ਥਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਿਤਵਸ੍ਤੂਨਿ ਕਾਰਣਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ; ਤੇਸ਼ੁ ਵ੍ਰਤਨਿਯਮਾਧ੍ਯਯਨਧ੍ਯਾਨਦਾਨਰਤਤ੍ਵਪ੍ਰਣਿਹਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਸ੍ਯਾਪੁਨਰ੍ਭਾਵਸ਼ੂਨ੍ਯਕੇਵਲਪੁਣ੍ਯਾਪਸਦ- ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਫਲਵੈਪਰੀਤ੍ਯਂ; ਤਤ੍ਸੁਦੇਵਮਨੁਜਤ੍ਵਮ੍ ..੨੫੬.. ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਨ੍ਤਮਾਹ — ਣਾਣਾਭੂਮਿਗਦਾਣਿਹ ਬੀਜਾਣਿਵ ਸਸ੍ਸਕਾਲਮ੍ਹਿ ਨਾਨਾਭੂਮਿਗਤਾਨੀਹ ਬੀਜਾਨਿ ਇਵ ਸਸ੍ਯਕਾਲੇ ਧਾਨ੍ਯ- ਨਿਸ਼੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲ ਇਤਿ . ਅਯਮਤ੍ਰਾਰ੍ਥਃ — ਯਥਾ ਜਘਨ੍ਯਮਧ੍ਯਮੋਤ੍ਕ੍ਰੁਸ਼੍ਟਭੂਮਿਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਬੀਜਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨ- ਫਲਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸ ਏਵ ਬੀਜਸ੍ਥਾਨੀਯਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗੋ ਭੂਮਿਸ੍ਥਾਨੀਯਪਾਤ੍ਰਭੂਤਵਸ੍ਤੁਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਭਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨ- ਫਲਂ ਦਦਾਤਿ . ਤੇਨ ਕਿਂ ਸਿਦ੍ਧਮ੍ . ਯਦਾ ਪੂਰ੍ਵਸੂਤ੍ਰਕਥਿਤਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਕਃ ਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗੋ ਭਵਤਿ ਤਦਾ ਮੁਖ੍ਯਵ੍ਰੁਤ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਣ੍ਯਬਨ੍ਧੋ ਭਵਤਿ, ਪਰਂਪਰਯਾ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਚ . ਨੋ ਚੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਬਨ੍ਧਮਾਤ੍ਰਮੇਵ ..੨੫੫.. ਅਥ ਕਾਰਣ- ਵੈਪਰੀਤ੍ਯਾਫਲਮਪਿ ਵਿਪਰੀਤਂ ਭਵਤੀਤਿ ਤਮੇਵਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਰਢਯਤਿ — ਣ ਲਹਦਿ ਨ ਲਭਤੇ . ਸ ਕਃ ਕਰ੍ਤਾ . ਵਦ- ਅਬ ਕਾਰਣਕੀ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਔਰ ਫਲਕੀ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਬਤਲਾਤੇ ਹੈਂ : —
ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਛਦ੍ਮਸ੍ਥਵਿਹਿਤਵਸ੍ਤੁਸ਼ੁ ] ਜੋ ਜੀਵ ਛਦ੍ਮਸ੍ਥਵਿਹਿਤ ਵਸ੍ਤੁਓਂਮੇਂ (ਛਦ੍ਮਸ੍ਥ- ਅਜ੍ਞਾਨੀਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਥਿਤ ਦੇਵ – ਗੁਰੁ – ਧਰ੍ਮਾਦਿਮੇਂ) [ਵ੍ਰਤਨਿਯਮਾਧ੍ਯਯਨਧ੍ਯਾਨਦਾਨਰਤਃ ] ਵ੍ਰਤ – ਨਿਯਮ – ਅਧ੍ਯਯਨ – ਧ੍ਯਾਨ – ਦਾਨਮੇਂ ਰਤ ਹੋਤਾ ਹੈ ਵਹ ਜੀਵ [ਅਪੁਨਰ੍ਭਾਵਂ ] ਮੋਕ੍ਸ਼ਕੋ [ਨ ਲਭਤੇ ] ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ, (ਕਿਨ੍ਤੁ) [ਸਾਤਾਤ੍ਮਕਂ ਭਾਵਂ ] ਸਾਤਾਤ੍ਮਕ ਭਾਵਕੋ [ਲਭਤੇ ] ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਹੋਤਾ ਹੈ ..੨੫੬..
ਟੀਕਾ : — ੧ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਥਾਪਿਤ ਵਸ੍ਤੁਓਂਮੇਂ ਯੁਕ੍ਤ ਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਕਾ ਫਲ ਪੁਣ੍ਯਸਂਚਯਪੂਰ੍ਵਕ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿ ਹੈ . ਵਹ ਫਲ, ਕਾਰਣਕੀ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਹੋਨੇਸੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੀ ਹੋਤਾ ਹੈ . ਵਹਾਁ, ਛਦ੍ਮਸ੍ਥਸ੍ਥਾਪਿਤ ਵਸ੍ਤੁਯੇਂ ਵੇ ਕਾਰਣਵਿਪਰੀਤਤਾ ਹੈ; ਉਨਮੇਂ ਵ੍ਰਤ – ਨਿਯਮ – ਅਧ੍ਯਯਨ – ਧ੍ਯਾਨ – ਦਾਨਰਤਰੂਪਸੇ ਯੁਕ੍ਤ ਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਕਾ ਫਲ ਜੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਕੇਵਲ ੨ਪੁਣ੍ਯਾਪਸਦਕੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿ ਹੈ ਵਹ ਫਲਕੀ ਵਿਪਰੀਤਤਾ ਹੈ; ਵਹ ਫਲ ਸੁਦੇਵ – ਮਨੁਸ਼੍ਯਤ੍ਵ ਹੈ ..੨੫੬..
੪੬੮ਪ੍ਰਵਚਨਸਾਰ[ ਭਗਵਾਨਸ਼੍ਰੀਕੁਂਦਕੁਂਦ-
੧. ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਥਾਪਿਤ = ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਕਥਿਤ . ੨. ਪੁਣ੍ਯਾਪਸਦ = ਪੁਣ੍ਯ ਅਪਸਦ; ਅਧਮਪੁਣ੍ਯ; ਹਤਪੁਣ੍ਯ .