ਨਨੁ ਕੋਯਮਾਤ੍ਮਾ ਕਥਂ ਚਾਵਾਪ੍ਯਤ ਇਤਿ ਚੇਤ੍, ਅਭਿਹਿਤਮੇਤਤ੍ ਪੁਨਰਪ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ . ਆਤ੍ਮਾ ਹਿ ਤਾਵਚ੍ਚੈਤਨ੍ਯਸਾਮਾਨ੍ਯਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨਨ੍ਤਧਰ੍ਮਾਧਿਸ਼੍ਠਾਤ੍ਰੇਕਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਨਨ੍ਤਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਪਕਾਨਨ੍ਤਨਯਵ੍ਯਾਪ੍ਯੇਕਸ਼੍ਰੁਤ- ਜ੍ਞਾਨਲਕ੍ਸ਼ਣਪ੍ਰਮਾਣਪੂਰ੍ਵਕਸ੍ਵਾਨੁਭਵਪ੍ਰਮੀਯਮਾਣਤ੍ਵਾਤ੍ . ਤਤ੍ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਨਯੇਨ ਪਟਮਾਤ੍ਰਵਚ੍ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ੧ . ਪਰ੍ਯਾਯਨਯੇਨ ਤਨ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਾਦਿਮਾਤ੍ਰਮ੍ ੨ . ਅਸ੍ਤਿਤ੍ਵਨਯੇਨਾਯੋਮਯਗੁਣਕਾਰ੍ਮੁਕਾਨ੍ਤਰਾਲਵਰ੍ਤਿ- ਸਂਹਿਤਾਵਸ੍ਥਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਵਿਸ਼ਿਖਵਤ੍ ਸ੍ਵਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕਾਲਭਾਵੈਰਸ੍ਤਿਤ੍ਵਵਤ੍ ੩ . ਨਾਸ੍ਤਿਤ੍ਵਨਯੇਨਾਨਯੋਮਯਾ- ਗੁਣਕਾਰ੍ਮੁਕਾਨ੍ਤਰਾਲਵਰ੍ਤ੍ਯਸਂਹਿਤਾਵਸ੍ਥਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਪ੍ਰਾਕ੍ਤ ਨਵਿਸ਼ਿਖਵਤ੍ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕਾਲਭਾਵੈਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ-
ਅਤ੍ਰਾਹ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਃ — ਪਰਮਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਯਦ੍ਯਪਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬਹੁਧਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਮ੍, ਤਥਾਪਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਪੁਨਰਪਿ ਕਥ੍ਯਤਾਮਿਤਿ . ਭਗਵਾਨਾਹ — ਕੇਵਲਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਨਨ੍ਤਗੁਣਾਨਾਮਾਧਾਰਭੂਤਂ ਯਤ੍ਤਦਾਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਭਣ੍ਯਤੇ . ਤਸ੍ਯ ਚ ਨਯੈਃ
[ਅਬ ਟੀਕਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਮ੍ਰੁਤਚਨ੍ਦ੍ਰਾਚਾਰ੍ਯਦੇਵ ਪਰਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟਰੂਪਸੇ ਕੁਛ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : — ]
‘ਯਹ ਆਤ੍ਮਾ ਕੌਨ ਹੈ (-ਕੈਸਾ ਹੈ) ਔਰ ਕੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਿਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ’ ਐਸਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕਿਯਾ ਜਾਯ ਤੋ ਇਸਕਾ ਉਤ੍ਤਰ (ਪਹਲੇ ਹੀ) ਕਹਾ ਜਾ ਚੁਕਾ ਹੈ ਔਰ (ਯਹਾਁ) ਪੁਨਃ ਕਹਤੇ ਹੈਂ : —
ਪ੍ਰਥਮ ਤੋ, ਆਤ੍ਮਾ ਵਾਸ੍ਤਵਮੇਂ ਚੈਤਨ੍ਯਸਾਮਾਨ੍ਯਸੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਅਨਨ੍ਤ ਧਰ੍ਮੋਂਕਾ ਅਧਿਸ਼੍ਠਾਤਾ (ਸ੍ਵਾਮੀ) ਏਕ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਅਨਨ੍ਤ ਧਰ੍ਮੋਂਮੇਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਹੋਨੇਵਾਲੇ ਜੋ ਅਨਨ੍ਤ ਨਯ ਹੈਂ ਉਨਮੇਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ ਹੋਨੇਵਾਲਾ ਜੋ ਏਕ ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਉਸ ਪ੍ਰਮਾਣਪੂਰ੍ਵਕ ਸ੍ਵਾਨੁਭਵਸੇ (ਵਹ ਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ) ਪ੍ਰਮੇਯ ਹੋਤਾ ਹੈ (-ਜ੍ਞਾਤ ਹੋਤਾ ਹੈ) .
