అథ శుద్ధనయాత్ శుద్ధాత్మలాభ ఏవేత్యవధారయతి — ణాహం హోమి పరేసిం ణ మే పరే సన్తి ణాణమహమేక్కో .
యో హి నామ స్వవిషయమాత్రప్రవృత్తాశుద్ధద్రవ్యనిరూపణాత్మకవ్యవహారనయావిరోధమధ్యస్థః, శుద్ధద్రవ్యనిరూపణాత్మకనిశ్చయనయాపహస్తితమోహః సన్, నాహం పరేషామస్మి, న పరే మే సన్తీతి స్వపరయోః పరస్పరస్వస్వామిసమ్బన్ధముద్ధూయ, శుద్ధజ్ఞానమేవైకమహమిత్యనాత్మానముత్సృజ్యాత్మానమేవాత్మ- కరోతి . తత్ర శుద్ధాత్మభావనాప్రధానత్వేన ‘ణ చయది జో దు మమత్తిం’ ఇత్యాదిపాఠక్రమేణ ప్రథమస్థలే గాథా చతుష్టయమ్ . తదనన్తరం శుద్ధాత్మోపలమ్భభావనాఫలేన దర్శనమోహగ్రన్థివినాశస్తథైవ చారిత్రమోహగ్రన్థివినాశః క్రమేణ తదుభయవినాశో భవతీతి కథనముఖ్యత్వేన ‘జో ఏవం జాణిత్తా’ ఇత్యాది ద్వితీయస్థలే గాథాత్రయమ్ . తతః పరం కేవలిధ్యానోపచారకథనరూపేణ ‘ణిహదఘణఘాదికమ్మో’ ఇత్యాది తృతీయస్థలే గాథాద్వయమ్ . తదనన్తరం దర్శనాధికారోపసంహారప్రధానత్వేన ‘ఏవం జిణా జిణిందా’ ఇత్యాది చతుర్థస్థలే గాథాద్వయమ్ . తతః పరం ‘దంసణసంసుద్ధాణం’ ఇత్యాది నమస్కారగాథా చేతి ద్వాదశగాథాభిశ్చతుర్థస్థలే విశేషాన్తరాధికారే సముదాయపాతనికా . అథాశుద్ధనయాదశుద్ధాత్మలాభ ఏవ భవతీత్యుపదిశతి — ణ చయది జో దు మమత్తిం న త్యజతి యస్తు మమతామ్ . మమకారాహంకారాదిసమస్తవిభావరహితసకలవిమలకేవలజ్ఞానాద్యనన్తగుణస్వరూప- నిజాత్మపదార్థనిశ్చలానుభూతిలక్షణనిశ్చయనయరహితత్వేన వ్యవహారమోహితహృదయః సన్ మమతాం మమత్వభావం న
అబ ఐసా నిశ్చిత కరతే హైం కి శుద్ధనయసే శుద్ధాత్మాకీ హీ ప్రాప్తి హోతీ హై : —
అన్వయార్థ : — ‘[అహం పరేషాం న భవామి ] మైం పరకా నహీం హూఁ, [పరే మే న సన్తి ] పర మేరే నహీం హైం, [జ్ఞానమ్ అహమ్ ఏకః ] మైం ఏక జ్ఞాన హూఁ’ [ఇతి యః ధ్యాయతి ] ఇసప్రకార జో ధ్యాన కరతా హై, [సః ధ్యాతా ] వహ ధ్యాతా [ధ్యానే ] ధ్యానకాలమేం [ఆత్మా భవతి ] ఆత్మా హోతా హై ..౧౯౧..
టీకా : — జో ఆత్మా, మాత్ర అపనే విషయమేం ప్రవర్తమాన అశుద్ధద్రవ్యనిరూపణాత్మక (అశుద్ధద్రవ్యకే నిరూపణస్వరూప) వ్యవహారనయమేం అవిరోధరూపసే మధ్యస్థ రహకర, శుద్ధద్రవ్యకే నిరూపణస్వరూప నిశ్చయనయకే ద్వారా జిసనే మోహకో దూర కియా హై ఐసా హోతా హుఆ, ‘మైం పరకా నహీం హూఁ, పర మేరే నహీం హైం’ ఇసప్రకార స్వ – పరకే పరస్పర ౧స్వస్వామిసమ్బన్ధకో ఛోడకర, ‘శుద్ధజ్ఞాన హీ
జే ఏమ ధ్యావే, ధ్యానకాళే తేహ శుద్ధాత్మా బనే. ౧౯౧.
౧. జిస పర స్వామిత్వ హై వహ పదార్థ ఔర స్వామీకే బీచకే సంబంధకో; స్వ – స్వామి సంబంధ కహా జాతా హై .