అత్థో ఖలు దవ్వమఓ దవ్వాణి గుణప్పగాణి భణిదాణి .
ఇహ కిల యః కశ్చనాపి పరిచ్ఛిద్యమానః పదార్థః స సర్వ ఏవ విస్తారాయతసామాన్య-
ఇతః ఊర్ద్ధ్వం ‘సత్తాసంబద్ధేదే’ ఇత్యాదిగాథాసూత్రేణ పూర్వం సంక్షేపేణ యద్వయాఖ్యాతం సమ్యగ్దర్శనం తస్యేదానీం విషయభూతపదార్థవ్యాఖ్యానద్వారేణ త్రయోదశాధికశతప్రమితగాథాపర్యన్తం విస్తరవ్యాఖ్యానం కరోతి . అథవా ద్వితీయపాతనికా – పూర్వం యద్వయాఖ్యాతం జ్ఞానం తస్య జ్ఞేయభూతపదార్థాన్ కథయతి . తత్ర త్రయోదశాధిక - శతగాథాసు మధ్యే ప్రథమతస్తావత్ ‘తమ్హా తస్స ణమాఇం’ ఇమాం గాథామాదిం కృత్వా పాఠక్రమేణ పఞ్చత్రింశద్- గాథాపర్యన్తం సామాన్యజ్ఞేయవ్యాఖ్యానం, తదనన్తరం ‘దవ్వం జీవమజీవం’ ఇత్యాద్యేకోనవింశతిగాథాపర్యన్తం విశేషజ్ఞేయవ్యాఖ్యానం, అథానన్తరం ‘సపదేసేహిం సమగ్గో లోగో’ ఇత్యాదిగాథాష్టకపర్యన్తం సామాన్యభేదభావనా,
అబ, జ్ఞేయతత్త్వకా ప్రజ్ఞాపన కరతే హైం అర్థాత్ జ్ఞేయతత్త్వ బతలాతే హైం . ఉసమేం (ప్రథమ) పదార్థకా సమ్యక్ ( — యథార్థ) ద్రవ్యగుణపర్యాయస్వరూప వర్ణన కరతే హైం : —
అన్వయార్థ : — [అర్థః ఖలు ] పదార్థ [ద్రవ్యమయః ] ద్రవ్యస్వరూప హై; [ద్రవ్యాణి ] ద్రవ్య [గుణాత్మకాని ] గుణాత్మక [భణితాని ] కహే గయే హైం; [తైః తు పునః ] ఔర ద్రవ్య తథా గుణోంసే [పర్యాయాః ] పర్యాయేం హోతీ హైం . [పర్యయమూఢా హి ] పర్యాయమూఢ జీవ [పరసమయాః ] పరసమయ (అర్థాత్ మిథ్యాదృష్టి) హైం ..౯౩..
టీకా : — ఇస విశ్వమేం జో కోఈ జాననేమేం ఆనేవాలా పదార్థ హై వహ సమస్త హీ
ఛే అర్థ ద్రవ్యస్వరూప, గుణ -ఆత్మక కహ్యాం ఛే ద్రవ్యనే, వళీ ద్రవ్య -గుణథీ పర్యయో; పర్యాయమూఢ పరసమయ ఛే. ౯౩.
౧౬౨