ஜ்ஞேயஜ்ஞாத்ருதத்த்வததாப்ரதீதிலக்ஷணேந ஸம்யக்தர்ஶநபர்யாயேண, ஜ்ஞேயஜ்ஞாத்ருதத்த்வததாநுபூதிலக்ஷணேந ஜ்ஞாநபர்யாயேண, ஜ்ஞேயஜ்ஞாத்ருக்ரியாந்தரநிவ்ருத்திஸூத்ர்யமாணத்ரஷ்ட்ருஜ்ஞாத்ருதத்த்வவ்ருத்திலக்ஷணேந சாரித்ரபர்யாயேண ச, த்ரிபிரபி யௌகபத்யேந பாவ்யபாவகபாவவிஜ்ரும்பிதாதிநிர்பர்ரேதரேதரஸஂவலநபலாதஂகாஂகிபாவேந பரிணதஸ்யாத்மநோ யதாத்மநிஷ்டத்வே ஸதி ஸஂயதத்வஂ தத்பாநகவதநேகாத்மகஸ்யைகஸ்யாநுபூயமாந- தாயாமபி ஸமஸ்தபரத்ரவ்யபராவர்தத்வாதபிவ்யக்தைகாக்ரயலக்ஷணஶ்ராமண்யாபரநாமா மோக்ஷமார்க ஏவாவ- மோக்ஷமார்கோ பண்யத இதி ப்ரரூபயதி — தஂஸணணாணசரித்தேஸு தீஸு ஜுகவஂ ஸமுட்டிதோ ஜோ து தர்ஶநஜ்ஞாநசாரித்ரேஷு த்ரிஷு யுகபத்ஸம்யகுபஸ்தித உத்யதோ யஸ்து கர்தா, ஏயக்ககதோ த்தி மதோ ஸ ஐகாக்ரயகத இதி மதஃ ஸஂமதஃ, ஸாமண்ணஂ தஸ்ஸ படிபுண்ணஂ ஶ்ராமண்யஂ சாரித்ரஂ யதித்வஂ தஸ்ய பரிபூர்ணமிதி . ததாஹி — பாவகர்மத்ரவ்ய- கர்மநோகர்மப்யஃ ஶேஷபுத்கலாதிபஞ்சத்ரவ்யேப்யோபி பிந்நஂ ஸஹஜஶுத்தநித்யாநந்தைகஸ்வபாவஂ மம ஸஂபந்தி யதாத்ம- த்ரவ்யஂ ததேவ மமோபாதேயமிதிருசிரூபஂ ஸம்யக்தர்ஶநம், தத்ரைவ பரிச்சித்திரூபஂ ஸம்யக்ஜ்ஞாநஂ, தஸ்மிந்நேவ ஸ்வரூபே நிஶ்சலாநுபூதிலக்ஷணஂ சாரித்ரஂ சேத்யுக்தஸ்வரூபஂ ஸம்யக்தர்ஶநஜ்ஞாநசாரித்ரத்ரயஂ பாநகவதநேகமப்யபேதநயேநைகஂ யத் தத்ஸவிகல்பாவஸ்தாயாஂ வ்யவஹாரேணைகாக்ரயஂ பண்யதே .. நிர்விகல்பஸமாதிகாலே து நிஶ்சயேநேதி .. ததேவ ச
டீகா : — ஜ்ஞேயதத்த்வ ஔர ஜ்ஞாத்ருதத்த்வகீ ததாப்ரகார (ஜைஸீ ஹை வைஸீ ஹீ, யதார்த) ப்ரதீதி ஜிஸகா லக்ஷண ஹை வஹ ஸம்யக்தர்ஶநபர்யாய ஹை; ஜ்ஞேயதத்த்வ ஔர ஜ்ஞாத்ருதத்த்வகீ ததாப்ரகார அநுபூதி ஜிஸகா லக்ஷண ஹை வஹ ஜ்ஞாநபர்யாய ஹை; ஜ்ஞேய ஔர