கந்தவ்யஃ . தஸ்ய து ஸம்யக்தர்ஶநஜ்ஞாநசாரித்ராணி மோக்ஷமார்க இதி பேதாத்மகத்வாத்பர்யாயப்ரதாநேந வ்யவஹாரநயேந, ஐகாக்ா்ரயஂ மோக்ஷமார்க இத்யபேதாத்மகத்வாத் த்ரவ்யப்ரதாநேந நிஶ்சயநயேந, விஶ்வஸ்யாபி பேதாபேதாத்மகத்வாத்ததுபயமிதி ப்ரமாணேந ப்ரஜ்ஞப்திஃ ..௨௪௨..
மாஸ்கந்தத்யசிராத்விகாஶமதுலஂ யேநோல்லஸந்த்யாஶ்சிதேஃ ..௧௬..
நாமாந்தரேண பரமஸாம்யமிதி . ததேவ பரமஸாம்யஂ பர்யாயநாமாந்தரேண ஶுத்தோபயோகலக்ஷணஃ ஶ்ராமண்யாபரநாமா மோக்ஷமார்கோ ஜ்ஞாதவ்ய இதி . தஸ்ய து மோக்ஷமார்கஸ்ய ஸம்யக்தர்ஶநஜ்ஞாநசாரித்ராணி மோக்ஷமார்க இதி பேதாத்மகத்வா- த்பர்யாயப்ரதாநேந வ்யவஹாரநயேந நிர்ணயோ பவதி . ஐகாக்ரயஂ மோக்ஷமார்க இத்யபேதாத்மகத்வாத் த்ரவ்யப்ரதாநேந நிஶ்சயநயேந நிர்ணயோ பவதி . ஸமஸ்தவஸ்துஸமூஹஸ்யாபி பேதாபேதாத்மகத்வாந்நிஶ்சயவ்யவஹாரமோக்ஷமார்கத்வயஸ்யாபி ப்ரமாணேந நிஶ்சயோ பவதீத்யர்தஃ ..௨௪௨.. ஏவஂ நிஶ்சயவ்யவஹாரஸஂயமப்ரதிபாதநமுக்யத்வேந த்ருதீயஸ்தலே காதாசதுஷ்டயஂ கதம் . அத யஃ ஸ்வஶுத்தாத்மந்யேகாக்ரோ ந பவதி தஸ்ய மோக்ஷாபாவஂ தர்ஶயதி — முஜ்ஜதி வா ரஜ்ஜதி பர பீ, ஸமஸ்த பரத்ரவ்யஸே நிவ்ருத்தி ஹோநேஸே ஏகாக்ரதா அபிவ்யக்த (ப்ரகட) ஹை .
வஹ (ஸஂயதத்த்வரூப அதவா ஶ்ராமண்யரூப மோக்ஷமார்க) பேதாத்மக ஹோநேஸே ‘ஸம்யக்தர்ஶந – ஜ்ஞாந – சாரித்ர மோக்ஷமார்க ஹை’ இஸப்ரகா பர்யாயப்ரதாந வ்யவஹாரநயஸே உஸகா ப்ரஜ்ஞாபந ஹை; வஹ (மோக்ஷமார்க) அபேதாத்மக ஹோநேஸே ‘ஏகாக்ரதா மோக்ஷமார்க ஹை’ இஸப்ரகார த்ரவ்யப்ரதாந நிஶ்சயநயஸே உஸகா ப்ரஜ்ஞாபந ஹை; ஸமஸ்த ஹீ பதார்த பேதாபேதாத்மக ஹோநேஸே வே தோநோஂ, (ஸம்யக்தர்ஶந – ஜ்ஞாந – சாரித்ர ததா ஏகாக்ரதா) மோக்ஷமார்க ஹை’ இஸப்ரகார ப்ரமாணஸே உஸகா ப்ரஜ்ஞாபந ஹை ..௨௪௨..
[அப ஶ்லோக த்வாரா மோக்ஷப்ராப்திகே லியே த்ரஷ்டா – ஜ்ஞாதாமேஂ லீநதா கரநேகோ கஹா ஜாதா ஹை . ]
அர்த : — இஸப்ரகார, ப்ரதிபாதககே ஆஶயகே வஶ, ஏக ஹோநே பர பீ அநேக ஹோதா ஹுஆ (அபேதப்ரதாந நிஶ்சயநயஸே ஏக — ஏகாக்ரதாரூப — ஹோதா ஹுஆ பீ வக்தாகே அபிப்ராயாநுஸார பேதப்ரதாந வ்யவஹாரநயஸே அநேக பீ — தர்ஶந -ஜ்ஞாந -சாரித்ரரூப பீ — ஹோதா ஹோநேஸே) ௧ஏகதா (ஏகலக்ஷணதா) கோ ததா ௨த்ரிலக்ஷணதாகோ ப்ராப்த ஜோ அபவர்க (மோக்ஷ) கா மார்க உஸே லோக த்ரஷ்டா – ஜ்ஞாதாமேஂ பரிணதி பாஂதகர (-லீந கரகே) அசலரூபஸே அவலம்பந கரே, ஜிஸஸே வஹ (லோக) உல்லஸித சேதநாகே அதுல விகாஸகோ அல்பகாலமேஂ ப்ராப்த ஹோ . ★ஶார்தூலவிக்ரீடித சஂத.
௧. த்ரவ்யப்ரதாந நிஶ்சயநயஸே மாத்ர ஏகாக்ரதா ஹீ ஏக மோக்ஷமார்ககா லக்ஷண ஹை .
௨. பர்யாயப்ரதாந வ்யவஹாரநயஸே தர்ஶந -ஜ்ஞாந -சாரித்ரரூப த்ரிக மோக்ஷமார்ககா லக்ஷண ஹை .