யதி கரதலாமலகீக்ருதஸகலாகமஸாரதயா பூதபவத்பாவி ச ஸ்வோசிதபர்யாயவிஶிஷ்டம- ஶேஷத்ரவ்யஜாதஂ ஜாநந்தமாத்மாநஂ ஜாநந் ஶ்ரத்ததாநஃ ஸஂயமயஂஶ்சாகமஜ்ஞாநதத்த்வார்தஶ்ரத்தாநஸஂயதத்வாநாஂ யௌகபத்யேபி மநாங்மோஹமலோபலிப்தத்வாத் யதா ஶரீராதிமூர்ச்சோபரக்ததயா நிருபராகோபயோகபரிணதஂ க்ருத்வா ஜ்ஞாநாத்மாநமாத்மாநஂ நாநுபவதி ததா தாவந்மாத்ரமோஹமலகலஂக கீலிகாகீலிதைஃ கர்ம- பிரவிமுச்யமாநோ ந ஸித்தயதி . அத ஆத்மஜ்ஞாநஶூந்யமாகமஜ்ஞாநதத்த்வார்தஶ்ரத்தாநஸஂயதத்வயௌக- பத்யமப்யகிஂசித்கரமேவ ..௨௩௯.. ஸஂயதத்வாநாஂ யௌகபத்யமப்யகிஂசித்கரமித்யுபதிஶதி — பரமாணுபமாணஂ வா முச்சா தேஹாதிஏஸு ஜஸ்ஸ புணோ விஜ்ஜதி ஜதி பரமாணுமாத்ரஂ வா மூர்ச்சா தேஹாதிகேஷு விஷயேஸு யஸ்ய புருஷஸ்ய புநர்வித்யதே யதி சேத், ஸோ ஸித்திஂ ண லஹதி ஸ ஸித்திஂ முக்திஂ ந லபதே . கதஂபூதஃ . ஸவ்வாகமதரோ வி ஸர்வாகமதரோபீதி . அயமத்ரார்தஃ — ஸர்வாகமஜ்ஞாந- தத்த்வார்தஶ்ரத்தாநஸஂயதத்வாநாஂ யௌகபத்யே ஸதி யஸ்ய தேஹாதிவிஷயே ஸ்தோகமபி மமத்வஂ வித்யதே தஸ்ய பூர்வஸூத்ரோக்தஂ நிர்விகல்பஸமாதிலக்ஷணஂ நிஶ்சயரத்நத்ரயாத்மகஂ ஸ்வஸஂவேதநஜ்ஞாநஂ நாஸ்தீதி ..௨௩௯.. அத த்ரவ்யபாவ- ஸஂயமஸ்வரூபஂ கதயதி —
அந்வயார்த : — [புநஃ ] ஔர [யதி ] யதி [யஸ்ய ] ஜிஸகே [தேஹாதிகேஷு ] ஶரீராதிகே ப்ரதி [பரமாணுப்ரமாணஂ வா ] பரமாணுமாத்ர பீ [மூர்ச்சா ] மூர்ச்சா [வித்யதே ] வர்ததீ ஹோ தோ [ஸஃ ] வஹ [ஸர்வாகமதரஃ அபி ] பலே ஹீ ஸர்வாகமகா தாரீ ஹோ ததாபி [ஸித்திஂ ந லபதே ] ஸித்திகோ ப்ராப்த நஹீஂ ஹோதா ..௨௩௯..
டீகா : — ஸகல ஆகமகே ஸாரகோ ஹஸ்தாமலகவத் கரநேஸே (-ஹதேலீமேஂ ரக்கே ஹுஏ ஆஂவலேகே ஸமாந ஸ்பஷ்ட ஜ்ஞாந ஹோநேஸே) ஜோ புருஷ பூத – வர்தமாந – பாவீ ௧ஸ்வோசித பர்யாயோஂகே ஸாத அஶேஷ த்ரவ்யஸமூஹகோ ஜாநநேவாலே ஆத்மாகோ ஜாநதா ஹை, ஶ்ரத்தாந கரதா ஹை ஔர ஸஂயமித ரகதா ஹை, உஸ புருஷகே ஆகமஜ்ஞாந – தத்த்வார்தஶ்ரத்தாந – ஸஂயதத்த்வகா யுகபத்பநா ஹோநே பர பீ, யதி வஹ கிஂசித்மாத்ர பீ மோஹமலஸே லிப்த ஹோநேஸே ஶரீராதிகே ப்ரதி (தத்ஸஂபஂதீ) மூர்ச்சாஸே ௨உபரக்த ரஹநேஸே, உதநே (குச) மோஹமலகலஂகரூப கீலேகே ஸாத பதே ஹுஏ கர்மோஂஸே ந சூடதா ஹுஆ ஸித்த நஹீஂ ஹோதா .
இஸலியே ஆத்மஜ்ஞாநஶூந்ய ஆகமஜ்ஞாந – தத்த்வார்தஶ்ரத்தாந – ஸஂயதத்த்வகா யுகபத்பநா பீ .
௩நிருபராக உபயோகமேஂ பரிணத கரகே ஜ்ஞாநாத்மக ஆத்மாகா அநுபவ நஹீஂ கரதா, தோ வஹ புருஷ மாத்ர
௧. ஸ்வோசித = அபநேகோ உசித, அபநே – அபநே யோக்ய . [ஆத்மாகா ஸ்வபாவ த்ரிகாலகீ ஸ்வோசித பர்யாயோஂ ஸஹித ஸமஸ்த த்ரவ்யோஂகோ ஜாநநா ஹை .]]
௨. உபரக்த = மலிந; விகாரீ . ௩. நிருபராக = உபராக ரஹித; நிர்மல; நிர்விகார; ஶுத்த .