ਉਪਰਤਪਾਪਤ੍ਵੇਨ, ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਿਮਧ੍ਯਸ੍ਥਤ੍ਵੇਨ, ਗੁਣਗ੍ਰਾਮੋਪਸੇਵਿਤ੍ਵੇਨ ਚ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰ- ਯੌਗਪਦ੍ਯਪਰਿਣਤਿਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਤ੍ਤੈਕਾਗ੍ਾ੍ਰਯਾਤ੍ਮਕਸੁਮਾਰ੍ਗਭਾਗੀ, ਸ ਸ਼੍ਰਮਣਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪਰਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪੁਣ੍ਯਾਯਤਨਤ੍ਵਾਦ- ਵਿਪਰੀਤਫਲਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਮਵਿਪਰੀਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਯਮ੍ ..੨੫੯.. ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਸ਼ੁ, ਕਿਹ ਤੇ ਤਪ੍ਪਡਿਬਦ੍ਧਾ ਪੁਰਿਸਾ ਣਿਤ੍ਥਾਰਗਾ ਹੋਂਤਿ ਕਥਂ ਤੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾ ਵਿਸ਼ਯਕਸ਼ਾਯਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਾਃ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਨਿਸ੍ਤਾਰਕਾਃ ਸਂਸਾਰੋਤ੍ਤਾਰਕਾ ਦਾਤ੍ਰੂਣਾਮ੍, ਨ ਕਥਮਪੀਤਿ . ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ — ਵਿਸ਼ਯਕਸ਼ਾਯਾਸ੍ਤਾਵਤ੍ਪਾਪ- ਸ੍ਵਰੂਪਾਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਅਪਿ ਪਾਪਾ ਏਵ, ਤੇ ਚ ਸ੍ਵਕੀਯਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦਾਤ੍ਰੂਣਾਂ ਪੁਣ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਕਾ ਏਵੇਤਿ ..੨੫੮.. ਅਥ ਪਾਤ੍ਰਭੂਤਤਪੋਧਨਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕਥਯਤਿ — ਉਪਰਤਪਾਪਤ੍ਵੇਨ, ਸਰ੍ਵਧਾਰ੍ਮਿਕਸਮਦਰ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵੇਨ, ਗੁਣਗ੍ਰਾਮਸੇਵਕਤ੍ਵੇਨ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਰਣਤ੍ਵਾਤ੍ਪਰੇਸ਼ਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚੇਤ੍ਥਂਭੂਤਗੁਣਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁਸ਼ਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰੈਕਾਗ੍ਰਯਲਕ੍ਸ਼ਣ- ਨਿਸ਼੍ਚਯਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਭਾਜਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ..੨੫੯.. ਅਥ ਤੇਸ਼ਾਮੇਵ ਪਾਤ੍ਰਭੂਤਤਪੋਧਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ਤਰੇਣ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਪਲਕ੍ਸ਼ਯਤਿ — ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਪਰਿਣਤਪੁਰੁਸ਼ਾਃ ਪਾਤ੍ਰਂ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ . ਤਦ੍ਯਥਾ — ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪ- ਸਮਾਧਿਬਲੇਨ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਦ੍ਵਯਰਹਿਤਕਾਲੇ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵੀਤਰਾਗਚਾਰਿਤ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਃ, ਕਦਾਚਿਤ੍ਪੁਨ- ਰ੍ਮੋਹਦ੍ਵੇਸ਼ਾਸ਼ੁਭਰਾਗਰਹਿਤਕਾਲੇ ਸਰਾਗਚਾਰਿਤ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਸ਼ੁਭੋਪਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਨ੍ਤੋ ਭਵ੍ਯਲੋਕਂ ਨਿਸ੍ਤਾਰਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਸ਼ੁ ਚ
ਅਬ ਅਵਿਪਰੀਤ ਫਲਕਾ ਕਾਰਣ, ਐਸਾ ਜੋ ‘ਅਵਿਪਰੀਤ ਕਾਰਣ’ ਯਹ ਬਤਲਾਤੇ ਹੈਂ : —
ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਉਪਰਤਪਾਪਃ] ਜਿਸਕੇ ਪਾਪ ਰੁਕ ਗਯਾ ਹੈ, [ਸਰ੍ਵੇਸ਼ੁ ਧਾਰ੍ਮਿਕੇਸ਼ੁ ਸਮਭਾਵਃ ] ਜੋ ਸਭੀ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋਂਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸਮਭਾਵਵਾਨ੍ ਹੈ ਔਰ [ਗੁਣਸਮਿਤਿਤੋਪਸੇਵੀ ] ਜੋ ਗੁਣਸਮੁਦਾਯਕਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨੇਵਾਲਾ ਹੈ, [ਸਃ ਪੁਰੁਸ਼ਃ ] ਵਹ ਪੁਰੁਸ਼ [ਸੁਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ] ਸੁਮਾਰ੍ਗਕਾ [ਭਾਗੀ ਭਵਤਿ ] ਭਾਗੀ ਹੋਤਾ ਹੈ . (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸੁਮਾਰ੍ਗਵਾਨ੍ ਹੈ) ..੨੫੯..
ਟੀਕਾ : — ਪਾਪਕੇ ਰੁਕ ਜਾਨੇਸੇ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਿਯੋਂਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥ ਹੋਨੇਸੇ ਔਰ ਗੁਣਸਮੂਹਕਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨੇਸੇ ਜੋ ਸ਼੍ਰਮਣ ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ – ਜ੍ਞਾਨ – ਚਾਰਿਤ੍ਰਕੇ ਯੁਗਪਤ੍ਪਨੇਰੂਪ ਪਰਿਣਤਿਸੇ ਰਚਿਤ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾਸ੍ਵਰੂਪ ਸੁਮਾਰ੍ਗਕਾ ਭਾਗੀ (ਸੁਮਾਰ੍ਗਸ਼ਾਲੀ – ਸੁਮਾਰ੍ਗਕਾ ਭਾਜਨ) ਹੈ ਵਹ ਨਿਜਕੋ ਔਰ ਪਰਕੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾ ਔਰ ਪੁਣ੍ਯਕਾ ਆਯਤਨ (ਸ੍ਥਾਨ) ਹੈ ਇਸਲਿਯੇ ਵਹ (ਸ਼੍ਰਮਣ) ਅਵਿਪਰੀਤ ਫਲਕਾ ਕਾਰਣ ਐਸਾ ‘ਅਵਿਪਰੀਤ ਕਾਰਣ’ ਹੈ, ਐਸੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹਿਯੇ ..੨੫੯..