ਯਤ੍ਤਾਵਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਯੌਗਪਦ੍ਯਪ੍ਰਵ੍ਰੁਤ੍ਤੈਕਾਗ੍ਾ੍ਰਯਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਭੂਤਂ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੈਵ . ਯਚ੍ਚ ਸਮਸ੍ਤਭੂਤਭਵਦ੍ਭਾਵਿਵ੍ਯਤਿਰੇਕਕਰਮ੍ਬਿਤਾਨਨ੍ਤਵਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕਵਿਸ਼੍ਵਸਾਮਾਨ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸ਼- ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਤ੍ਮਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੈਵ . ਯਚ੍ਚ ਨਿਃਪ੍ਰਤਿਘਵਿਜ੍ਰੁਮ੍ਭਿਤਸਹਜਜ੍ਞਾਨਾਨਨ੍ਦ- ਮੁਦ੍ਰਿਤਦਿਵ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤਤ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੈਵ . ਯਸ਼੍ਚ ਟਂਕੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਪਰਮਾਨਨ੍ਦਾਵਸ੍ਥਾਸੁਸ੍ਥਿਤਾਤ੍ਮਸ੍ਵ- ਭਾਵੋਪਲਮ੍ਭਗਮ੍ਭੀਰੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਏਵ . ਅਲਂ ਵਾਗ੍ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ, ਸਰ੍ਵਮਨੋਰਥਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਾਧਨਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮਂਗਾਂਗਿਭਾਵਪਰਿਣਤਭਾਵ੍ਯਭਾਵਕਭਾਵਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਮਿਤ- ਸ੍ਵਪਰਵਿਭਾਗੋ ਭਾਵਨਮਸ੍ਕਾਰੋਸ੍ਤੁ ..੨੭੪.. ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਿਤ੍ਰਾਦਿਸਮਭਾਵਪਰਿਣਤਿਰੂਪਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਰਣਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਮਣ੍ਯਮ੍ . ਤਤ੍ਤਾਵਤ੍ਤ੍ਤ੍ਤ੍ਤ੍ਕ ਸ੍ਯ . ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗਿਨ ਏਵ . ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਦਂਸਣਂ ਣਾਣਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਦਰਵਿਵਰਵਰ੍ਤਿਤ੍ਰਿਕਾਲਵਿਸ਼ਯਸਮਸ੍ਤਵਸ੍ਤੁਗਤਾਨਨ੍ਤਧਰ੍ਮੈਕ----- ਸਮਯਸਾਮਾਨ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸ਼ਪਰਿਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਸਮਰ੍ਥਂ ਯਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਦ੍ਵਯਂ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਸ੍ਯੈਵ . ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਯ ਣਿਵ੍ਵਾਣਂ ਅਵ੍ਯਾਬਾਧਾਨਨ੍ਤ- ਸੁਖਾਦਿਗੁਣਾਧਾਰਭੂਤਂ ਪਰਾਧੀਨਰਹਿਤਤ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵਾਯਤ੍ਤਂ ਯਨ੍ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ਤਚ੍ਛੁਦ੍ਧਸ੍ਯੈਵ . ਸੋ ਚ੍ਚਿਯ ਸਿਦ੍ਧੋ ਯੋ
ਅਨ੍ਵਯਾਰ੍ਥ : — [ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ] ਸ਼ੁਦ੍ਧ (-ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗੀ) ਕੋ [ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯਂ ਭਣਿਤਂ ] ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯ ਕਹਾ ਹੈ, [ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ] ਔਰ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋ [ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ] ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨ ਕਹਾ ਹੈ, [ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ] ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੇ [ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ] ਨਿਰ੍ਵਾਣ ਹੋਤਾ ਹੈ; [ਸਃ ਏਵ ] ਵਹੀ (-ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਹੀ) [ਸਿਦ੍ਧਃ ] ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤਾ ਹੈ; [ਤਸ੍ਮੈ ਨਮਃ ] ਉਸੇ ਨਮਸ੍ਕਾਰ ਹੋ ..੨੭੪..