ਵਹ ਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਦ੍ਰਵ੍ਯਨਯਸੇ, ਪਟਮਾਤ੍ਰਕੀ ਭਾਁਤਿ, ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਨਯਸੇ ਚੈਤਨ੍ਯਮਾਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰ ਹੈ ਤਦਨੁਸਾਰ .) ੧.
ਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਪਰ੍ਯਾਯਨਯਸੇ, ਤਂਤੁਮਾਤ੍ਰਕੀ ਭਾਁਤਿ, ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਾਦਿਮਾਤ੍ਰ ਹੈ (ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰ੍ਯਾਯਨਯਸੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਜ੍ਞਾਨਚਾਰਿਤ੍ਰਾਦਿਮਾਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਤਂਤੁਮਾਤ੍ਰ ਹੈ .) ੨.
ਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਅਸ੍ਤਿਤ੍ਵਨਯਸੇ ਸ੍ਵਦ੍ਰਵ੍ਯ – ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ – ਕਾਲ – ਭਾਵਸੇ ਅਸ੍ਤਿਤ੍ਵਵਾਲਾ ਹੈ; — ਲੋਹਮਯ, ਡੋਰੀ ਔਰ ਧਨੁਸ਼ਕੇ ਮਧ੍ਯਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ, ਸਂਧਾਨਦਸ਼ਾਮੇਂ ਰਹੇ ਹੁਏ ਔਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋਨ੍ਮੁਖ ਬਾਣਕੀ ਭਾਁਤਿ . (ਜੈਸੇ ਕੋਈ ਬਾਣ ਸ੍ਵਦ੍ਰਵ੍ਯਸੇ ਲੋਹਮਯ ਹੈ, ਸ੍ਵਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸੇ ਡੋਰੀ ਔਰ ਧਨੁਸ਼ਕੇ ਮਧ੍ਯਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਹੈ, ਸ੍ਵਕਾਲਸੇ ਸਂਧਾਨ – ਦਸ਼ਾਮੇਂ ਹੈ, ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਧਨੁਸ਼ ਪਰ ਚਢਾਕਰ ਖੇਂਚੀ ਹੁਈ ਦਸ਼ਾਮੇਂ ਹੈ, ਔਰ ਸ੍ਵਭਾਵਸੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋਨ੍ਮੁਖ ਹੈ ਅਰ੍ਥਾਤ੍ ਨਿਸ਼ਾਨਕੀ ਓਰ ਹੈ, ਉਸੀਪ੍ਰਕਾਰ ਆਤ੍ਮਾ ਅਸ੍ਤਿਤ੍ਵਨਯਸੇ ਸ੍ਵਚਤੁਸ਼੍ਟਯਸੇ ਅਸ੍ਤਿਤ੍ਵਵਾਲਾ ਹੈ .) ੩.
ਆਤ੍ਮਦ੍ਰਵ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿਤ੍ਵਨਯਸੇ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯ – ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ – ਕਾਲ – ਭਾਵਸੇ ਨਾਸ੍ਤਿਤ੍ਵਵਾਲਾ ਹੈ; — ਅਲੋਹਮਯ, ਡੋਰੀ ਔਰ ਧਨੁਸ਼ਕੇ ਮਧ੍ਯਮੇਂ ਨਹੀਂ ਸ੍ਥਿਤ, ਸਂਧਾਨਦਸ਼ਾਮੇਂ ਨ ਰਹੇ ਹੁਏ ਔਰ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋਨ੍ਮੁਖ ਐਸੇ ਪਹਲੇਕੇ ਬਾਣਕੀ ਭਾਁਤਿ . (ਜੈਸੇ ਪਹਲੇਕਾ ਬਾਣ ਅਨ੍ਯ ਬਾਣਕੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਸੇ ਅਲੋਹਮਯ ਹੈ, ਅਨ੍ਯ ਬਾਣਕੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਸੇ ਡੋਰੀ ਔਰ ਧਨੁਸ਼ਕੇ ਮਧ੍ਯਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਨ੍ਯ ਬਾਣਕੇ ਕਾਲਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਸੇ ਸਂਧਾਨਦਸ਼ਾਮੇਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾ ਹੁਆ ਔਰ ਅਨ੍ਯ ਬਾਣਕੇ ਭਾਵਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਸੇ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋਨ੍ਮੁਖ ਹੈ,