அதாவிபரீதபலகாரணாவிபரீதகாரணஸமுபாஸநப்ரவ்ருத்திஂ ஸாமாந்யவிஶேஷதோ விதேயதயா ஸூத்ரத்வைதேநோபதர்ஶயதி —
ஶ்ரமணாநாமாத்மவிஶுத்திஹேதௌ ப்ரக்ருதே வஸ்துநி ததநுகூலக்ரியாப்ரவ்ருத்த்யா குணாதிஶயாதாநம- ப்ரதிஷித்தம் ..௨௬௧.. ஆசார்யஃ . கிஂ க்ருத்வா . திட்டா த்ருஷ்டவா . கிம் . வத்துஂ தபோதநபூதஂ பாத்ரஂ வஸ்து . கிஂவிஶிஷ்டம் . பகதஂ ப்ரக்ருதஂ அப்யந்தரநிருபராகஶுத்தாத்மபாவநாஜ்ஞாபகபஹிரங்கநிர்க்ரந்தநிர்விகாரரூபம் . காபிஃ க்ருத்வா வர்ததாம் . அப்புட்டாணப்பதாணகிரியாஹிஂ அப்யாகதயோக்யாசாரவிஹிதாபிரப்யுத்தாநாதிக்ரியாபிஃ . ததோ குணாதோ ததோ திந-
அப, அவிபரீத பலகா காரண ஐஸா ஜோ ‘அவிபரீத காரண’ உஸகீ உபாஸநாரூப ப்ரவ்ருத்தி ஸாமாந்ய ஔர விஶேஷரூபஸே கரநே யோக்ய ஹை ஐஸா தோ ஸூத்ரோஂ த்வாரா பதலாதே ஹைஂ —
அந்வயார்த : — [ப்ரக்ருதஂ வஸ்து ] ௧ப்ரக்ருத வஸ்துகோ [த்ருஷ்ட்வா ] தேககர (ப்ரதம தோ) [அப்யுத்தாநப்ரதாநக்ரியாபிஃ ] ௨அப்யுத்தாந ஆதி க்ரியாஓஂஸே [வர்ததாம் ] (ஶ்ரமண) வர்தோ; [ததஃ ] பி ர [குணாத் ] குணாநுஸார [விஶேஷிதவ்யஃ ] பேத கரநா, — [இதி உபதேஶஃ ] ஐஸா உபதேஶ ஹை ..௨௬௦..
டீகா : — ஶ்ரமணோஂகே ஆத்மவிஶுத்திகீ ஹேதுபூத ப்ரக்ருத வஸ்து (-ஶ்ரமண) கே ப்ரதி உஸகே யோக்ய (ஶ்ரமண யோக்ய) க்ரியாரூப ப்ரவ்ருத்திஸே குணாதிஶயதாகா ஆரோபண கரநேகா நிஷேத நஹீஂ ஹை .
பாவார்த : — யதி கோஈ ஶ்ரமண அந்ய ஶ்ரமணகோ தேகே தோ ப்ரதம ஹீ, மாநோ வே அந்ய ஶ்ரமண குணாதிஶயவாந் ஹோஂ இஸப்ரகார உநகே ப்ரதி (அப்யுத்தாநாதி) வ்யவஹார கரநா சாஹியே . பி ர உநகா பரிசய ஹோநேகே பாத உநகே குணாநுஸார பர்தாவ கரநா சாஹியே ..௨௬௧..
வர்தோ ஶ்ரமண, பசீ வர்தநீய குணாநுஸார விஶேஷதீ. ௨௬௧.
௧. ப்ரக்ருத வஸ்து = அவிக்ருத வஸ்து; அவிபரீத பாத்ர (அப்யஂதர – நிருபராக – ஶுத்த ஆத்மாகீ பாவநாகோ பதாநேவாலா ஜோ பஹிரஂக – நிர்க்ரஂத – நிர்விகாரரூப ஹை உஸ ரூபவாலே ஶ்ரமணகோ யஹா ‘ப்ரக்ருத – வஸ்து’ கஹா ஹை .)
௨. அப்யுத்தாந = ஸம்மாநார்த கே ஹோ ஜாநா ஔர ஸம்முக ஜாநா .