ਟੀਕਾ : — ਪ੍ਰਥਮ ਤੋ, ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ -ਜ੍ਞਾਨ -ਚਾਰਿਤ੍ਰਕੇ ਯੁਗਪਦ੍ਪਨੇਰੂਪਸੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਮਾਨ ਏਕਾਗ੍ਰਤਾ ਜਿਸਕਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਹੈ ਐਸਾ ਜੋ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਭੂਤ ਸ਼੍ਰਾਮਣ੍ਯ, ‘ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਕੇ ਹੀ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਸਮਸ੍ਤ ਭੂਤ – ਵਰ੍ਤਮਾਨ – ਭਾਵੀ ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੋਂਕੇ ਸਾਥ ਮਿਲਿਤ (ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ), ਅਨਨ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਓਂਕਾ ਅਨ੍ਵਯਾਤ੍ਮਕ ਜੋ ਵਿਸ਼੍ਵ ਉਸਕੇ (੧) ਸਾਮਾਨ੍ਯ ਔਰ (੨) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਸ੍ਵਰੂਪ ਜੋ (੧) ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਔਰ (੨) ਜ੍ਞਾਨ ਵੇ ‘ਸ਼ੁਦ੍ਧ’ ਕੇ ਹੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ; ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨ – ਖਿਲੇ ਹੁਏ ਸਹਜ ਜ੍ਞਾਨਾਨਨ੍ਦਕੀ ਮੁਦ੍ਰਾਵਾਲਾ (-ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕ ਜ੍ਞਾਨ ਔਰ ਆਨਨ੍ਦਕੀ ਛਾਪਵਾਲਾ) ਦਿਵ੍ਯ ਜਿਸਕਾ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੈ ਐਸਾ ਜੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣ, ਵਹ ‘ਸ਼ੁਦ੍ਧ’ ਕੇ ਹੀ ਹੋਤਾ ਹੈ; ਔਰ ਟਂਕੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦ – ਅਵਸ੍ਥਾਰੂਪਸੇ ਸੁਸ੍ਥਿਤ ਆਤ੍ਮਸ੍ਵਭਾਵਕੀ ਉਪਲਬ੍ਧਿਸੇ ਗਂਭੀਰ ਐਸੇ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸਿਦ੍ਧ, ਵੇ ‘ਸ਼ੁਦ੍ਧ’ ਹੀ ਹੋਤੇ ਹੈਂ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਪਯੋਗੀ ਹੀ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ), ਵਚਨਵਿਸ੍ਤਾਰਸੇ ਬਸ ਹੋ ! ਸਰ੍ਵ ਮਨੋਰਥੋਂਕੇ ਸ੍ਥਾਨਭੂਤ, ਮੋਕ੍ਸ਼ਤਤ੍ਵਕੇ ਸਾਧਨਤਤ੍ਵਰੂਪ, ‘ਸ਼ੁਦ੍ਧ’ਕੋ, ਜਿਸਮੇਂ ਪਰਸ੍ਪਰ ਅਂਗਅਂਗੀਰੂਪਸੇ ਪਰਿਣਮਿਤ ੧ਭਾਵਕ – ਭਾਵ੍ਯਤਾਕੇ ਕਾਰਣ ਸ੍ਵ – ਪਰਕਾ ਵਿਭਾਗ ਅਸ੍ਤ
੪੯੦ਪ੍ਰਵਚਨਸਾਰ[ ਭਗਵਾਨਸ਼੍ਰੀਕੁਂਦਕੁਂਦ-
੧. ਭਾਵਕ (ਭਾਵਨਮਸ੍ਕਾਰ ਕਰਨੇਵਾਲਾ) ਵਹ ਅਂਗ (ਅਂਸ਼) ਹੈ ਔਰ ਭਾਵ੍ਯ (ਭਾਵਨਮਸ੍ਕਾਰ ਕਰਨੇ ਯੋਗ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥ) ਵਹ ਅਂਗੀ (ਅਂਸ਼ੀ) ਹੈ, ਇਸਲਿਯੇ ਇਸ ਭਾਵਨਮਸ੍ਕਾਰਮੇਂ ਭਾਵਕ ਤਥਾ ਭਾਵ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਹੀ ਹੈ . ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵਕ ਸ੍ਵਯਂ ਹੋ ਔਰ ਭਾਵ੍ਯ ਪਰ ਹੋ .