ஜ்ஞாதாகீ ௧க்ரியாந்தரஸே நிவ்ருத்திகே த்வாரா ரசித த்ருஷ்டிஜ்ஞாத்ருதத்த்வமேஂ பரிணதி ஜிஸகா லக்ஷண ஹை வஹ சாரித்ரபர்யாய ஹை . இந பர்யாயோஂகே ஔர ஆத்மாகே யுகபத் அஂக – அஂகீபாவஸே பரிணத ஆத்மாகே, ஆத்மநிஷ்டதா ஹோநே பர ஜோ ஸஂயதத்த்வ ஹோதா ஹை வஹ ஸஂயதபநா ஏகாக்ரதாலக்ஷணவாலா ஶ்ராமண்ய ஜிஸகா தூஸரா நாம ஹை ஐஸா மோக்ஷமார்க ஹீ ஹை — ஐஸா ஜாநநா சாஹியே, க்யோஂகி வஹா (ஸஂயதபநேமேஂ) ௩பேயகீ பாதி ௪அநேகாத்மக ஏககா அநுபவ ஹோநே
௪௫௦ப்ரவசநஸார[ பகவாநஶ்ரீகுஂதகுஂத-
௨பாவ்யபாவகதாகே த்வாரா உத்பந்ந அதி கா இதரேதர மிலநகே பலகே காரண இந தீநோஂ பர்யாயரூப
௧. க்ரியாஂதர = அந்ய க்ரியா; [ஜ்ஞேய ஔர ஜ்ஞாதா அந்ய க்ரியாஸே நிவ்ருத்த ஹோ உஸகே காரண ஹோநேவாலீ ஜோ த்ரஷ்டா – ஜ்ஞாதா ஆத்மதத்த்வமேஂ பரிணதி வஹ சாரித்ரபர்யாயகா லக்ஷண ஹை .]]
௨. பாவக அர்தாத் ஹோநேவாலா, ஔர பாவக ஜிஸரூப ஹோ ஸோ பாவ்ய ஹை . ஆத்மா பாவக ஹை ஔர ஸம்யக்தர்ஶநாதி பர்யாயேஂ பாவ்யக ஹைஂ . பாவக ஔர பாவ்யகா பரஸ்பர அதி கா மிலந (ஏகமேகதா) ஹோதா ஹை . பாவக ஆத்மா அஂகீ ஹை ஔர பாவ்யரூப ஸம்யக்தர்ஶநாதி பர்யாயேஂ உஸகா அஂக ஹை .
௩. பேய = பீநேகீ வஸ்து, ஜைஸே டஂடாஈ . [டஂடாஈகா ஸ்வாத அநேகாத்மக ஏக ஹோதா ஹை; க்யோஂகி அபேதஸே உஸமேஂ
ஏக டஂடாஈகா ஹீ ஸ்வாத ஆதா ஹை, ஔர பேதஸே உஸமேஂ தூத, ஶக்கர, ஸோஂப , காலீமிர்ச ததா பாதாம ஆதி
அநேக வஸ்துஓஂகா ஸ்வாத ஆதா ஹை . ]
௪. யஹா அநேகாத்மக ஏககே அநுபவமேஂ ஜோ அநேகாத்மகதா ஹை வஹ பரத்ரவ்யமய நஹீஂ ஹை வஹா பரத்ரவ்யோஂஸே தோ நிவ்ருத்தி ஹீ ஹை; மாத்ர ஸம்யக்தர்ஶந – ஜ்ஞாந – சாரித்ரரூப ஸ்வ – அஂஶோஂகே காரண ஹீ அநேகாத்மகதா ஹை . இஸலியே வஹா, அநேகாத்மகதா ஹோநே பர பீ ஏகாக்ரதா (ஏக – அக்ரதா) ப்ரகட ஹை .