ஆத்மா ஹி தாவத்ஸ்வயஂ ஜ்ஞாநமயத்வே ஸதி ஜ்ஞாத்ருத்வாத் ஜ்ஞாநமேவ . ஜ்ஞாநஂ து ப்ரத்யாத்மவர்தி ப்ரதிபாஸமயஂ மஹாஸாமாந்யம் . தத்து ப்ரதிபாஸமயாநந்தவிஶேஷவ்யாபி . தே ச ஸர்வத்ரவ்யபர்யாய- ஸகலாகண்டைககேவலஜ்ஞாநரூபமாத்மாநமபி ந ஜாநாதி . தத ஏதத்ஸ்திதஂ யஃ ஸர்வஂ ந ஜாநாதி ஸ ஆத்மாநமபி ந ஜாநாதீதி ..௪௮.. அதைகமஜாநந் ஸர்வஂ ந ஜாநாதீதி நிஶ்சிநோதி --தவ்வஂ த்ரவ்யஂ அணஂதபஜ்ஜயஂ அநந்தபர்யாயஂ ஏகஂ ஏகஂ அணஂதாணி தவ்வஜாதீணி அநந்தாநி த்ரவ்யஜாதீநி ஜோ ண விஜாணதி யோ ந விஜாநாதி
அப, ஐஸா நிஶ்சித கரதே ஹைஂ கி ஏககோ ந ஜாநநேவாலா ஸபகோ நஹீஂ ஜாநதா : —
அந்வயார்த : — [யதி ] யதி [அநந்தபர்யாயஂ ] அநந்த பர்யாயவாலே [ஏகஂ த்ரவ்யஂ ] ஏக த்ரவ்யகோ (-ஆத்மத்ரவ்யகோ) [அநந்தாநி த்ரவ்யஜாதாநி ] ததா அநந்த த்ரவ்யஸமூஹகோ [யுகபத் ] ஏக ஹீ ஸாத [ந விஜாநாதி ] நஹீஂ ஜாநதா [ஸஃ ] தோ வஹ புருஷ [ஸர்வாணி ] ஸப கோ (-அநந்த த்ரவ்யஸமூஹகோ) [கதஂ ஜாநாதி ] கைஸே ஜாந ஸகேகா ? (அர்தாத் ஜோ ஆத்மத்ரவ்யகோ நஹீஂ ஜாநதா ஹோ வஹ ஸமஸ்த த்ரவ்யஸமூஹகோ நஹீஂ ஜாந ஸகதா) ..௪௯..
ப்ரகாராந்தரஸே அந்வயார்த : — [யதி ] யதி [அநந்தபர்யாயஂ ] அநந்த பர்யாயவாலே [ஏகஂ த்ரவ்யஂ ] ஏக த்ரவ்யகோ (-ஆத்மத்ரவ்யகோ) [ந விஜாநாதி ] நஹீஂ ஜாநதா [ஸஃ ] தோ வஹ புருஷ [யுகபத் ] ஏக ஹீ ஸாத [ஸர்வாணி அநந்தாநி த்ரவ்யஜாதாநி ] ஸர்வ அநந்த த்ரவ்ய -ஸமூஹகோ [கதஂ ஜாநாதி ] கைஸே ஜாந ஸகேகா ?
டீகா : — ப்ரதம தோ ஆத்மா வாஸ்தவமேஂ ஸ்வயஂ ஜ்ஞாநமய ஹோநேஸே ஜ்ஞாத்ருத்வகே காரண ஜ்ஞாந ஹீ ஹை; ஔர ஜ்ஞாந ப்ரத்யேக ஆத்மாமேஂ வர்ததா (-ரஹதா) ஹுஆ ப்ரதிபாஸமய மஹாஸாமாந்ய ஹை . வஹ ப்ரதிபாஸமய மஹாஸாமாந்ய ப்ரதிபாஸமய அநந்த விஶேஷோஂமேஂ வ்யாப்த ஹோநேவாலா ஹை; ஔர உந விஶேஷோஂகே (-பேதோஂகே) நிமித்த ஸர்வ த்ரவ்யபர்யாய ஹைஂ . அப ஜோ புருஷ ஸர்வ த்ரவ்யபர்யாய ஜிநகே நிமித்த ஹைஂ ஐஸே
ஜோ ஏக த்ரவ்ய அநஂதபர்யய தேம த்ரவ்ய அநஂதநே யுகபத ந ஜாணே ஜீவ, தோ தே கேம ஜாணே ஸர்வநே ? ௪௯.